nieuws

Een onstuitbare zoektocht naar alternatieven voor de zandzak

bouwbreed

Dijkenproeftuin Flood Proof Holland is na een ingrijpende verbouwing voor de tweede keer geopend. Een prima plek om te netwerken.

Ze zijn er allemaal, donderdagmiddag. Van oud-hoogleraar Han Vrijling tot directeur Hoogwaterbeschermingsprogramma Richard Jorissen. Van hoogheemraad Michiel van Haersma Buma, tot baggeraar Dirk Hamer. Iedereen die iets voorstelt in de Nederlandse waterbouw laat zijn gezicht zien bij de heropening van Flood Proof Holland. Laten we vooral Ronald Waterman niet vergeten. Wie hem niet kent: de waterbouwer en oud-gedeputeerde heeft gelukkig altijd zijn complete CV bij de hand. Ronald Waterman deelt geen visitekaartjes uit, maar een vel A4 met al zijn ridderordes en internationale onderscheidingen. Al heeft hij niet rechtstreeks van doen gehad met Flood Proof Holland, de hele moderne Nederlandse waterbouw, met het nieuwe bouwen met de natuur, is schatplichtig aan hem. En in die hoedanigheid is hij dan ook van de partij.

En dan is er nog een zware internationale delegatie met vertegenwoordigers van ambassades van Myanmar tot en met Canada en van Groot-Brittannië tot Bangladesh. Want water, daar worstelt iedereen op zijn tijd mee. Maar nergens weten ze er zoveel van als in Delft.

Toch hadden ze ook daar tot voor kort geen faciliteit om kleine flexibele waterkeringen te testen. Alle golfgoten en zoet/zouthallen ten spijt was er nergens een plek waar het mogelijk was onder natuurgetrouwe omstandigheden een flexibele tijdelijke waterkering te testen of te demonstreren.

Tot voor kort was er ook niet veel meer dan de zandzak om overlast tegen te gaan. Maar sinds een paar jaar lijken de ideeën over elkaar heen te buitelen. Zoals de SlamDam die met een grote gecompartimenteerde rubberslang het water probeert te keren. Of de Tube Barrier, die hetzelfde doet met zeildoek dat met glasvezelversterkte latten overeind wordt gehouden. De Green Soil Bag blijft dichter bij het origineel. Het is een zandzak van jute, waar aan de binnenkant zaden zijn ingelijmd. Na op zijn plek te zijn gelegd ontkiemen de zaden en vergaat de zak. Het is een zandzak voor de eeuwigheid, die langzaam wordt opgenomen in het dijklichaam en nooit meer hoeft te worden afgevoerd. Zo zijn er meer vondsten die in één van de zes proefbassins van Flood Proof Holland beproefd worden.

Water versus water

Een hoofdrol bij de heropening is weggelegd voor BAM en GMB die aan de basis stonden van de testfaciliteit. Een jaar of zeven terug alweer bedachten ze een tijdelijke waterkering van geschakelde kunststof bakken die met water worden gevuld. Water versus water, staat er op de blauwe shirtjes van de mensen van BAM en GMB. Hun Box Barrier wordt in twee van de zes bassins gedemonstreerd. De eerste houdt het feilloos, en keert keurig 60 centimeter water. Maar in het tweede bassin vindt een bezwijkproef plaats van een klein zanddammetje ingeklemd tussen twee stukken Box Barrier. Vlak voordat het zanddammetje bezwijkt, zoals de bedoeling is, komen de kunststof dozen los en drijven weg (onder de kracht van het kolkende water). Hilariteit alom. “Een mooi leermoment”, concludeert hoogleraar integrale waterbouw Bas Jonkman die als gastheer fungeert bij het feestje van de heropening.

Twijfels

Jonkman loodst zijn publiek snel naar een van de andere bassins, voor een volgende demonstratie. De keringen gedragen zich allemaal voorbeeldig. Al zijn er mensen die openlijk hun twijfels uiten bij het realiteitsgehalte van de testomstandigheden. Eén van hen is Theo Reuzenaar. Namens het Nederlands Dijkinspectieteam bezocht hij dit voorjaar nog Engeland om de Britten bij te staan tijdens de wateroverlast die hen trof. Het verbaast hem dat in sommige bassins stelconplaten op de bodem zijn neergelegd. Bij andere keringen zijn heel zorgvuldig de zeilen met haringen afgespannen. “Dat lukt vaak niet in geval van wateroverlast. Dan is de bodem meestal verzadigd met water en wordt een haring direct losgetrokken.” Bovendien mist Reuzenaar lengte-effecten. “Het is wel leuk om te zien hoe 15 meter dijk zich gedraagt, maar wat gebeurt er als ze een paar 100 meter dijk moeten opbouwen om een gebouw of gebied te beschermen?” De Velox die het hier zo mooi houdt, ging bij een praktijktest in ons waterschap daarom onderuit.”

Alle zachte oplossingen van zeildoek en rubber overziend, blijft directeur Gerrit Jan van de Pol van GMB blij dat hij met de Box Barier gekozen heeft voor een hardere oplossing. “Onze stapelbare dozen passen inderdaad niet in een grote sporttas, zoals sommige oplossingen die hier staan, maar je kunt hem wel goed van tevoren opzetten. En je kunt er overheen lopen en dan blijft hij staan en waait niet weg of zakt in of iets dergelijks.”

Dat uitgerekend de Box Barrier het begaf, vindt hij zuur. Maar hij was niet goed gevuld en stond verkeerd om geplaatst. Daardoor kwam er water onder de boxen, die wat opdreven en uiteindelijk te weinig weerstand tegen afschuiving hadden. Het team van studenten dat hem had opgezet wist dat, maar dacht dat het wel goed zou gaan, want dat ging het alle andere keren ook. De Box Barrier is uit den treure getest en kan gemakkelijk 60 centimeter water keren. Niet voor niets hebben we er inmiddels een paar honderd meter verkocht.”

Wijtze Boomsma van Dutch Water Managers, een oude muppetsclub zoals hij het zelf noemt, weet het zo net nog niet. Hij heeft met eigen ogen gezien hoe in Thailand mensen zandzakken en bigbags van de buren pikten om ze voor hun eigen huis neer te zetten. “Zoiets kan met zo’n Box Barrier natuurlijk nog veel gemakkelijker. Je schept het water eruit en neemt hem zo mee. Maar met één box ertussenuit, doet de hele kering helemaal niets meer!”

Zo hebben alle andere systemen hun voor- en nadelen, concludeert de gepensioneerde waterbouwer. Daar is iedereen het eigenlijk wel over eens in de charmante dijkenproeftuin waar meisjes in Delfts blauwe klederdracht inmiddels met dienbladen vol drank rondlopen.

Er is niet één ultieme flexibele waterkering om overlast tegen te gaan. Elke locatie en elke situatie vraagt om specifieke oplossingen. Er is dus bestaansrecht voor meedere systemen naast elkaar. Precies daarom is Van de Pol ook zo blij met Flood Proof Holland. “Het is net als met die auto- en meubelboulevards langs de snelwegen. Daar zitten ook alle concurrenten naast elkaar. Want dat is uiteindelijk het best voor iedereen. In Floodproof Holland brengen we het Nederlandse watermanagement in al zijn facetten aan de man. Niet voor niets lopen de internationale delegaties af en aan.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels