nieuws

Hoe goed was rampenbestrijding Vestia-brand?

bouwbreed

Hoe goed was rampenbestrijding Vestia-brand?

Waarom werd bij de bijna-crash van Vestia twee jaar geleden gekozen voor het snel opruimen van de derivatenportefeuille tegen een prijs van 2 miljard euro? Alternatieven waren er genoeg.

De bankiers van de Londense City hebben Vestia voor ruim 2 miljard euro kunnen uitmelken. Dat beeld beklijft na de verhoren van afgelopen maandag van drie hoofdpersonen in het derivatendrama van Vestia. Zowel tussenpersoon Arjan Greeven, als de toenmalige Vestia-treasurer Marcel de Vries en bankier Jako Groeneveld deden tegenover de parlementaire enquêtecommisie woningcorporaties een boekje open over de sprookjeswereld waarin corporaties en bankiers elkaar troffen, die hardhandig ten einde kwam door de val van Vestia in 2012.

Was besluit minister Spies verstandig?

Maar wat ook na de verhoren blijft hangen is de vraag of de schade van 2 miljard euro voorkomen had kunnen worden. Dat wil zeggen: hebben minister Spies en het nieuwe bestuur van Vestia begin 2012 wel verstandig gehandeld door in één keer alle derivatencontracten af te kopen?

De Vries en Groeneveld zetten er grote vraagtekens bij. Voormalig Vestia-baas Erik Staal deed dat vorige week al. Moeten we hen geloven; zijn deze heren niet allen besmet? De Vries wordt verdacht van zelfverrijking ten koste van Vestia, Groeneveld liet zich betalen door Greeven en betaalde De Vries. Besmet zijn ze zeker, maar dat betekent niet dat ze een interessant licht geworpen hebben op de keuze die is gemaakt bij de rampenbestrijding van de Vestia-brand.

Paniek bij afkoop derivaten

Volgens Groeneveld is de keuze voor het afkopen van de derivatencontracten een paniekkeuze geweest die de bankiers in Londen zo’n 1,5 tot 2 miljard heeft opgeleverd. Als zo’n redding boven de markt hangt, wordt het een selffulfilling prophecy , zei de bankier. Toen de problemen van Vestia bekend werden, stond de vijftigjaarrente op 2,30. Toen de portefeuille ontmanteld werd, stond de rente op 1,80 procent. Binnen een jaar stond de rente weer op 2,80 procent.

Hoe dat kan? Iedereen in de City praat met elkaar. Iedereen kent de grootte van de Vestia-portefeuille. Dan word je slachtoffer van de “trades” die je zelf wil gaan doen, wist Groeneveld. Het was de kat op het spek binden. Spies die onvoldoende weet heeft van de werking van de financiële markten.

Trieste keuze

Marcel de Vries had eerder op de maandag eenzelfde geluid. Triest, vond de voormalig treasurer de keuze om de derivatenportefeuille in één keer op te ruimen. Het liquiditeitstekort had ook door een lening van de overheid opgevuld kunnen worden. Tegen 3 procent rente. Dat betekende 60 miljoen euro aan rente per jaar.

Binnen enkele tientallen jaren zou Vestia alles netjes terugbetaald hebben. Probleem opgelost. Nu was er 1 miljard euro weggegooid, vond hij en ook nog eens 400 miljoen euro aan gasinkomsten verspeeld. Hij was daarvoor niet verantwoordelijk, daarvoor moet de commissie bij de minister zijn.

Andere reddingsboeien waren er ook

Andere reddingsboeien waren er ook. Volgens Groeneveld waren er ten tijde van de Vestia-brand, eind 2011, begin 2012, genoeg banken bereid om af te zien van bijstortingen vanwege de negatieve marktwaarde van de derivatencontracten. De banken zouden genoegen nemen met garanties op kasstromen.

Volgens Groeneveld waren alle banken die zaken deden met Vestia daartoe bereid, omdat ze in hun maag zaten met de geldproblemen van de Rotterdamse corporatie. Fortis zou de oplossing volgens hem aangeboden hebben, maar kreeg nul op het rekest.

Twijfels bij Erik Staal 

Vestia’s alleenheerser Erik Staal wees er vorig week donderdag en passant tegen de commissie al op dat ook hij twijfels had over de gekozen methode van rampenbestrijding. Omdat hij niet zegt te weten of er nog meer oplossingen waren, kan hij niet constateren of de 2 miljard euro een “reële schade” is, zei hij.

Net als De Vries vond Staal dat het door laten lopen van de derivaten een goede optie geweest had kunnen zijn. Het kenmerk van een derivaat is dat als je hem laat oplopen je altijd op nul eindigt, doceerde hij. Dus rustig je tijd uitzitten en tijdelijke gaten stoppen. Bovendien: het geld dat je bij de banken moet stallen, ben je niet kwijt.

Andersom is het ook gebeurd dat de bank geld bij Vestia moest parkeren, wist Staal nog. Dus waarom de paniek, wilde de op 31 januari 2012 naar huis gestuurde oud-bestuurder maar zeggen.

Faillissement

De aangedragen alternatieve opties om de Vestia-ramp te bestrijden, zijn een nader onderzoek door de commissie waard. Hoe goed zijn de alternatieven bestudeerd en wat waren de afwegingen om voor de derivatenopruiming te kiezen. Een alternatief was een faillissement, werd vlak na het blussen gezegd door toezichthouder Centraal Fonds Volkshuivesting. Maar na maandag zijn daar vraagtekens bij te zetten.

Misschien dat we Liesbeth Spies nog onder ede mogen horen, of een hoge ambtenaar van het ministerie. En voormalig interim-bestuurder Gerard Erents nog een keer. De aanleiding van de enquête was de Vestia-ramp tenslotte.

Groeneveld zou het wel weten. Op het moment dat de Nederlandse overheid 5 miljard euro naar Griekenland stuurt, vindt iedereen dat prima, zei hij. Waarom dan als overheid niet inspringen om Vestia uit de brand te helpen? Dat had in zijn beleving en de banken die hij gesproken had een veel betere oplossing geweest dan rücksichtslos zeggen: hup, streep erdoorheen, we hebben geen derivaten meer. Het antwoord is aan de commissie.

Banken strooiden met financiële producten

Nederlandse corporaties zijn sinds 2005 derivaten gaan gebruiken. Dertien banken zouden de Nederlandse volkshuisvestingssector bediend hebben. Naast Deutsche Bank zijn dat onder andere BNP Paribas, Rabobank, Fortis en ABN Amro. Het waren vooral bankiers uit Londen die strooiden met ingewikkelde financiële producten waar de Nederlandse corporaties te weinig van begrepen, zei tussenpersoon Arjan Greeven maandag bij de enquêtecommissie.

De banken waren volgens hem de enige die de producten snapten. Sommige corporaties schrokken toen er sprake bleek van margin calls, waarbij er geld in onderpand gegeven moet worden bij de banken. “In paniek werd dan het waarborgfonds gebeld: we hebben 20 miljoen nodig”, herinnert Greeven zich.

City-bankiers fêteerden corporaties

Het WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw) stimuleerde alternatieve financieringsmogelijkheden. De bankiers, vooral die uit Londen, kwamen er als haviken op af. Ze fêteerden de corporaties. Er werd gestrooid met toegangskaartjes voor onder andere Wimbledon en Roland Garros en er werd vaak en luxe gegeten.

Volgens Greeven verdienden de bankiers uit Londen tussen de 0,5 en 1 miljard euro aan Vestia. Aan de Vestia-val werd daarna 1,5 tot 2 miljard euro verdiend, aldus voormalig Fortis-bankier Jako Groeneveld.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels