nieuws

Transport onder de grond volgens het spoorboekje

bouwbreed

De Noord-Zuidlijn van de Amsterdamse metro telt straks drie bovengrondse en vijf ondergrondse stations. Alle bouwmaterialen die voor de nieuwe stations nodig zijn laten aanvoeren via de binnenstad was voor de opdrachtgever, de gemeente Amsterdam, geen optie. De dagelijkse stoet vrachtauto’s zou een ontoelaatbare overlast veroorzaken.

Met een tunnelbuis bij de hand was ondergronds transport voor het grootste deel van het bouwmateriaal een logisch alternatief. Maar hoe regel je zo’n mega-operatie? Hoofdaannemer VIA NoordZuidlijn (een combinatie van VolkerWessels’ bedrijf Visser & Smit Bouw en Imtech Building Services) en zijn logistieke partner Koninklijke Saan bedachten een slimme oplossing.

Het oorspronkelijke idee was om net als bij bovengronds transport, in de tunnel gebruik te maken van vrachtwagens. ‘‘Maar dat plan heb ik direct bij mijn aantreden als projectleider geschrapt,” zegt Jasper de Vette. Aan delen van het traject wordt nog gewerkt, ergens halverwege moet de vrachtwagen terug en voor keren is geen ruimte. Dat had betekend dat de chauffeurs bij elke rit 3,5 kilometer door de tunnelbuis achteruit hadden moeten rijden. Een onmogelijke opgave.”

Daarnaast, argumenteerde De Vette, raakt op een vrachtwagen geladen materiaal in zo’n krappe ruimte gemakkelijk beschadigd. ‘‘En dan heb ik het nog niet over de uitlaatgassen en de vraag hoe je in een tunnel een lekke band verwisselt.”

De Vette is van oorsprong werktuigbouwkundige. Hij werkte eerder bij VolkerRail en kent de mogelijkheden van het spoor. Niet verwonderlijk dat hij op het idee kwam een trein voor het vervoer in te schakelen.

Hij moest het voertuig zelf ontwerpen, want een geschikte goederentrein voor dit specifieke doel bleek niet te bestaan. Zo ontstond, met een knipoog naar de Franse flitstrein TGV, de TTV, het tunnel transport voertuig. De snelheid van 10 kilometer per uur is niet sensationeel, maar het laadvermogen mag er wezen. Het voertuig kan twee pallets ter grootte van zeecontainers vervoeren en elke pallet kan worden beladen met een gewicht tot 10 ton.

Emaxi

Als basis voor de TTV dient de door Zagro Bahn- und Baumaschinen ontworpen Emaxi, een elektrisch aangedreven hulpvoertuig dat normaliter wordt ingezet bij reparatiewerk aan treinen. De Vette koppelde met de firma KOKS (Zagro’s vertegenwoordiger in Nederland) twee Emaxi’s aan elkaar en legde er een stalen, 15 meter lange laadvloer op. De aldus ontstane trein wordt radiografisch bediend door een meerijdende bestuurder, die ook het laden en lossen coördineert. De twee accu’s werken elk 8 uur. Na twee shifts moet de TTV opladen.

Om alle eventualiteiten voor te zijn, kocht De Vette ook hulpmiddelen in om de trein bij technische problemen te kunnen optillen en onderdelen snel te verwisselen. “We kunnen natuurlijk niet wachten op een monteur uit Duitsland met vervangend materiaal.”

De TTV kan zowel over het spoor als over de betonnen tunnelvloer rijden. ‘‘Handig zolang de rails niet zijn aangebracht”, aldus De Vette. Om de stations vanaf zowel de zuidzijde als de noordzijde te kunnen bevoorraden, zijn er drie TTV’s gemaakt. Een is gestationeerd op Zuid, de andere twee opereren vanaf Noord. Naar schatting zullen ze tussen medio 2014 en begin 2016 zo’n vijfduizend tot zesduizend ritten maken om alle benodigde materialen af te leveren.

Het spoorboekje voor deze transporten samenstellen is de verantwoordelijkheid van Koninklijke Saan. Deze logistieke dienstverlener neemt VIA NoordZuidlijn alle zorg over de tijdige aanvoer en distributie van bouwmaterialen (en de afvoer van rest- en verpakkingsmateriaal) uit handen.

‘‘Het is natuurlijk zonneklaar dat dit niet lukt zonder een strakke dienstregeling”, zegt Wilfred van de Blaak, commercieel manager bij Saan. Zorgen dat de juiste materialen op het juiste moment op de juiste plaats worden bezorgd vereist een minutieuze planning.’’ De aflevertijd bij de logistieke punten in Amsterdam-Noord en -Zuid wordt tot op de minuut nauwkeurig op deze planning afgestemd. Dat doet Saan’s logistieke uitvoerder, die toegangsbewijzen voor de bouwplaats met datum en tijd uitschrijft voor de circa zestig vrachtwagens die zich dagelijks melden bij de poort.

Hun lading wordt via de tunnelmonden door kranen van Saan op de TTV gehesen. Van de Blaak vergelijkt dit werk met het vullen van een boodschappenwagentje. ‘‘Een open wagentje, wel te verstaan, want we gebruiken geen containers. Dat is moeilijk uitpakken in zo’n beperkte ruimte.”

De samenwerking tussen Saan en VIA NoordZuidlijn verloopt probleemloos, zeggen beide partijen. Van de Blaak: ‘‘Wij hebben bij de renovatie van de Oostlijn ervaring in de metro opgedaan. Bovendien hebben we al vaker met Visser & Smit gewerkt. We kennen elkaar, we weten wat we aan elkaar hebben. Dat is een groot voordeel.” De Vette knikt: ‘‘Wij zien Saan als volwaardige partner. We zijn goed op elkaar ingespeeld. Als ik problemen heb met een kraan, wordt er in no-time vervanging geregeld.”

projectgegevens

tekst

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels