nieuws

‘We zijn een heel snelwerkend filter’

bouwbreed

Het Adviespunt Klokkenluiders heeft nog een jaartje te gaan. Voorzitter Martin van Pernis verwacht echter dat de tijdelijkheid verruild wordt voor een permanente status. Er zal in zijn visie altijd behoefte zijn aan een adviespunt. Een wens is dan niet alleen klokkenluiders maar op termijn ook bedrijven te gaan adviseren. Daar is nog veel te doen.

“ We worden steeds meer gevonden”, vertelt Van Pernis. Het jaarverslag is recentelijk gepubliceerd en dat soort gebeurtenissen inclusief publiciteit zorgt altijd voor meer telefoontjes van mensen die een misstand in hun bedrijf of organisatie willen melden.

Het adviespunt waar vier juristen zich bezighouden met het adviseren van klokkenluiders, is in 2012 tijdelijk ingesteld. In 2015 houdt het mandaat op. Maar Van Pernis verwacht dat een meer permanente status bereikt zal worden. Hij juicht dat ook toe.

“Wij zijn destijds tijdelijk ingesteld in afwachting van het initiatief-wetsontwerp van Kamerlid Van Raak over het Huis van de Klokkenluiders. Daarin wordt het advies zoals wij dat geven en het onderzoek naar eventuele misstanden samengevoegd. Mijn voorkeur gaat mede op basis van de ervaringen tot nu toe uit naar scheiding van die twee. Het voordeel is de snelheid van handelen zoals we die kennen. Als een potentiële klokkenluider belt, willen we die binnen twee dagen spreken om te bekijken of er inderdaad sprake is van klokkenluiden of dat er iets anders aan de hand is. Wij zijn dus een heel snelwerkend filter”, aldus de oud-Siemenstopman.

Dat laatste is volgens hem van groot belang en dreigt verloren te gaan als beide functies gecombineerd worden in het beoogde Huis van de Klokkenluiders. “Behandeling van de klokkenluiders zal langer duren met alle bijkomende frustratie voor de man of vrouw die een misstand wil melden. Voordeel bij ons is bovendien dat de klokkenluider de regie houdt. Hij beslist zelf of hij doorgaat of stopt. Als hij doorgaat, monitoren wij wel hoe het loopt. In het wetsvoorstel van Van Raak is de klokkenluider die eenmaal het Huis inloopt geen eigen baas meer over wat er gebeurt. Dat zou hen er wel eens van kunnen weerhouden om daar aan te kloppen”, denkt Van Pernis.

Daarnaast is er voor een adviespunt nog het nodige werk te doen richting bedrijven. “Niet om ze te adviseren over zaken van klokkenluiders, maar over klokkenluidersregelingen. Zo langzamerhand hebben de grote bedrijven inmiddels wel het nodige geregeld, hetzij via een compliance-afdeling hetzij op een andere wijze. Het midden- en kleinbedrijf heeft daar de ruimte niet voor. Daarom zijn we ook met organisaties aan de praat over de instelling van een Onderzoeksraad Integriteit Marktsector naar analogie van een soortgelijke organisatie, OIO genaamd, bij de overheid. Die organisatie kan klokkenluiders helpen met het onderzoeken. VNO-NCW trekt daar nu hard aan speciaal voor het midden- en kleinbedrijf”, zegt Van Pernis.

Onafhankelijk

Een wens is verder een iets andere financieringsstructuur. “We worden nu gefinancierd door het Rijk. Dat geeft wel eens het misverstand dat we een overheidsorganisatie zijn. Niets is minder waar. Wij zijn volstrekt onafhankelijk. Maar ik hoop dat in de toekomst bedrijven of brancheorgansaties ook mee gaan betalen. Dat zou kunnen door een lidmaatschapsmodel voor bedrijven.”

Van Pernis verwacht binnen niet al te lange tijd, maar in ieder geval dit jaar uitsluitsel over het voortbestaan. “Nogmaals, niet een verlenging van de tijdelijke status, maar als permanente organisatie. Klokkenluiders verdienen het, bedrijven hebben het soms nodig en als misstanden worden aangepakt, dan heeft de maatschappij als geheel daar baat bij”, zegt hij.

Vorig jaar heeft het adviespunt 435 verzoeken om advies en 61 klokkenluiderszaken binnengekregen. Van Pernis heeft nog driftig gezocht naar een andere naam voor klokkenluider. “De Engelse term whistleblower is beter maar in het Nederlands niet te gebruiken. Klokkenluider heeft ten onrechte een negatieve klank, terwijl de aanpak van misstanden in bedrijven en bij overheden juist positief is. Vaak is daar echter een klokkenluider voor nodig.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels