nieuws

De paniek van Adriaan Geuze, de tien mooiste uitspraken uit Zomergasten

bouwbreed Premium

De paniek van Adriaan Geuze, de tien mooiste uitspraken uit Zomergasten

Er was machineporno met bokken, ankerdraden, brugelementen, dorpelbalken, bouwdokken, werkeilanden en spankabels. Er klonk trompetgeschal, flamenco, “top geile” soul en neurotische muziek. Er waren ruim 10.000 tweets. Adriaan Geuze vertelde zondagavond in Zomergasten over zijn liefde en afkeer voor het ingenieursvak. Een samenvatting aan de hand van tien uitspraken.

 

1. Ik ben in paniek

“No pride, no shame”, zeggen de Engelsen volgens Geuze over het Nederlandse cultuurlandschap. Geuze klom over de vangrail van de A4 in Leiderdorp en maakte elke twintig meter een foto. “Schaamteloze lelijkheid”, zag hij. Een pannenkoekenboederij, reclameborden voor 06-lijnen en Boevenvangen.nl, een projectontwikkelaar die aankondigt nog meer te bouwen, McDonalds. “Ik snap het niet Wilfried”, wanhoopte Geuze richting de interviewer. Waar het Nederlandse landschap en het cultuurlandschap elkaar moeten kussen bombarderen de Unilevers van deze wereld ons met verschrikkeleke kleuren en gebouwen. Wordt hij er moedeloos van? Nee, zei Geuze. “Ik ben in paniek hierover! Heb jij dit besteld? Het onttrekt zich aan de democratie. Dit is de uitkomst van een proces waar je niet van weet dat dit de bedoeling was. De procedure is goed gevolgd, maar er komt iets uit dat niemand besteld heeft en waarvan geen wethouder zegt: dat heb ik gemaakt, maar het is wel iets wat jouw en mijn leefwereld is. Er is geen enkele reden waarom het er zo uit moet zien. De functionaliteit kan ik volgen. Maar het is provocatie van het Nederlandse landschap. De intimidatie op de reiziger is van een heftigheid en on-Nederlandsheid – dat trek ik.”

 

 2. De ingenieurs werden naar huis gestuurd

De Nederlandse overheid heeft het na de Oosterscheldekering af laten weten. Langs de snelwegen ontstaat onverdraaglijke lelijkheid. “De meeste snelwegafslagen, alle stadsranden – die gronden zijn al jaar en dag in handen van pensioenfondsen, banken, bouwbedrijven en woningbouwcorporaties. Daar wordt mee gespeculeerd en gerommeld. Men hoopt dat de bestemmingen veranderen. Er wordt gelobbyd, afgekocht en uitgeruild. En daar ontstaan dit soort dingen (de ultralelijke “zichtlocaties” in Leiderdorp) uit. Dat onttrekt zich helemaal aan het democratisch proces. Het leidt niet tot het bevredigende, poëtische Nederland.” De trend is volgens Geuze: “De markt lost het op. Maar dat is niet waar. De markt denkt op korte termijn, de wethouder denkt vier jaar vooruit.” Vroeger had de overheid zelf het stuur in handen bij grote projecten. “Het was niet: we gooien het op de markt.” Na de Oosterscheldekering ontstond een nieuw fenomeen: ruimtelijke ordening. “Men stapte af van masterplan, onderzoek en implementatie en ging zich richten op procedures. De ingenieurs werden naar huis gestuurd.Tegenwoordig zijn het de juristen en de managers die werken voorbereiden en aanbesteden.”

 

3. De dijk is waar God, Bach en de ingenieur samenkomen

De grootvader van Geuze, ook Adriaan genaamd, kreeg in 1930 een baan als beheerder van de Noordelijke Lekdek, een belangrijke dijk. Dijken waren heilig, vond hij. Daar moest je vanaf blijven. Geuze’s grootvader was een Zeeuw, geloofde in God en was een Bach-fanaat. Die combinatie zorgde ervoor dat hij uit driehonderd mensen gekozen werd voor de baan als dijkbeheerder. Geuze: “De dijk is waar God, Bach en de ingenieur samenkomen.”

 

4. We gaan Nederland verdubbelen in de Noordzee

Geuze ziet graag een uitdagende rol voor de ingenieurs terugkeren. “Ik heb op een of andere manier een soort romantisch ideaal dat die traditie weer terugkomt. Dat we Nederland gaan verdubbelen in de Noordzee. Een Markerwaard maken. Dat er weer een land is waar een toekomst voor moet worden bedacht. Dat jij en ik een toekomst hebben. We hebben nu geen toekomst. We gaan nergens heen. Achthonderd jaar gingen we ergens heen en nu niet.”

 

5. Ik vind dat wij als ontwerpers plekken moeten maken waar gebruiker denkt: hé, wat is dat, wat zou ik hier kunnen doen?

Terwijl Geuze denkt aan de verdubbeling van Nederland, krijgt een landschapsarchitect in de praktijk vaak de hoon over een klein project over zich. Zo was er kritiek op het Schouwburgplein in Rotterdam, dat door veel mensen niet begrepen werd. “Als je landschapsarchitect maak je de eerste lijnen in het landschap, daarna komt de samenleving en wordt alles ingevuld en veranderd. We zijn heel erg bewust dat we geen controle hebben. Wij hebben invloed, geen controle. […] Ik vind dat wij als ontwerpers plekken moeten maken waar gebruiker denkt: hé, wat is dat, wat zou ik hier kunnen doen? Die je zelf betekenis zou kunnen geven. Die jij ziet als voetbalplek, en ik als fietspad”, verdedigt Geuze zich.

 

6. “Zonder kunst en liefde kan de ontwerper niet bestaan.”

Geuze is gek op de “knoestige taal” van H.H. ter Balkt. De dichter schrijft veel over het Nederlandse landschap. “Het is een manier waarop je naar de wereld leert kijken. Het leert mij beter kijken naar het landschap. Kunstenaars geven je het kader waardoor je het begrijpt. Als je over het landschap praat, dan heb je taal nodig, anders kan je het landschap niet zien of bespreken of ontwerpen. Door de taal ontstaan er meer eigenschappen. Dingen zijn niet anoniem. Ze zijn iets geworden waarmee je je verbindt en waar je naar verlangt. Dat helpt je bij het ontwerpen enorm. Zonder kunst en liefde kan de ontwerper niet bestaan.”

 

7. “Bij grote werken verliezen mensen vingers, kranen vallen om en er storten treinen van het talud. Dat is heel normaal in de wereld van engineering.”

Iets heel anders: Alphen. Geuze is niet onder indruk van het kraanongeluk van een paar weken terug. “Of er is een foute berekening gemaakt, of iemand heeft geen rekening gehouden met de wind, ik heb geen idee.” Er gebeuren altijd ongelukken bij grote werken, zegt hij. “Joh, bij de Oosterscheldekering zijn allerlei ongelukken gebeurd. Wat denk je nou? Die grote werken, daar verliezen allerlei mensen vingers, kranen vallen om, treinen stortten van het talud. Dat is heel normaal in de wereld van engineering.”

 

8. “Ingenieurskunsten kunnen ook misbruikt worden.”

Ingenieurs kunnen volgens Geuze hele goede terroristen zijn. De landschapsarchitect heeft in Hamburg wellicht lesgegeven aan Mohammed Atta, de vliegtuigkaper die met een aardappelschilmesje een WTC-toren liet instorten. Wisten ingenieurs dat de torens konden instorten? “Als je weet hoe je moet berekenen dat iets niet kapot gaat, kan je ook berekenen dat het wel kapot gaat”, beredeneert Geuze. Ingenieurs zijn dienstbaar, maar er zit ook een kwalijke kant aan wat je met de ingenieurskennis kan doen. Iets met de dijken? Geuze wil uiteraard geen slapende honden wakker maken. “Wij leven in een land onder de zeespiegel. Als je kennis van zaken hebt, is het niet heel erg moeilijk om dat te saboteren.”

 

9. “Mensen hebben toch verlangens? Het is toch niet alleen maar een wensenlijstje van de juristen?”

Een landschapsarchitect moet vaak compromissen sluiten met zijn opdrachtgever. Maar Geuze laat zich niet op voorhand kisten.“Bij mij is de attitude niet: ik ga nu iets redelijks doen. Omdat ik weet dat dat de bedoeling is.” De uitkomst is uiteindelijk altijd redelijk, bedoelt Geuze. Dus dringt Geuze met zijn collega’s vanaf het begin aan om het onderste uit de kan te halen. Waarom? “Mensen willen geïnspireerd worden. Op een plek zijn waar ze zeggen: wow, hier wil ik bijhoren! Mensen hebben toch verlangens? Het is toch niet alleen maar een wensenlijstje van de juristen van de aanbestedingsprocedure?” Weer de juristen waar Geuze zich tegen verzet,

 

10. “Je moet een act hebben, anders besta je niet.”

Geuze moet “zich verhouden” met zijn opdrachtgever, zegt hij. Dat is een belangrijk deel van zijn werk. “Je moet een act hebben, je moet acteren. Wij leven in een tijd: je moet echt performen, anders besta je niet. Je moet iemand zijn, je moet een verhaal hebben. Bij al het werk dat wij acquireren moet je je eerst aanmelden: ik ben heel goed, dit is mijn staat van dienst, lijst van projecten, mijn prijzen en dit zijn mijn omzetcijfers. Dan word je op een lijstje gezet en moet je een wedstrijdje gaan doen. Dat is vrij heftig.”

Reageer op dit artikel