nieuws

Laat circus bij aanbesteding achterwege

bouwbreed

Het klinkt zo goed: vernieuwend of innovatief aanbesteden om de kennis van aanbieders beter te benutten, faalkosten te verlagen, et cetera. Niemand kan daar tegen zijn. De intenties zijn ongetwijfeld goed, maar dat wil niet zeggen dat deze mooie doelen bij de huidige aanbestedingen ook daadwerkelijk gerealiseerd worden.

In de praktijk blijkt te vaak dat een lagere prijs voor ‘nu’ toch belangrijker is dan een lagere levensduurprijs, dat er ook nog te veel achterdocht is bij partijen, enz. De huidige crisis lijkt die praktijk ook eerder te versterken met de veronderstelling dat marktpartijen altijd gretig op de meest uiteenlopende uitvragen zullen reageren. Ook als bij voorbaat duidelijk is dat deze redelijkerwijs niet reëel zijn. We hebben er met elkaar een aanbestedingscircus zoals Holland’s got talentvan gemaakt: veel show, veel geluid, veel inspanningen maar ook te veel verliezers. Dit moet beter.

De parallellen met de televisieshow zijn erg groot. Ga maar na: vrijwel iedereen mag meedoen, het selectieproces gaat tergend langzaam waardoor ook de bij voorbaat minder kansrijke kandidaten tot diep in de nacht hun bij voorbaat ontoereikende talenten blijven oefenen, half Nederland mag meestemmen en als er dan uiteindelijk een finale plaatvindt, zijn er te veel finalisten, waardoor er vooral veel verliezers zijn. Leuk voor het verdienmodel van een commerciële mediapartij, maar duidelijk minder geschikt voor een branche die onder druk staat en zich mede daardoor sneller moet vernieuwen. Een verwijzing naar richtlijnen, aanbestedingswetgeving en dergelijke die het huidige Circus Maximus zouden creëren, is daarbij overigens maar al te vaak een verhulde uiting van onzekerheid, wantrouwen en gebrek aan leiderschap.

Nieuw context

Met de vaststelling dat de huidige route niet bepaald uitblinkt in efficiency en resultaat, is er sprake van goed nieuws: er is ruimte voor verbetering.

Een nieuwe context van denken en werken is daarbij van wezenlijk belang. Waarin we opdrachtgevers bijvoorbeeld niet meer op afstand laten toezien hoe voor hen in een complexe en kostbare biedingsfase een gebouw wordt ontworpen met daarna veel meerkosten en/of juridisch getouwtrek om alsnog tot de voor allen ideale eindoplossing te kunnen komen. Waarin we voor de mogelijke opdrachtgevers het proces daartoe veel beter organiseren. Denk hierbij aan een vroege en snelle partnerselectie met weinig kosten en werk voor zowel deze aanbieders als voor de opdrachtgevers. Vervolgens schuift de opdrachtgever bij de ontwerptafel van de gekozen partner aan en werkt de oplossing op zijn maat uit. Een inspirerende fase van het project met voor de opdrachtgever ruimte voor voortschrijdend inzicht. Ook bij deze werkwijze zal de aanbieder zijn toezeggingen moeten nakomen. Maar in een dunner contract waarin de oplossing gedurende een langere periode dwingend wordt gegarandeerd op het werkelijk presteren. De aanbieder heeft bij zo’n werkwijze geen werkelijk belang het vertrouwen te beschamen. Eventuele wanprestatie leidt immers tot reputatieschade en ongewenst verlies van marktaandeel. Om een steeds beter aanbod te kunnen doen, heeft de aanbieder ook belang bij productinnovaties, zowel van hemzelf als van zijn leveranciers. En dat steeds betere aanbod is voor de korte en lange termijn weer van groot belang voor alle opdrachtgevers.

Innovatief aanbesteden kan heel goed via juist een veel simpeler route. Oké, marktpartijen zullen moeten accepteren dat ze in een vroeg stadium uit een aanbesteding kunnen worden gewipt, maar alles is beter dan met zoveel andere kandidaten in de finale staan om – achteraf gezien – volkomen kansloos het liedje te hebben moeten zingen.

De uitvragende partij maakt aanbestedingsprocessen nu onbewust heel ingewikkeld om vooral geen fouten te willen maken. De ultieme vorm daarvan is om vervolgens helemaal niets meer te doen. Dat is uiteraard geen alternatief. Met andere woorden, ook de opdrachtgever kan hier met lef en leiderschap veel betere resultaten bereiken.

Er zijn gelukkig voorbeelden van dit nieuwe denken, zoals het binnenkort op te leveren Sportcomplex Helsdingen in Vianen, schoolgebouw Het Perron in Veenendaal en de onderhandse aanbesteding voor een integraal kindcentrum in Ulft. We moeten nu echt stoppen met het nodeloos oppompen en uitrekken van projecten als een tv-show die nooit stopt. Ik zeg dit als adviseur: kunt u nagaan!

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels