nieuws

‘Te weinig geleerd van een goedbedoeld programma’

bouwbreed Premium

Met een financiële impuls van het Rijk kregen gemeenten de kans om extra energiezuinige projecten te realiseren. Excellente gebieden noemden de overheid ze. Pionierende wethouders strandden in crisistijd. Ontwikkelaars zagen vooral financiële risico’s: “Mijn onderbuikgevoel zegt dat de afspraken te bindend waren”, zegt Claudia Bouwens, die in 2010 mede bepaalde wie er met de subsidie vandoor zouden gaan.

Bouwens is programmabegeleider energie en duurzaamheid bij Neprom, de vereniging van projectontwikkelaars. Ze voert ook het woord namens het Lenteakkoord, een overlegorgaan van bouwers, ontwikkelaars, corporaties en het ministerie van (BZK) dat energiereductie in de nieuwbouw tracht te stimuleren.

Toen minister Cramer het programma excellente gebieden lanceerde en minister Van Middelkoop de subsidies uitkeerde, zat Bouwens in de adviescommissie. De aanmeldingen stroomden binnen. “Er waren 47 inzendingen”, vindt Bouwens terug in de boeken.

Uiteindelijk kregen dertien projecten subsidie. Vier jaar later blijkt dat de helft van de gemeenten de beloftes niet hebben waargemaakt. Het moet zuur zijn voor de gemeenten die vier jaar geleden naast de pot pisten. “Dat valt wel mee”, vermoedt Bouwens. “Ik vond dat we de beste eruit hadden gekozen. Pure pech gooide roet in het eten: de crisis.”

Gemeenten kregen tussen de 100.000 en 200.000 euro voor een project. “Een substantiële bijdrage”, vindt Bouwens. “Je kunt er een extra folder van maken, de controle en de marketing iets beter doen. Maar de exposure die je krijgt , doet er meer toe. Dat je als project in het zonlicht wordt gezet, is de grote kracht van dit soort rijksregelingen.”

Dat zonlicht verdween echter al gauw achter de donkere wolken van de crisis. Kavels bleven onverkocht. Ontwikkelaars zochten de schaduw op. Weigerden zich te verbinden aan strengere energie-eisen die bij de excellente gebieden hoorden. Uit vrees dat het vooral duur zou worden. Noodgedwongen trokken twee beloonde gemeenten zich terug.

Niet alleen magere economische jaren zaten de ambities van de ministers Cramer en Vogelaar in de weg. Ook de opgelegde Algemene maatregel van Bestuur (AmvB), bedacht door de overheid, om in deze gebieden wettelijk zuiniger te zijn dan het Bouwbesluit, pakte verkeerd uit, denkt Bouwens. “Gemeenten kregen een AmvB zonder dat er al afspraken waren gemaakt met ontwikkelaars. Die kregen die eisen rauw op hun bordje. Maar je kunt een ontwikkelaar niet om de oren slaan met zo’n energieprestatie-eis. Als je voorop wilt lopen met duurzaam bouwen, moet een bedrijf daar helemaal achter staan. Het werkt niet als je iets wordt opgelegd: als je wilt dat een ezel zijn best doet, gebruik je een wortel en geen stok.”

Ook de opzet van het stimuleringsprogramma kon beter, beschouwt Bouwens achteraf. “Het verspreiden van de kennis is niet goed gelukt. Er zaten te veel schijven tussen. Ik ben van de simpele boerenfluitjestheorie: je leert het beste van mensen die je in de ogen kunt kijken. Bij de excellente gebieden wist ik niet bij wie ik moest zijn. Wie ik moest bellen, wie waar mee bezig was. Ja, het was te bureaucratisch van opzet. Wat dat betreft gaat dat met de Energiesprong beter.”

Bouwens heeft het idee dat de ambitie in veel gemeenten naar beneden is bijgesteld. Ook bij projecten die wel van de grond kwamen.

Excellente gebieden. Twee PvdA-ministers lanceerden dat idee in 2008. Ze wilden gemeenten die een voorbeeld wilden zijn qua energiezuinig bouwen faciliteren. De hele bouwsector zou van die ervaringen de vruchten plukken. Het was een leerproject. Een tuin waarin nieuwe bloemen zouden bloeien. “We hadden gehoopt hier veel van te leren. Uiteindelijk heeft het hele programma te weinig gebracht. Dat is jammer, want we hebben de kennis over energiebesparing hard nodig.”

Vertraagde projecten:

Deventer

Project: Klimaatneutraal Steenbrugge

Omvang: 400 woningen

Probleem: Het wachten is op overeenkomst

Start bouw: 2015

Den Haag (twee projecten)

Project: Masterplan Erasmusveld en Leywegzone

Omvang: 3800 woningen

Probleem: faillissement aardwarmtebedrijf, bij Erasmusveld wil niemand zich aan strengere energieprestatie-eisen conformeren

Start bouw: Leywegzone: 115 woningen gerealiseerd, doorstart verwacht in 2014

Erasmusveld: onduidelijk

Assen

Project: De Pimpelaer

Omvang: 43 woningen

Probleem: het wachten is op goedkeuring ontwerp bestemmingsplan

Start bouw: onduidelijk

Hoogeveen

Project: Uitbreiding Pesse

Omvang: 56 woningen en 200 m2 utiliteitsbouw

Probleem: onverkochte kavels

Start bouw: onduidelijk

Ooststellingswerf

Project: ECOmunitypark

Omvang: 55.000 m2 utiliteitsbouw

Probleem: onduidelijk

Start bouw: 2014

Koggenland

Project: Distriport Noord-Holland

Omvang: 64.000 m2

Probleem: Gehele ontwikkeling bedrijventerrein staat ter discussie

Start bouw: onzeker of het doorgaat

Teruggetrokken projecten

Alkmaar

Project: Vroonermeer Noord

Probleem: ontwikkelaars wilden of konden niet aan strengere energieprestatie-eisen voldoen

Coevorden

Project: De Oevers fase C

Probleem:onverkochte kavels

Stand van zaken projecten december 2013. Meer informatie over de projecten is te vinden op de website: www.rvo.nl

Reageer op dit artikel