nieuws

‘Alleen de architect is geen co-maker, die komt van de opdrachtgever’

bouwbreed

Uit de fabriek van Scania komen vrachtwagens. Uit die van de Volkswagen komen personenauto’s. De fabrikant zorgt voor het ontwerp, de klant kan kiezen uit kleuren en uitvoeringen. Zover is de woningbouw nog niet, ondanks vergaande concepten. Opdrachtgevers nemen hun architect mee en de bouwplaats blijft een bouwplaats, ook al verschuift hij grotendeels naar de fabriek.

“Alleen de architect is geen vaste co-maker”, zegt Johan Postma, commercieel manager bij iQ-woning, volle dochter van Ballast Nedam. Voor bijna alle andere werkzaamheden en onderdelen maakt de fabriek van ‘intelligent Quality’-woningen in Weert gebruik van co-makers. Postma noemt onder meer IJsselmeer Beton (IJB) uit Lemmer voor de fundering, Hoco uit Weert voor de levering van betonmortel, Unilin uit Nieuwerker aan den IJssel voor de scharnierkappen, Ursem uit Wognum voor de houtskelet binnenbladen van de buitengevels. “Maar de klant kiest zijn eigen architect. Hij heeft een andere rol dan vroeger, tot en met het voorlopig ontwerp. Wij nemen de engineering over. De architect heeft veel vrijheid bij het ontwerpen van de buitenzijde van de woningen. Maar de plattegrond is een kwestie van kiezen waar de keuken en de badkamer komen.”

Postma is enthousiast over de door hem bezochte fabrieken van Scania vrachtwagens en Volkswagen personenauto’s. “Eigenlijk hetzelfde principe als hier”, stelt hij.

Maar in de fabriek van iQ-woning zijn nog geen lopende banden en robots te vinden. Het is een overdekte bouwplaats met een beheerst klimaat. De kern van het concept bestaat uit gewapend betonnen ‘tunnels’, in delen gestort in stalen mallen. Deze starre en stijve modules worden in de fabriek afgebouwd en op trailers naar de bouwplaats gereden. Daar hoeven ze alleen nog te worden gestapeld en gekoppeld, voorzien van een plat of hellend dak en afgewerkt met een buitenspouwblad, meestal van traditioneel metselwerk. Volgens Postma vindt 85 procent van het werk plaats in de fabriek.

Toch zijn er duidelijke verschillen tussen de bouw in de fabriekshal en op een bouwplaats. De medewerkers zijn geen echte bouwvakkers, aldus Postma. Hij noemt ze liever monteurs. Behalve de specifieke medewerkers zoals vlechters en tegelzetters, rouleren zij hun werkzaamheden.

Hoge fabriekshal

De fabriekshal van iQ-woning is zo hoog, dat twee modules gestapeld kunnen worden en een derde daaroverheen getransporteerd met een kraan, die niet hijst maar optilt, met vier draaibare voeten. “De wapening wordt met sparingen geleverd, wij knippen niet en leggen geen staven bij, een co-maker buigt”, aldus Postma. “Wij brengen de vloerverwarming en leidingen voor de installatie aan. Daarna storten we de modules. In stalen mallen, voor de beukmaat van 5,40 meter en sinds vorig jaar ook voor de beukmaat van 6,30 meter. De diepte van de modules varieert van 2,10 tot 3,40 meter. We gebruiken zelfverdichtend beton.” Na het lossen worden leidingen buiten het beton gemonteerd en de modules gekanteld voor het afbouwen.

Terwijl bij een betonproductenfabriek de producten vaak op een tasveld staan opgeslagen, is de opslag bij de iQ-woning juist binnen. Ook de toeleveranciers leveren materialen en producten zoals deurkozijnen, vloer- en wandtegels, buizen en betonmortel, binnen af. De modules die gereed zijn, worden in de hal op een trailer geplaatst en met een hoes beschermd tegen weer en wind. Een standaardmodule weegt zo’n 15 ton. Daarvan kunnen twee op één trailer. Een module met beukmaat van 6,30 meter weegt zo’n 20 ton.

De fundering bestaat standaard uit prefab balken op boorpalen. De modules worden op bouwvilt op de fundering geplaatst. Dat kan tot drie lagen hoog. Ballast Nedam doet het reken- en tekenwerk. “We hebben ook een externe constructeur als co-maker”, aldus Postma.

Voor een project in Duitsland worden vier woningen met kelder gefabriceerd. “Daar wordt de kelder op staal gefundeerd en neemt hij de rol van de palen en funderingsbalken over”, legt Postma uit. Een bijzonderheid van de (vier) woningen voor Duitsland is dat de tuindeuren naar binnen draaien.

De voordelen van een iQ-woning zijn de constante hoge kwaliteit, de beperkte bouwrente, de snelheid van bouwen, de reductie van afval en de beperking van transportbewegingen. Heeft een iQ-woning ook nadelen? Volgens de Woon Advies Commissie Helmond wel: “Bijvoorbeeld dat men in een heel vroeg stadium moet aangeven hoe de exacte indeling moet zijn, omdat de woning wordt uitgevoerd in elementen van gewapend beton. De indeling van de keuken en de badkamer en ook de plaats van de wandcontactdozen is bepalend voor het leidingwerk. Wijzigen achteraf leidt tot hoge kosten.”

 

Voorbeeld van een woningbouwproject met iQ-woningen: Weidelanden in Hazerswoude. Foto: iQ-woning.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels