nieuws

‘China verbindt in Afrika handig ontwikkelingshulp met zakelijke belangen’

bouwbreed

‘China verbindt in Afrika handig ontwikkelingshulp met zakelijke belangen’

Chinese bouwers veranderen momenteel met megabouwprojecten het aanzien van Afrika. Ontwikkelingshulp, handels- en bouwsectorbelangen gaan bij de Volksrepubliek hand in hand, constateert architect Daan Roggeveen. Daar kan Nederland nog van leren.

Dertig kilometer van de Angolese hoofdstad Luanda strekt zich een zee van 750 identieke flatgebouwen uit. Splinternieuw, elk acht verdiepingen hoog, goed voor huisvesting van vijfhonderdduizend mensen. Kilamba New City is ontwikkeld door China International Trust and Investment Corporation, die een stoet aan Chinese bedrijven inschakelde. De investering van 2,6 miljard euro betaalt de Angolese regering terug met olie.

Het is typisch voor hoe China in Afrika te werk gaat, constateren Daan Roggeveen (MORE Architecture) en journalist Michiel Hulshof (Tertium). Niet dat Afrikaanse steden ineens veranderen in kopieën van Sjanghai of Chongqing. “De impact en uitwerking van Chinese stedelijke concepten is in elk Afrikaans land anders, afhankelijk van de politieke en sociaaleconomische omstandigheden”, zegt Roggeveen. “Maar de vrijhandelszone van 1600 hectare met haven, vliegveld en hotels die de Chine zen momenteel bouwen in Lagos (Nigeria) is volledig aan de universiteit van Sjanghai gepland en ontworpen. Zo wordt een Chinees stedelijk model naar Afrika toegebracht.”

Bouw van vrijhandelszones doet China vanuit zakelijke belangen: hier gaan straks Afrikaanse arbeiders Chinese producten produceren voor de wereldmarkt. Verspreid over het hele continent heeft China al zes van dergelijke speciale economi sche zones gerealiseerd.

Met hun ‘Go West Project’ beschreven Roggeveen en Hulshof twee jaar geleden in het boek ‘How the City Moved to Mr. Sun’ de tomeloze groei van steden in China. Deze week present eren ze een speciale editie van magazine Urban China (150 pagina’s) over de manier waarop Chinezen in Afrika hetzelfde kunstje uithalen. Bouw van wegen, waterroutes, woonwijken en spoorwegen gebeurde in eerste instantie met Chinese arbeiders. Maar inmiddels doen ze vooral ingenieurswerk, projectontwikkeling en financiering. De Chinezen lijken stormenderhand Afrika te veroveren. “Dat lijkt zo ja, maar dit is iets met een lange voorgeschiedenis”, reageert Roggeveen. “Sinds begin jaren vijftig – de Mao-tijd – legt China actief relaties met Afrikaanse landen. Dat gebeurde met het oog op de politieke agenda, maar daarop voortbouwend wordt al tientallen jaren handel gedreven. China verbindt heel handig ontwikkelingshulp met zakelijke belangen. Dat doet Nederland pas sinds een jaar of vijf.”

Stedenbouw is toch geen exportartikel?

“Vraag dat maar eens aan Rem Koolhaas, Kees Christiaanse of grote Nederlandse bouwconcerns.’’

Moet de Nederlandse diplomatie het voorbeeld van de Chinezen volgen?

“Geen gek idee. Nederland zou een stoet bedrijven kunnen meesturen als de minister van Ontwikkelingssamenwerking op pad gaat of als Shell ergens in Afrika iets opstart. Chinese bedrijven kunnen makkelijk meesurfen op een diplomatieke relatie. Vaak wordt in ruil voor olie of andere grondstoffen een rentevrije lening afgegeven voor aanleg van een weg of vliegveld. Met als voorwaarde dat uitvoering gebeurt door Chinese aannemers. Die schakelen weer Chinese onderaannemers, ontwerpers en ingenieurs in. Zo halen ze méér uit hun internationale relatie.”

Hoe groot is de schaal waarop dit gebeurt?

“Cijfers zijn in China vaak staatsgeheim, maar dit is zeer grootschalig. De Chinese premier liet bij zijn laatste bezoek aan Nigeria weten dat China een Afrikaanse hogesnelheidsnetwerk wil aanleggen. Het hoofdkantoor van de Afrikaanse Unie is gebouwd met een gift van 200 miljoen dollar. De VS en EU geven ook veel steun, maar dan vooral noodhulp, inentingsprogramma´s en scholing. Je kunt je afvragen of het niet meer impact heeft als je een weg aanlegt met een bord ernaast dat China hem heeft gedoneerd.”

Gaan Afrikaanse steden er nu Chinees uitzien?

“Absoluut. Afrika urbaniseert even snel als China, tientallen miljoenen mensen verruilen het platteland voor de stad. In de transformatie van rurale naar urbane sa menleving zie je dezelfde patronen als in China, alleen minder georganiseerd en voorspelbaar.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels