nieuws

Rijk moet vinger in de pap houden bij grondbeleid

bouwbreed Premium

Markt en politiek willen beide meer regie van het Rijk in het grondbeleid. Vandaag legt de Tweede Kamer zijn oor te luisteren bij deskundigen. Merel van der Ham

Met miljarden aan dreigend verlies in de gemeentelijke grondexploitaties, krabben Kamerleden zich op het achterhoofd. Dit kan toch nooit de bedoeling zijn geweest van de decentralisatie van de ruimtelijke ordening vijftien jaar geleden? Kan en moet het Rijk ingrijpen? Zo ja, hoe?

“Het zou goed zijn als gemeenten verplicht worden rapportages te leveren over hun grondbeleid, verwervingen en opbrengsten”, stelt Jan Fokkema, directeur van de Neprom, de branchevereniging voor ontwikkelaars. “Of bijvoorbeeld een bestemmingsplanwijziging verplicht motiveren ten opzichte van andere locaties.” Hij ziet nu te vaak dat gemeenten met een actief grondbeleid ervoor kiezen eerst de eigen grond te ontwikkelen, in plaats van de grond in handen van marktpartijen. “Daar krijg ik regelmatig klachten over. Nee, ik heb geen voorbeelden helaas.”

Blaffen

Parlementariër Eric Smaling (SP), initiatiefnemer van de hoorzitting, is blij met de mensen die komen. Hij heeft de contouren voor ogen van wat er moet veranderen. “Grondbeleid is een gemeentelijke verantwoordelijkheid, maar de regie moet bij het Rijk liggen.” De provincies zijn niet geschikt voor die regierol, denk hij. “Provincies blaffen wel maar bijten niet. Ze zitten te dicht op de gemeenten, en grote gemeenten laten zich door de provincie niet erg sturen.” Het Rijk heeft zich te gemakkelijk teruggetrokken, vindt hij. “Dit is een minister met een liberale visie op ontwikkelingsplanologie, maar je ziet nu dat het mis gaat.”

De vastgoedbeleggers zien vooral een kink in de kabel ontstaan door het huurrecht. Dat is veel te rigide volgens Frank van Blokland, directeur van de vereniging voor institutionele beleggers Nederland (IVBN). Hij ziet eveneens heil in meer sturing van bovenaf, in zijn geval zijn dat de provincies. De IVBN hoopt daarnaast op liberalisatie van het huurrecht, met name in de detailhandel. Dat is nu veel te rigide, stellen de investeerders, waardoor er te weinig ruimte is voor maatwerk en innovatieve concepten.

Fokkema benadrukt dat het goed is dat gemeenten zowel een faciliterend als een actief grondbeleid kunnen voeren. “Gemeenten gebruiken nu vaak de instrumenten verkeerd, soms is er sprake van misbruik. Niet de publieke doelen maar de opbrengsten staan dan voorop.” Hij wijst op de planbegeleidingskosten die de gemeente rekent bij faciliterend grondbeleid. “Daar kan een factor 10 of 20 tussen zitten.” De plankostenscan, bedoeld als richtlijn in de gesprekken, wordt met regelmaat door gemeenten gebruikt om de maximale prijzen te vragen. Provincies misbruiken net zo hard de instrumenten. “Zuid-Holland en Limburg romen baat af. Dat mag wettelijk niet, het gebeurt wel. Daar moet het Rijk ingrijpen.”

Reageer op dit artikel