nieuws

Voor de hamertje-tik-methode gloren alternatieven

bouwbreed Premium

Voor de hamertje-tik-methode gloren alternatieven

De kwaliteit van in de grond gevormde palen is simpel vast te stellen door glasvezelkabels mee te storten. De techniek is niet feilloos en er gloren meer alternatieven voor de hamertje-tik-methode die soms tekortschiet.

Dat leert een onderzoek uitgevoerd onder leiding van Deltares. Op het eigen terrein in Delft-Zuid werden vorig jaar twintig in de grond gevormde palen aangebracht. Sommige daarvan werden door de onderzoekers expres voorzien van defecten: wapening wwerd doorgesneden, breuken ingeleid en insnoeringen en uitstulpingen met opzet aangebracht.

Zonder precies te weten waar die productiefouten zich bevonden, lieten Brem, Hektec en Fugro daarna de bekende hamertje-tik-methode los op de palen. Daarnaast probeerden ze nieuwe meettechnieken uit. Alle metingen vonden een jaar geleden plaats en de onderzoekers hebben inmiddels royaal de tijd gehad voor analyse en interpretatie om hun conclusies onderling te vergelijken. De officiële technisch-wetenschappelijke rapportage volgt later binnen het Geo-Impuls-programma.

Uitgezakt

Maar een spannend moment vorige week is voor onderzoeksleider Victor Hopman aanleiding alvast uit de school te klappen. Toen werden namelijk zes palen ontgraven en getrokken waardoor eindelijk duidelijk werd hoe ze eruit zagen. Tot Hopmans eigen verbazing waren de defecten soms vaak anders van vorm dan gedacht. De twee insnoeringen bleken bijvoorbeeld meer een insluiting. Aan de schacht van de getrokken paal was niets te zien, hoewel zich binnenin een fietsband bevond gevuld met bentoniet.

Ook uitstulpingen, gemaakt door dämmer te injecteren via speciale leidingen op de wapening, zaten niet altijd op de plek waar de onderzoekers ze hadden bedacht. “Vaak zaten ze wat lager. Blijkbaar zijn ze voor het uitharden uitgezakt”, veronderstelt Hopman. En tegelijkertijd deden zich ook ongeplande, ‘natuurlijke’ vervormingen voor. Precies zoals ze in de weerbarstige funderingspraktijk ook ontstaan, omdat de ene grondlaag slapper is dan de andere, omdat de stroming van het grondwater soms sterker is dan verwacht of omdat er misschien een kleine hapering heeft plaatsgevonden bij het trekken van de casing.

Bij het trekken bracht Van ‘t Hek eerst een casing rondom de palen aan. Nadat de punt trillend uit de zandlaag was getrokken kwam de paal soepel omhoog. Foto’s: Deltares

Toch veranderde dat allemaal niet veel aan de globale conclusies van de metingen. Het meest eruit sprong de ingestorte glasvezelkabel, een heel simpele en goedkope maatregel. Hopman: “Daarmee meet je vooral de temperatuurontwikkeling tijdens het uitharden van het beton. De temperatuur is daarbij een maat voor het betonvolume ter plekke. Ook breuken zijn er goed mee te lokaliseren. Er zit echter wel een inherente beperking aan. Als er een uitstulping is met direct daaronder een insnoering, zie je dat minder goed, omdat die twee elkaar zouden kunnen compenseren.”

Hoge verwachtingen

Vandaar dat Hopman nog steeds hoge verwachtingen koestert van een akoestische methode die Deltares zelf ontwikkelde. In een string van 2 meter brachten ze vijftien geofoons en twee signaalbronnen onder. Daarmee kunnen ze vanuit een ingestorte meetbuis een paal nauwkeuriger doormeten dan met de al langer bestaande techniek van het single hole sonic logging. De beeldvorming van de methode bleek wel complex en er is nader onderzoek en ontwikkeling nodig. Ook het instorten van zogeheten mems-sensoren verdient volgens de projectleider nader onderzoek. Die trillingssensoren kunnen het signaal van de hamertje-tik-methode ook op andere punten in de paal registreren. Daardoor hebben breuken, uitstulpingen en grondsamenstelling minder invloed op de resultaten. Die sensoren moeten nu nog met een draadje verbonden zijn met het maaiveld, om de signalen die ze opvangen te kunnen uitlezen. Dat maakt de uitvoering weer betrekkelijk complex, maar Hopman voorziet dat die spotgoedkope sensoren op korte termijn wellicht ook wel draadloos zijn af te lezen.

Het zijn volgens Hopman serieuze alternatieven voor de hamertje-tik-methode die gemiddeld eens in de tien gevallen aanleiding geeft tot discussie. Ook op het proefveld waren de resultaten van deze metingen niet eenduidig en hingen sterk af van degene die de meting uitvoerde. Hopman: “Een draadje glasvezel meestorten is zo simpel en goedkoop dat het eigenlijk zonde is om die kans te laten liggen. Het zou mooi zijn als de funderingswereld daar zo snel mogelijk structureel ervaring mee gaat op doen. Hoewel je op termijn meer wilt weten en een nauwkeuriger beeld wilt hebben van de opbouw van een paal. Daarom gaan we ook nog op zoek naar financiering voor een vervolg van deze bijzondere proef.”


Trekken

De palen uit het testveld werden vorige week getrokken door dezelfde partij die ze een jaar eerder had gemaakt: gebroeders van ’t Hek. Eerst trilden ze een stalen casing rondom de paal, die daarna met zijn punt uit de zandlaag werd getrild. Daarna ging het trekken vrij gemakkelijk. Zo soepel dat er op de twee werkdagen niet vier palen werden getrokken, zoals gepland, maar zes.

Reageer op dit artikel