nieuws

Meerwerk of verzoek tot wijziging?

bouwbreed Premium

Meerwerk of verzoek tot wijziging?

Geïntegreerde contracten hebben een positief imago als het gaat om beheersing van kosten. De verwachting is dat het beruchte spel om ‘meer- en minderwerk’ verleden tijd is bij de keuze voor bijvoorbeeld design & construct als contractvorm. Maar is dat een reële verwachting?

Bij overheden zijn kostenoverschrijdingen van bouwprojecten niet zelden de oorzaak van discussies tussen politiek verantwoordelijken (meestal de wethouder) en gemeenteraad. De uiterste consequentie is het aftreden van een wethouder of de val van een college. Er bestaat dan ook een groot verlangen om bouwprojecten beter te beheersen. In die omgeving hebben geïntegreerde contracten een positief imago. Dit soort contracten moet leiden tot verlegging van de kostenrisico’s naar de opdrachtnemer, waardoor de wethouder achterover kan leunen.

Die verwachting bestaat grofweg uit twee onderdelen. De opdrachtnemer neemt de verantwoordelijkheid van het ontwerp over, is de heersende gedachte. Ook neemt hij de risico’s van onverwachte gebeurtenissen voor zijn rekening, is de wensgedachte.

Het verschil tussen een traditioneel en een geïntegreerd contract zit op bijna alle thema’s, zoals risicoverdeling, rol- en taakinvulling, maar ook op de wijze van vraagspecificatie. Bij een traditioneel contract wordt de aannemer geselecteerd op basis van een bestek. Dat bestek is zeer gedetailleerd, in tegenstelling tot een functionele vraagspecificatie die hoort bij een geïntegreerd contract. Beide soorten zijn volledig de verantwoordelijkheid van de opdrachtgever. Bij fouten of omissies is het risico voor de opdrachtgever, inclusief de extra kosten. In de UAV-GC neemt de opdrachtnemer het ‘ontwerprisico’, dus de eventuele fouten in de vraagspecificatie, evenmin over. Hij is alleen verantwoordelijk voor het deel van ontwerp dat hij zelf moet uitwerken.

Iedereen weet dat een foutloos bestek niet bestaat, maar een foutloze functionele specificatie ook niet. Sterker, fouten in een specificatie hebben vaak grotere gevolgen dan fouten in een bestek. Dat laatste gaat immers om details, waar een specificatie op een hoger abstractieniveau zit. Een fout op dat niveau kan grote gevolgen hebben. Een functionele vraagspecificatie is dus zeker geen oplossing voor een opdrachtgever die minder risico wil lopen op meerkosten door fouten in zijn vraagstelling.

Een geïntegreerd contract is meestal gebaseerd op de UAV-GC. Deze bevat artikelen die regelen hoe wijzigingen worden verwerkt. Dat is noodzakelijk, want ook een project op basis van de UAV-GC is onderhevig aan invloeden zowel vanuit de fysieke als de projectmatige omgeving. En de opdrachtnemer geeft geen blanco cheque voor het absorberen van die risico’s. Integendeel, een UAV-GC project heeft geen andere incentives dan een traditioneel contract. Ook bij een geïntegreerd contract houdt de opdrachtnemer goed in de gaten waar zijn project wijzigingen ondergaat, en wie daarvoor verantwoordelijk is. En als de opdrachtgever zijn besluitvorming niet op orde heeft, niet tijdig de juiste informatie verstrekt of als stakeholders zorgen voor wijzigingen in de omgeving, zal hij de gevolgen in kaart brengen. Dat zijn gevolgen in tijd en geld, maar ook in eventuele verschuiving van verantwoordelijkheid.

Daarmee heeft een wijziging van een eis door de opdrachtgever invloed op de verdeling van risico’s, want hij is immers degene die de wijziging doorvoert. Een UAV-GC levert nauwelijks een hogere omgevingsbescherming dan een UAV-project.

Er is een verschil bij verwerking van extra kosten. Bij een bestek, op basis van de UAV, spreken we over meer- en minderwerk (dat in de praktijk vaker meer dan minder is). Als de UAV-GC van toepassing is, gebruiken we de term ‘verzoek tot wijziging’, kortweg een vtw. Die uitdrukking is wat minder direct, maar het gaat nog steeds om hetzelfde; extra kosten in harde euro’s. Wat dat betreft is er geen verschil tussen meerwerk of een vtw; beide kosten nog steeds geld.

Drs.ing. Jaap de Koning, Witteveen+Bos

Reageer op dit artikel