nieuws

Asbestbranche vastgedraaid in regels

bouwbreed

De strengere grenswaarden die per 1 juli 2014 en 1 januari 2015 worden ingevoerd, maken saneringen complexer en duurder. De asbestbranche ziet de komst van nieuwe regels met lede ogen aan. Zij bevecht al jaren in haar ogen onwerkbare voorschriften, rigide controles en onnodig strenge sancties.

“Een praktijk met soms moeilijk werkbare regels wordt vervangen door nog moeilijker toe te passen regelgeving”, vat Roeland Heuff de onvrede over schurende regels samen. Heuff is voorzitter van de VOAM-VKBA, brancheorganisatie voor asbestonderzoeksbedrijven.

Asbest is een beangstigend, ongrijpbaar goedje. Vaak onzichtbaar voor het blote oog, veroorzaker van nare ziektes. Een potentiële politieke dood voor een burgermeester die een asbestcalamiteit in zijn achtertuin treft. Een werkelijke dood voor de arbeider die onwetend het spul jarenlang door de neusvleugels had stromen. Verhalen van anonieme bronnen over maffiose misstanden in de media voeden wantrouwen, paniek en massapsychose.

Het morrelt al jaren in asbestland. Nieuwe regels, scherper toezicht en strengere normen moeten de politieke onrust sussen en de branche terug in het gareel brengen. Gestold wantrouwen tussen overheid en branche verhindert echter een werkbare realiteit.

In de zomer van 2011 trok het ministerie van Sociale Zaken de uitvoeringsprotocollen voor asbest naar zich toe. Er ging te veel mis. “De beheerder van asbestcertificaten, Ascert, ontbeerde draagvlak bij de branche. Discussies leidden steeds tot veel vertraging”, memoreert Heuff. “Nu er een andere organisatie en bemensing is, functioneert Ascert weer zoals bedoeld.” Maar intussen krijgt de branche steeds meer regels voor de kiezen. “Inmiddels liggen er dikke pakketten aan maatregelen en regels. Het hoe en waarom ervan kunnen we er niet meer uit halen”, reflecteert Henk Onderstal, docent aan Best Asbestopleidingscentrum. “De voornaamste reden is dat de politiek de regels strenger wil hebben.”

De regels die het ministerie de branche heeft opgelegd, blijken echter niet altijd werkbaar in de praktijk. Inventariseerders hebben in de eerste plaats last van het asbest-systeem SMART. Frank Woreel, woordvoerder van het branchecentrum asbestverwijdering: “Toepassing van SMART is wettelijk verplicht, maar geeft niet altijd de juiste conclusies. De risicoklasse wijkt dan af van de classificering die de inventariseerder met expertise en gezond verstand aan het asbest toekent.” Heuff constateert hetzelfde euvel. “Er is geen ruimte voor eigen interpretatie. Als je met deskundigheid naar de uitkomsten van het SMART-systeem wilt kijken, moet de certificerende instelling een afwijking constateren en zonodig escaleren.”

Regel en praktijk lopen verder uiteen als het te inventariseren gebouw bijvoorbeeld nog in gebruik is. “Je kunt bij een school die nog in gebruik is niet de plafonds eruit slopen en de leidingen blootleggen”, legt Heuff uit. “Dus het inspectierapport is altijd onvolledig.” Bij de asbestsanering blijkt vervolgens vaak dat er inderdaad meer asbest in het pand zit en daar loopt het spaak. De saneerder mag het asbest niet verwijderen. “Je moet een stap terug doen en de inventariseerder moet weer komen. Dat zorgt voor vertraging en extra kosten.” Woreel onderschrijft hetzelfde dilemma. “Je kunt dit niet uitleggen aan de opdrachtgever.”

De branche heeft getracht de kwestie te tackelen met onder meer aangescherpte definities in de protocollen. Sinds 2011 behoeven wijzigingen van de protocollen echter de handtekening van de minister en daar ligt het aanpassingsvoorstel nu al driekwart jaar op te wachten. “Invoering is afhankelijk gemaakt van de grenswaarden”, stelt Heuff. “De vastlegging van de protocollen in de wetgeving werkt vertragend.”

Escalatieladder

De asbestsector ligt met regelmaat onder vuur. Incidenten, malafide bedrijven en gemakzuchtige opdrachtgevers bepalen veelvuldig het beeld. Reden voor de politiek strenger te willen toezien op de branche en de inspectie aan te scherpen. Ondernemers in het veld kijken met zorg naar de zogenoemde escalatieladder die de Arbeidinspectie hanteert.

Een klein percentage verrijkt zichzelf inderdaad door medewerkers aan asbest bloot te stellen, terecht dat die bedrijven hard worden aangepakt, stellen de asbestondernemers en deskundigen. “Het overgrote deel van de branche bestaat uit eervolle ondernemers, die hebben veel last van de inspectieregels”, stelt Onderstal. “Het probleem is dat de controles geen ruimte laten voor maatwerk, terwijl dat bij asbest vaak vereist is. De kleinste afwijking komt meteen op een aantekening te staan”, reflecteert Onderstal. “Verwijderaars en inventariseerders weten niet meer hoe ze het goed kunnen doen.” Een relatief kleine administratieve fout wordt soms zwaar gesanctioneerd, tot aan intrekking van een certificaat. Het rigide sanctioneringsbeleid zorgt er zo voor dat men niet durft te varen op de eigen deskundigheid, terwijl dat soms onvermijdelijk is.” Zowel Woreel als Onderstal noemt het voorbeeld van de onderdruk in de containment (tent). “Die moet 20 pascal zijn”, legt de asbestdocent uit. “De minister heeft eenzijdig gezegd dat men daarvan niet mag afwijken. Je mag niet in de geest van de wet werken, 20 pascal is 20 pascal.” In de praktijk is dat vaak niet haalbaar, omdat saneerders en controleurs de tent in en uit gaan, wat de onderdruk beïnvloedt. “Op een uitdraai zie je dan een paar keer een dipje in de onderdruk”, vult Woreel aan. “Dat is logisch, het kan niet anders en de situatie wordt er niet onveilig door, maar handhavers delen er boetes voor uit.”

Over wat moet gebeuren lijken de deskundigen het eens. “De overheid moet loslaten, zodat de branche zijn eigen verantwoordelijkheid kan en moet nemen. Zij moet haar eigen werkschema’s kunnen vaststellen”, vindt Heuff. “De escalatieladder moet gericht zijn op echte risico’s. We komen niet verder als het certificaat van bedrijven wordt ingetrokken wanneer twee of drie keer een paraaf ontbreekt.”

Bovenal wil men rust in de tent. De afgelopen jaren kreeg de branche nieuwe registratiesystemen, nieuwe grenswaarden, strengere controles. Heuff: “Het is tijd om de boel te laten landen en naar een gezond evenwicht te groeien.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels