nieuws

‘Je er niet mee bemoeien, dat is het beste’

bouwbreed

De tijd dat overheden dachten dat de wereld maakbaar is, is definitief voorbij. Initiatieven van onderop worden zo langzamerhand standaard. Dat geldt voor stedelijke herstructurering, maar wellicht nog meer voor gebieden waar sprake is van krimp.

Het is vaak wennen voor bewoners van krimpende gemeenschappen. Neem Ulrum, een dorp in de gemeente De Marne dat op 1 januari 2012 precies 1490 inwoners telde tegen nog 1920 op 1 januari 2002. Logisch dat het voorzieningenniveau daaronder te lijden heeft. Die werden geconcentreerd in Leens.

“Daar waren de bewoners van Ulrum in eerste instantie boos over. Vervolgens zijn ze echter zelf gaan bedenken wat ze wel willen en op welke manier dat soort voorzieningen te handhaven zijn in een krimpend dorp. In Warffum is de supermarkt behouden door die gedeeltelijk op vrijwilligers te laten draaien en er tegelijkertijd een dorpshuis en ontmoetingsplaats van te maken. Het is een voorbeeld hoe creativiteit van onderop kan zorgen voor een betere leefbaarheid”, vindt gedeputeerde krimp Marianne Besselink.

Volgens haar is het om minstens twee redenen goed dat bewoners zelf initiatieven ontplooien. “We trekken ons terug als overheid. Niet alleen vanwege gebrek aan geld, maar ook om de participatiemaatschappij de ruimte te geven. Dat betekent niet dat we als overheid niets meer doen, maar dat is dan veel meer faciliterend. En het is met elkaar zoeken naar wat we van elkaar mogen verwachten”, aldus Besselink.

In krimpgebieden moet ook sprake zijn van veel meer regionale samenwerking tussen gemeenten.

“We weten nu al dat er over vijftien jaar 50 procent minder kinderen in Delfzijl zullen zijn. Dat betekent nogal wat voor het onderwijs. Maar het betekent ook heel veel voor de kwaliteit van woningen. Krimp betekent niet alleen kwantitatief minder mensen, maar ook versnelde vergrijzing van de bevolking. Daar zul je rekening mee moeten houden in je sloop- en bouwopgave”, zegt de gedeputeerde.

Daar komen dan ook nog de woonwensen bij. “Dan blijkt dat mensen Appingedam aantrekkelijker vinden om te wonen dan Delfzijl. Dat betekent dus weer een grotere sloopopgave in Delfzijl. De zeven corporaties in de regio stemmen nu hun programma’s op elkaar af.”

Een probleem daarbij is het particuliere woningbezit. “Er is vrijwel geen eigenaar-bewoner die bij me langskomt met het aanbod ‘sloop mijn huis maar’. Een optie is om die woningen te laten kopen door corporaties, mits die maar voldoende middelen hebben. Als overheid doen we het in ieder geval niet, al was het maar om speculatie en prijsopdrijving te voorkomen.”

Het is een manier om herstructurering van de grond te krijgen. “Het is één van de grootste opgaven. Het verschil met binnenstedelijke herstructurering is echter dat daar nog een verdienmodel is, in krimpgebieden niet. Dat betekent dat er een onrendabele top is en iemand het verlies zal moeten nemen. Daarover praten we niet alleen met corporaties, maar ook met banken die er duidelijk een belang bij hebben dat gemeenschappen niet verloederen. Dat zou nog veel meer waardeverlies opleveren en dus meer potentieel verlies voor banken”, meent Besselink.

Want verloedering ligt in krimpgebieden maar al te snel op de loer. Zeker in de particuliere woningvoorraad. “Zoals gezegd is dat soms oplosbaar door corporaties te laten kopen, soms zullen gemeenten een aanschrijving moeten doen om eigenaren te pressen te investeren in hun woning.”

Wat Besselink betreft is de belangrijkste les tot nu toe dat lokale initiatieven de ruggengraat vormen van krimpbeleid. Daarbij is de rol van het provinciaal bestuur duidelijk een andere geworden. “Soms is het het beste je er niet tegenaan te bemoeien om iets voor elkaar te krijgen. Dat betekent ook een nieuwe rol voor een bestuurder. Dat is het spannende van deze tijd”, zegt ze. Dat vindt ze ook echt leuk, want “het gaat hartstikke goed”.

Provinciale steun

lWoon- en leefbaarheidsmonitor Oost-Groningen 2013-2018 krijgt 76.000 eurolSloop slechte woningen en leegstaande bedrijfspanden Winschoten en vervangen door groen dat door bewoners wordt beheerd: 125.000 eurolBouw multifunctionele accommodatie (onder andere scholen, kinderopvang en sporthal) in Sellingen: 250.000 eurolOntwikkeling openbare school in Blijham tot twee scholen, opvang, bibliotheek en ‘steunstee’: 110.000 eurolOntwikkeling huisartenspost inclusief nieuwbouw in Onstwedde: 150.000 eurolSamenwerkingsschool voor vier basisscholen in Bellingwolde: 18.000 eurolSamenwerking in integratie aanbod kinderopvang, peiterspeelzaal en basisschool in Eenrum: 15.000 eurolPlannen Eemsdelta, onder andere projecten Groen voor Rood en doorontwikkeling centrumplan Appingedam: 3,3 miljoen euro.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels