nieuws

Frustratie over loten bij keersluis Limmel

bouwbreed Premium

De loting bij de aanbesteding van voorbeeldproject Limmel leidt tot frustratie in de markt. Loten heeft niets te maken met kwaliteitscriteria, is de heersende gedachte en is niet voor herhaling vatbaar.

Rijkswaterstaat wil transactiekosten en inspanning beperken

Een opdracht winnen als een lot uit de loterij staat op gespannen voet met de gedachte dat bouwers zich moeten onderscheiden op kwaliteit, inspanning, kennis en kunde. Toch ziet Rijkswaterstaat soms geen andere uitweg dan loting omdat hij de dialoog voor een dbfm-contract wil beperken tot vijf partijen bij de eerste ronde en drie bij de tweede ronde.

Simpelweg om de transactiekosten en inspanning voor zowel opdrachtgever als opdrachtnemers binnen de perken te houden. Want ondanks een vergoeding in de ontwerpkosten, bedragen de werkelijke kosten voor een inschrijving meestal een veelvoud. Dat kan bij grote civiele werken al snel in de miljoenen euro’s lopen. Logischerwijs krijgt slechts een van de partijen de opdracht. Loten gebeurde bij Limmel, maar ook bij de A12 Ede-Grijsoord, een dbfm-contract dat eind juni voor 80 miljoen euro aan Heijmans is gegund.

Limmel is de eerste sluis in een reeks van vijf natte dbfm-contracten. Een project van rond de 60 miljoen euro en een klein visje vergeleken met de zeesluizen van IJmuiden en Terneuzen en de Afsluitdijk. Bewust is gekozen om te beginnen met relatief kleine sluizen, zodat een leercurve kan ontstaan en missers bij nieuwe – steeds grotere – projecten worden voorkomen. Als eerste les toont de markt zich ongelukkig met het fenomeen loting. Misgrijpen door loting bij een project van 60 miljoen euro valt misschien nog in de categorie ‘jammer’, maar de frustratie zal snel oplopen als het gaat om megaprojecten als de zeesluizen of Afsluitdijk.

Vorig jaar zomer is het project na uitgebreide marktconsultaties op de markt gezet. Momenteel zijn VolkerWessels, Besix en Ballast/Imtech nog in de race. Deze drie partijen doorlopen momenteel de tweede dialoogronde van het dbfm-contract, nadat Heijmans en FCC/Strukton in de eerste dialoogronde afvielen.

Gelijke kans

BAM, CFE en Dura Vermeer visten al eerder achter het net door loting en werden niet eens voor de dialoog uitgenodigd. Loting geeft partijen een gelijke kans, maar heeft tot ergernis geleid bij de markt. De beste drie zijn op basis van emvi-score naar de volgende ronde gegaan. De scores van de andere gegadigden lagen zo dicht bij elkaar dat Rijkswaterstaat koos voor loting voor de selectie van de overige twee gegadigden die de eerste dialoogronde mochten ingaan.

Hardop morren over de aanbestedingstactieken van Rijkswaterstaat is in de praktijk ‘not done’, omdat de belangen te groot zijn en de vijver klein. Een enkel zinnetje in een jaarverslag verraadt iets: “Ongelukkigerwijs werd BAM na prekwalificatie uitgeloot bij twee potentiële projecten in Nederland”, te weten Limmel en Ede-Grijsoord. Die laatste opdracht was extra zuur, want die had perfect in de portefeuille gepast bij het al opgeleverde en geroemde dbfm-traject A12 Lunetten-Veenendaal.

Het is voor een opdrachtgever niet eenvoudig om lessen te leren of een eerlijk systeem te bedenken om te trechteren. De aanbestedingsprocedure staat of valt met functionele eisen in combinatie met een emvi-score. In de opmars daar naartoe wordt vaak gewerkt met selectie-eisen, referenties en een plan van aanpak.

Bij de selectie van partijen voor de verbreding van de N33 in 2011 koos Rijkswaterstaat ervoor de dialoog met negen partijen in te gaan. In twee keer vier maanden werden met alle negen partijen twee dialooggesprekken gevoerd van 2,5 uur. Zij moesten vier projectdoelstellingsrisico’s en de top tien van opdrachtnemersrisico’s verdedigen. Uit de evaluatie daar bleek dat de selectie-eisen zo “relatief eenvoudig” waren dat geen sprake was van uitdaging. De aanbeveling was dan ook om “het aantal gegadigden voor de eerste dialoog tot vijf te maximeren, desnoods door loting”. Maar als Rijkswaterstaat die aanbeveling bij volgende pps-projecten overneemt, is dat weer aanleiding voor gemor.

De vijf projecten

De vijf eerstvolgende natte dbfm-contracten van Rijkswaterstaat:

• Keersluis Limmel

• Tweede kolk Eefde

• Derde kolk Beatrixsluis

• Zeetoegang IJmond

• Zeesluis Terneuzen

Reageer op dit artikel