nieuws

Het schimmige spel van de bouwcombinatie

bouwbreed

Het schimmige spel van de bouwcombinatie

De kartelpolitie let scherp op ongeoorloofde combinaties. De krachten bundelen is toegestaan, maar op concurrentievervalsing staat een fikse boete. Het spel rond de vorming van bouwcombinaties is schimmig. Elkaar aftasten in de voorfase van een aanbesteding heeft al snel iets weg van vooroverleg, maar dan geoorloofd. Je moet wel gevraagd worden. Ook elkaar opzoeken is een subtiel spel van loven, bieden en combineren. Wie doet wat en wie draagt welke risico’s?

Om de drempel enigszins te verlagen, zochten rond pps-projecten dezelfde partners elkaar meermaals op. Zo ging VolkerWessels opvallend vaak met Heijmans in zee. Echter, toen de combinanten zowel bij de A15 Maasvlakte-Vaanplein als bij de A2 Maastricht naast de opdracht grepen, bekoelde de liefde. Bij de Gaasperdammerweg (SAA3) schreven beide bedrijven bijvoorbeeld afzonderlijk van elkaar in.

Ook Strukton en Ballast Nedam zijn niet langer standaard een setje. Vooral het gedoe en de fraudezaak rond de Kromhoutkazerne hebben de relatie flink onder druk gezet. Na ruim tien jaar pps-contracten zijn de lessen geleerd en is duidelijk dat passende partners essentieel zijn om de opdracht binnen te slepen, maar dat daarna ook de uitvoering en nog eens een jarenlange samenwerking op het gebied van het beheer en onderhoud volgt.

De geïntegreerde contracten hebben na de bouwfase vaak nog een looptijd van tussen vijftien en veertig jaar en dat is lang als het niet meer botert. De looptijd zorgt weliswaar voor een constante werkstroom, maar is een blok aan het been als de samenwerking stroef verloopt.

Tussentijds van partner wisselen of zelfs breken is nog nauwelijks voorgekomen, maar het standaard dbfm-contract biedt daarvoor wel mogelijkheden. Het is hoogst uitzonderlijk, maar bij het RIVM haakte Heijmans aan binnen de lopende aanbestedingsprocedure en Strukton sprong in het gat bij de internationale school in Eindhoven dat ontstond bij het faillissement van Straten Groep/Complan.

Never change a winning team leek de schijnbaar eenvoudige achterliggende reden waarom bouwers steeds dezelfde contractpartners opzoeken bij complexe megaprojecten. “Aannemers hebben geen zin steeds opnieuw op nul te beginnen met een vergaande samenwerking”, stelde Maarten Almekinders van Strukton Integrale projecten drie jaar geleden nog in deze krant. Toen zochten Strukton en Ballast Nedam elkaar nog standaard op bij grotere projecten.

Voor de A12 Lunetten zocht de combinatie ook nog samenwerking met Strabag, omdat dat bedrijf sterk is in asset management. “Je zoekt de partners waarmee een combinatie de meeste kans maakt op het binnenslepen van een opdracht.” Het bleek niet afdoende, want de opdracht ging naar BAM, maar vrijwel gelijktijdig werd de A15 Maasvlakte-Vaanplein binnengehaald. De lage inschrijfprijs in combinatie met de tegenvallers bij de Botlekbrug, maken dat geen gelukkig keuze.

Niet iedereen doet aan partnerruil: Dura Vermeer en Besix zoeken elkaar nog vaak op en BAM gaat opvallend vaak in zee met ISS. Veel bouwbedrijven werken daarnaast het liefst samen met dezelfde adviseurs en financiële partners. Bij pps-projecten is een hele waslijst met specialisten nodig. Wie inzet op de beste mensen, probeert die dan al in een vroeg stadium te strikken.

Bouwers volgen dan ook nauwgezet de stappen van opdrachtgevers als het gaat om de planning van grote projecten. Het Meerjarenprogramma Infrastructuur Ruimte en Transport (MIRT) wordt nageplozen en ver voor de officiële vooraankondiging en marktconsultaties worden de eerste contacten gelegd. Het is essentieel om de orderportefeuille op peil te houden en liefst opdracht na opdracht binnen te slepen. Ook bundeling van onderhoud- en exploitatiecontracten levert synergie- en efficiencyvoordelen op, die weer leiden tot lagere inschrijfprijzen.

Alle bouwers houden een lijstje met geruchten en ‘wandelgangprojecten’ bij en houden de voortgang nauwlettend in de gaten. Voor de pps-contracten van Schiphol-Amsterdam Almere, de zeesluis IJmuiden, maar ook Terneuzen en de Afsluitdijk worden de mogelijkheden al jaren ervoor bekeken en de kansen ingeschat. In eerste instantie gaat om een bescheiden ploegje dat zich orientert op een opdracht, maar in de aanbestedingsfase loopt dat zomaar op tot een team van vijftig tot zestig mensen.

De tendens van de laatste jaren om in te schrijven voor veel te lage inschrijfprijzen, begint zich op te breken. De aanbestedingsmarkt is een vechtmarkt geworden waarbij het nog nauwelijks mogelijk is om aan het einde van de rit een boterham over te houden. Winst delen is prettig, maar verlies delen tussen partners is veel minder populair.

Pps-projecten rijk in uitvoering

Met winnend consortium

• Gaasperdammerweg (SAA3) – Ballast Nedam

• Fluor – Heijmans, 3i Infrastructure

• A12 Ede Grijsoord – Heijmans

• RIVM – Strukton, Hurks, Heijmans

• Rijnstraat 8 (VROM) – BAM, ISS

• Bezuidenhoutseweg 30 – Facilicom

• A1/A6 (SAA2) – VolkerWessels, Boskalis, Hochtief, DIF

• Hoge Raad – BAM, ISS

• Defensiemuseum – Heijmans

• Gevangenis Zaanstad – Ballast Nedam, Imtech

• A15 MAVA – Strukton, Ballast Nedam, Stabag John Laing

• N33 – BAM

Komende en lopende pps-projecten rijk

• Rijkskantoor De Knoop, Utrecht

• Gerechtsgebouw Breda

• Herhuisvesting Rechtbank Amsterdam

• Sluis, Limmel

• Derde kKolk Beatrixsluis

• Sluis, Eefde

• Zeetoegang, IJmond

• Toekomst van de Afsluitdijk

• A13/A16/A20, Rotterdam

• A27/A1, Utrecht-knooppunt Eemnes-Amersfoort

• Blankenburgtunnel (nieuwe westelijke oeververbinding Nieuwe Waterweg)

• Via15 (bereikbaarheid Arnhem-Nijmegen)

• N18, Varsseveld-Enschede

• Schiphol-Amsterdam-Almere SAA4 en SAA5

Potentiële pps-projecten rijk

• Lichterlocatie Buitenhaven, IJmuiden

• Volkeraksluizen Capaciteitsuitbreiding Fase 1

• Toekomstvisie Waal

• Kanaalzone Gent-Terneuzen

• Verkenning Haaglanden

• Rotterdam Vooruit

• A1 Apeldoorn-Azelo

• A10 Zuidas

• Ring Utrecht

• A27 Hooipolder-Lunetten

• A58 Sint Annabosch-Galder

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels