nieuws

Aanbestedingswet levert gemeente extra werk op

bouwbreed

Ingrid KoenenAan de nieuwe Aanbestedingswet ging de voorspelling van een lawine aan fouten en een berg extra werk vooraf. Criticaster burgemeester Onno van Veldhuizen inventariseerde de eerste bevindingen in zijn gemeente Hoorn en valt vooral over de zware motiveringsplicht.

Vooral motivatieplicht drukt zwaar

“Ik zie een aantal plus- en minpunten, maar de nadruk komt wel erg te liggen op de procedure. Het kost moeite voor ogen te houden dat aanbesteden in eerste instantie draait om verstandig inkopen en organiseren van concurrentie”, vergelijkt Van Veldhuizen het werk van zijn inkoopteam van voor en na 1 april.

Van Veldhuizen heeft bewondering voor het absorptievermogen waarmee zijn ambtenaren de extra administratieve rompslomp oppakken. “Vooral de motiveringsplicht telt zwaar, want die geldt ook voor kleine inkooptrajecten. Je moet steeds kunnen verantwoorden waarom een stap is gezet. Wie normaal iets koopt, hoeft niet uit te leggen waarom je iets níet koopt bij een bepaalde leverancier. Dat moet een gemeente nu dus wel. Pluspuntje is dat het inkoopteam daardoor vooraf nog beter nadenkt over de procedure die het best past bij een opdracht.”

Hij wil niet te veel somberen en beseft dat de wet nog relatief vers is. Vanuit zijn rol als inkoopexpert bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) ziet de burgemeester de trend doorzetten dat gemeenten zich vaker aansluiten bij inkoopsamenwerkingen. Een ontwikkeling die er in zijn ogen voor zorgt dat de extra werkdruk beter wordt verdeeld en procedures uniformer worden aangepakt.

Of die samenwerkingsverbanden ook gevolgen hebben voor het clusteren van opdrachten lijkt voor de hand te liggen, maar is nog niet meteen aantoonbaar. Van Veldhuizen gaf bij de invoering al aan dat daar een tegenstrijdigheid in de wet zit: onnodig clusteren mag niet, maar onnodig knippen evenmin. Waar de grens ligt, weet niemand. De cijfers van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) wijzen erop dat 25 procent van de opdrachten wordt gestapeld en 5 procent juist wordt opgedeeld. Het instituut publiceerde afgelopen zomer ‘De feiten rond aanbesteden’ en bracht alvast een aantal trends in kaart (zie staatje).

Het midden- en kleinbedrijf komt er in Hoorn niet veel beter vanaf met de nieuwe wet. Van de opdrachten kwam al 80 procent terecht bij de middenstand en dat is zo gebleven. Overigens komt ook dat percentage overeen met de cijfers van het EIB die becijferde dat 18 procent van de kleinere bouwopdrachten terechtkomt bij een van de tien grootste concerns.

“Je ziet nu de discussie opkomen of wel genoeg opdrachten in de regio terechtkomen. Bij onderhandse aanbestedingen nodigen we standaard minimaal een partij van binnen- en een van buiten de regio uit om aan te schuiven. Daar zou vijf jaar geleden geen haan naar kraaien”, signaleert Van Veldhuizen.

Met enige verwondering ziet hij dat de wet tot gevolg heeft dat aanbesteden steeds vaker onderhands gaat door het opschroeven van de drempels. De Proportionaliteitsgids legt de grens voor bouwwerken voor een openbare procedure bij 1,5 miljoen euro. “Terwijl in de omliggende Europese landen juist een trend zichtbaar is naar meer openbaar en transparant aanbesteden, verdwijnt bij ons meer uit het gezichtsveld.” De recente cijfers van het EIB staven die signalering. “In 2012 ligt het aantal openbare aanbestedingen (inclusief die met voorselectie) 18 procent lager dan in 2009”, rapporteert het instituut. Ruim 60 procent van de ruim 2000 aanbestedingen wordt uitgeschreven door gemeenten, een percentage dat al jaren stabiel is.

Het Aanbestedingsinstituut signaleert extra fouten na invoering van de wet, maar een stortvloed van juridische procedures blijft vooralsnog achterwege. Het is de burgemeester wel ter ore gekomen dat inmiddels enkele klachten zijn binnengekomen bij het officiële klachteninstituut, waaronder een via zijn veiligheidsregio. “Het inkaderen en afbakenen van de wet moet zijn beloop nog krijgen.” Daarbij prefereert hij jurisprudentie via het klachteninstituut boven procedures via de kortgedingrechter.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels