nieuws

Masdar kiest voor nuchtere koers

bouwbreed

Alles moet altijd glimmen en blinken in de Verenigde Arabische Emiraten, waar voortdurend bouwrecords sneuvelen. Bij duurzame stad Masdar kiezen ze tegenwoordig voor een nuchtere aanpak, wars van blingbling.

Ruim 1 megawatt vermogen aan pv-panelen ligt er op de daken van Masdar. En op een steenworp afstand van de campus staat een veld met 10 megawatt. Indrukwekkend, maar daar blijft het voorlopig bij, als het aan ontwerpmanager Chris Wan ligt. Ze stammen nog uit een tijd dat er een andere wind waaide in Masdar en de stad compleet CO2-neutraal moest zijn.

Meer duurzame blingbling valt er dus niet te verwachten in de straten van Masdar. Ook die opvallende windtoren krijgt geen vervolg, die voor verkoeling zorgt op het grootste plein van de stad. Heel erg hightech blijkt die bij nader inzien overigens niet. Hij is geïnspireerd op klassieke koeltorens van oude huizen en paleizen in de Arabische wereld. Door kleppen te openen of te sluiten onderschept de toren de wind en leidt die naar beneden door de straten. Spuitkoppen bovenin die water vernevelen zorgen voor extra koeling.

De toren werkt volgens Wan prima. Maar toch krijgt hij geen vervolg in de uitbreidingsplannen die op stapel staan. Er zijn namelijk nog simpeler maatregelen te bedenken die meer effect sorteren. En simpelheid, daar houdt Wan van.

“Mij wordt wel verweten dat ik alle techniek uit Masdar probeer weg te ontwerpen”, zegt de in Hong Kong geboren en in Engeland opgeleide architect. “Maar ik vind dat je aan de basis moet beginnen. Je moet eerst de oriëntatie van je gebouw goed hebben, de grootte van de gevelopeningen optimaliseren, isolatie aanbrengen en alle kieren dichtzetten. Dan pas moet je de stap zetten naar maatregelen die energie kosten, zoals verlichting, mechanische ventilatie en actieve zonwering. In de derde stap ga je techniek toevoegen die energie oplevert, zoals pv-cellen, zonneboilers of een wko-installatie, de blingbling. Maar dat laatste is altijd heel kostbaar en meestal boek je veel grotere energiewinst wanneer je je op die eerste aspecten richt. Dat doen we dus ook in Masdar.”

Voor die aanpak koos het bureau van Norman Foster in 2006 al. Door de gebouwen dicht tegen elkaar te zetten, staan ze in elkaars schaduw en wordt het op straat niet te heet. Ook de gebruikte materialen zijn zo uitgekozen dat ze zo min mogelijk warmte accumuleren waardoor ze gaan stralen. De gevel van reflecterende ETFE-kussens op de onderwijsgebouwen vindt Wan daar een mooi voorbeeld van. “Zonder dergelijke vondsten zou de gevoelstemperatuur in Masdar gemakkelijk 10 tot 20 graden hoger liggen dan de luchttemperatuur.”

Vooral de strenge oriëntatie van het stratenpatroon op de overheersende windrichting werkt volgens de ontwerpmanager goed en zorgt dat er bijna altijd een verkoelende bries door de nauwe stegen van Masdar waait. Het gebouw van Siemens dat begin dit jaar werd opgeleverd, doet daar nog een schepje bovenop. De onderdoorgang die als toegangspoort fungeert, wordt naar de stad toe nauwer en veroorzaakt een venturi-effect waardoor de lucht sneller gaat stromen. “Dat zijn het soort maatregelen waar ik van hou en waar we met alle bouwkundigen van Masdar voortdurend naar op zoek zijn. Daarvoor sturen we aan op bijzondere samenwerkingsverbanden, waarin niet de architect de leiding heeft, maar een bouwfysicus of een installatie-adviseur. Dan krijg je automatisch heel andere oplossingen.”

Dat hij daarmee de kans laat schieten een wereldwijd icoon te scheppen, gelooft Wan niet. “Zoals ik al zei, het is geen kunst om door er veel geld tegenaan te smijten een energieleverend gebouw te realiseren. Je moet de dingen daar doen waar ze het meest effectief zijn. Daarom investeert zusterbedrijf Masdar Renewables over de hele wereld in windmolenparken, biomassacentrales en pv-technieken. Je moet de dingen daar doen waar ze het meest effectief zijn. Zonnepanelen hebben hier veel last van hitte en stof. Maar we gaan hier nog heel interessante dingen onderzoeken. Zoals het kweken van gewassen op het grondwater dat hier vijf keer zouter is dan zeewater. Die planten gaan we verwerken tot biobrandstof en we gaan ze opkweken in het park dat nodig is om de gemeenschap te creëren die we nastreven, zodat Masdar ook een aantrekkelijke plek wordt voor gezinnen om zich er te vestigen. Duurzame stedenbouw draait nooit alleen om het milieu, maar ook om economie en het vormen van gemeenschappen. Ze zijn alle drie even belangrijk. Een kruk is alleen stabiel als alle drie de poten even lang zijn. Als er eentje korter is, valt hij om. Maar als er een langer is, omdat we bijvoorbeeld enorm investeren in pv-panelen valt hij evengoed om. De drie aspecten van duurzaamheid moeten altijd in balans zijn en dat streven we tegenwoordig nadrukkelijk na in Masdar.”

Er razen geen auto’s door de stad

In de kelders van Masdar rijden druppelvormige voertuigen die zo uit een sciencefictionfilm lijken weggereden. En ze rijden bepaald niet kinderachtig. Nadat de deuren automatisch gesloten zijn en het karretje rustig is weggedraaid van het perron, trekt het opvallend fel op. En als hij onderweg een obstakel ziet of de eindbestemming nadert remt hij even abrupt weer af. Na een ritje van drie minuten zijn de bezoekers in de eigenlijke stad en brengt een zwierige trap ze naar het straatniveau op een soort verhoogd maaiveld. Dat is voorbehouden aan voetgangers. Er razen geen auto’s door de straten van Masdar.In een besloten gedeelte van het ondergrondse parcours onderhouden medewerkers van het bedrijf 2getthere de wagentjes volgens een strak schema. Dagelijks worden sensoren uitgelijnd, de automatische deurvergrendeling getest en de accu nagelopen.Wekelijks en maandelijkswordt op meer onderdelen gecontroleerd. “Het strakke onderhoudsregime maakt dat we meer dan 99,5 procent storingsvrij draaien”, meldt directeur Robbert Lohmann van 2getthere.In de eerste plannen van Masdar City was een grotere rol voor het transportsysteem toebedacht. Ook de bevoorrading van de restaurants, bedrijven en laboratoria zou plaatsvinden met speciale vrachtkarretjes. De laadperrons waren zelfs al gebouwd. Maar de liften voor het verticaal transport zijn er nooit gekomen en er rijden nu toch af en toe bestelbusjes door de straten om alles te bevoorraden.

Google-car

Design-manager Chris Wan van Masdar durft niet te zeggen wat voor rol er voor het personal rapid transportsysteem is weggelegd in de nabije toekomst. “De personenauto is voorlopig nog niet weg te denken uit de wereld. Ook als er eenmaal een trein of lightrail naar Masdar rijdt, zullen veel mensen met de auto komen. En de technische ontwikkelingen gaan zo snel dat het al bijna zover is dat je elektrische auto bij aankomst bij Masdar wordt overgenomen door een centraal besturingssysteem dat je auto geleidt over het parcours in de kelder. Denk maar aan de Google-car. Dat zijn scenario’s waarmee we nadrukkelijk rekening houden bij de planning van de volgende fases.”Lohmann van 2getthere vindt dat Wan een ding over het hoofd ziet. “Met geautomatiseerde auto’s los je het parkeerprobleem niet op. En het is maar de vraag of de straten niet verstopt raken. Een systeem als ons personal rapid transportsysteem, zoals het ook draait bij kantorenpark Rivium in Capelle, is een openbaarvervoersysteem. Daarmee houd je straten autoluw en houd je stedelijke ruimte over waar je andere dingen mee kunt doen.”

  

Het Nederlandse 2getthere bouwde het systeem met onbemande voertuigen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels