nieuws

‘Zelfregulering te lang volgehouden’

bouwbreed Premium

Het Nederlandse corporatiestelsel is ingenieus maar heeft een matige efficiency.

Oud-ambtenaar Van der Schaar zag dat overheid taken van corporaties onvoldoende inkaderde

Dat zei oud-ambtenaar en hoogleraar Jan van der Schaar gisteren op de eerste dag van de verhoren van de parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties. Volgens hem heeft de taakverbreding, die rond 1999 in de sector postvatte, de efficiency van de huisvesters verslechterd. Doordat ze niet alleen maar sociale huurwoningen gingen bouwen, kwamen ze in aanraking met projecten waar ze weinig ervaring mee hadden. Sturen op doelmatigheid wordt dan lastig.

Het is corporaties echter niet aan rekenen, vindt Van der Schaar, dat ze begin van dit millennium extra investeringen naar zich toe trokken. Volgens hem is rond 2001, 2002 via door de overheid geëntameerde regioconferenties juist “bewust en expliciet” aangedrongen om meer te bouwen. Corporaties moesten meer risico’s nemen.

De overheid heeft daarbij de taken van corporaties onvoldoende ingekaderd. Wat mag een corporatie wel en wat niet? Ministers hadden daar veel strakker op moeten zitten, vindt Van der Schaar. “Aan duidelijkheid wat corporaties moeten doen, heeft het ontbroken. De zelfregulering is veel te lang volgehouden.”

Toch heeft de verzelfstandiging volgens hem veel opgeleverd. De maatschappelijke baten zijn heel hoog. De wijken zijn goed aangepakt, de woningen van een hoog niveau. “Het kost de overheid niks. Er is geen land ter wereld waar het zo goed is georganiseerd. Ik vind het ingenieus.”

Econoom en benchmarkspecialist Arnoud Vlak, die na Van der Schaar gehoord werd door de enquêtecommissie, constateert dat corporaties veel goedkoper zouden moeten kunnen werken. “Corporaties zijn gemiddeld genomen een derde duurder.” Dat ze duurder zijn omdat ze een andere markt bedienen, kunnen ze volgens hem niet verantwoorden.

De hoge bedrijfslasten bij corporaties zijn volgens Van der Schaar mogelijk veroorzaakt door een familiecultuur die bij volkshuisvesters heerst, waardoor men elkaar niet aanspreekt. Rentmeesterschap werd ingeruild voor retoriek. Dat het stelsel niet herzien is, komt volgens de oud-ambtenaar omdat in de branche en in de politiek men elkaar in de “houdgreep” hield. Ruim tien ministers kregen niets wezenlijks voor elkaar, pas bij minister Van der Laan werd daadkrachtig opgetreden. Van der Schaar had niet veel lof voor corporatiekoepel Aedes onder voormalig voorzitter Willem van Leeuwen. “Dat was vooral een vereniging van directeuren.”

Het door minister Blok georganiseerde extern toezicht op het stelsel noemt Van der Schaar een “fragmentatiebom”. Volgens hem zijn er nu vijf verschillende soorten toezicht. “Het zou eenvoudiger zijn als je één toezichthouder hebt.”

Reageer op dit artikel