nieuws

Reacties op kraanongeluk: ‘Omgevingsveiligheid staat al jaren onder druk’

bouwbreed Premium

Reacties op kraanongeluk: ‘Omgevingsveiligheid staat al jaren onder druk’

“Omgevingsveiligheid heeft in het algemeen niet de hoogste prioriteit gehad van gemeenten in de afgelopen jaren.” Dat zegt Wico Ankersmit, directeur van de Vereniging Bouw en Woningtoezicht Nederland in het kader van het kraanongeval dat gisteren plaatsvond.

‘Amateurisme’. ‘Bewoners hadden geëvacueerd moeten worden.’ ‘Wat een afschuwelijke gebeurtenis.’ Het kraanongeval in Alphen aan den Rijn roept verschillende reacties op. Anderen partijen houden juist de kaken stijf op elkaar zolang de exacte feiten en oorzaak niet bekend zijn. Zo ook Bouwend Nederland. De brancheorganisatie met als voorman Maxime Verhagen, laat telefonisch via een woordvoerder weten dat hij meeleeft met alle betrokkenen, maar dat hij inhoudelijk voorlopig niet aan de discussie wil meedoen.

Vragen en waarschuwing

En toch roept het ongeluk bij velen die actief zijn in de bouw vragen op. Zeker in een tijd waarin minister Blok bezig is met het privatiseren van het bouwstelsel. “Maar het waarborgen van de Omgevingsveiligheid blijft wel op het bordje van de gemeente liggen”, benadrukt Wico Ankersmit van de Vereniging Bouw en Woningtoezicht Nederland. “Het is weer een waarschuwing”, beschouwt hij het ongeval met drie pontons, twee mobiele kranen en twee hoogwerkers. “Het is bijzonder dat er geen enkel slachtoffer is gevallen. Als je die enorme ravage toch ziet. Het was windstil, er was geen golfslag.”

Evacueren

“Onbegrijpelijk”. Dat is eigenlijk de meest gehoorde reactie. Frans Bijlaard, hoogleraar civieltechnische constructies aan de TU Delft snapt niet dat de omgeving tijdens de hijsklus niet was ontruimd. “Juist de omgevingsrisico’s geven in dit geval aan dat de bewoning zeer dicht staat op de plaats waar gehesen werd. En het betrof in dit geval ook een zeer zware hijslast en bovendien stonden de kranen op drijvende bakken”, licht hij zijn statement toe. Toezichthouder Ankersmit vraagt zich af of evacueren de oplossing is. “Dan kun je bij wijze van spreken in de binnenstad van Den Haag geen kraan meer opbouwen. Het is gebruikelijk dat het gebied ter grootte van de draaicirkel van een kraan wordt afgezet, en ik neem aan dat het in Alphen ook is gebeurd, maar je gaat er niet van uit dat een kraan omvalt. Daar zijn namelijk ook richtlijnen voor. Ik kan me ook niet voorstellen dat de betrokken bedrijven dit een routineklusje vonden.” Bijlaard vindt ook niet dat een gebied rond de bouwplaats met kraan altijd helemaal moet worden geëvacueerd, maar merkt op dat je dat in dit soort specifieke situaties wel mag verwachten.

Toeval op het ministerie

Toch is die discussie lastiger dan je zou denken, merken veel betrokkenen op. “Het is een grijs gebied. Want elke bouwplaats is anders. En steeds zijn er weer andere risico’s. Dus hoe wil je dat vastleggen in regels”, is de teneur. Toeval of niet. Uitgerekend op de dag van het ongeval sprak Ankersmit op het ministerie van Binnenlandse Zaken ook over het borgen van omgevingsveiligheid in de toekomst: hoofdstuk 8 van het Bouwbesluit. Met het oog op de privatisering van het bouwstelsel kwam ook dat thema aan bod. “Omgevingsveiligheid wordt met het wegvallen van onze andere taken (waarborgen kwaliteit eindproduct als gemeente, red) alleen maar belangrijker. Over het algemeen heeft het gewoon niet de allerhoogste prioriteit gehad de laatste jaren. Bij hele grote projecten zoals Den Haag Centraal of de JUBI-torens is dat wel goed geregeld, maar er zullen best risicovolle vergunningen zijn afgegeven.”

Ankersmit wil niet generaliseren. Blijft benadrukken dat hij de exacte feiten van het ongeval in Alphen niet kent. Zijn boodschap is dan ook geen primaire reactie op het ongeluk, maar verspreidt hij al langer. “Niet voor niets stonden onze regiodagen ook in het teken van omgevingsveiligheid, bouwveiligheid en sloopveiligheid.”

Weinig concrete risicoanalyses

Het gesprek bij Binnenlandse Zaken over de risico’s voor mensen die dicht bij een bouwput wonen, leverde niet veel nieuws op. Ankersmit: “De vraag die centraal stond was: welke stukken met betrekking tot de omgevingsveiligheid heeft een gemeente nodig om een vergunning te kunnen afgeven? De conclusie was: gemeenten moeten goed aandacht schenken aan hoofdstuk 8 van het Bouwbesluit. Dat biedt echter geen concreet antwoord. Er wordt meer gesproken over een zorgplicht. Gemeenten bepalen dus in feite zelf wat zij belangrijk vinden.” Als het aan Ankersmit ligt zouden de eisen die het Bouwbesluit stelt aan de uitvoering en de risico’s die daarbij horen concreter mogen. Tegelijkertijd ziet hij een spanningsveld. “Je kunt eigenlijk geen algemene eisen stellen. Op een boerderij in het buitengebied heb je helemaal geen risicoanalyse nodig en in de binnenstad juist wel. Waar het op neerkomt. Het is altijd maatwerk. Dan is de vraag: hoe deskundig is de gemeente?”

Bezuinigingen

Precies over die deskundigheid bij gemeenten maakt PvdA-kamerlid Albert de Vries zich al langer zorgen. “Vooropgesteld. Bouwveiligheid blijft ook met de nieuwe wet Kwaliteitsborging Bouw een taak van de gemeente die daar toezicht op houdt. In gesprekken met de minister (Blok, red) heb ik echter al een paar keer verteld; als je zoveel taken weghaalt bij de gemeenten, dan lever je in aan deskundigheid. Ik leg geen causaal verband met het ongeval in Alphen, maar ik krijg al jaren wel erg veel signalen van wethouders, toezichthouders en gemeentelijke constructeurs dat gemeenten gaan bezuinigen op de afdeling Bouw en Woning Toezicht en dat dat tot excessen kan leiden. Daarom wil ik ook van de minister weten hoe de nieuwe wet uitpakt voor de gemeente. Maar nogmaals. Ik wil die discussie niet relateren aan het ongeluk. Het kan ook zijn dat de gemeente Alphen aan den Rijn alles goed heeft gedaan.”

Lees verder over het kraanongeluk in Alphen aan den Rijn: Wat we nu weten over de Julianabrug en Instabiliteit oorzaak omvallen kranen met brugdek

Reageer op dit artikel