nieuws

Best value procurement geen garantie voor de top

bouwbreed

Best value procurement (BVP, ook wel prestatieinkoop) wordt in Nederland steeds meer toegepast, vooral als selectie-instrument. Het is echter ook een projectmanagement methode en in projecten wordt daar nu ervaring mee opgedaan. Wat heeft BVP ons op dat vlak te bieden?

De prijs speelt in de beoordeling een beperkte rol

De grondlegger van Best Value Procurement (BVP) is de Amerikaan Dean Kashiwagi. Adviesbureau Scenter heeft zijn theorie in onze taal omgezet in het boek ‘Prestatie-inkoop’. Grote opdrachtgevers, zoals Rijkswaterstaat, hebben BVP omarmd en inmiddels in meerdere projecten toegepast. BVP manifesteert zich vooral als manier om te selecteren. De ingrediënten zijn onder meer een stapsgewijze selectie, een brede invulling van de emvi-criteria (met onder meer interviews als één van de elementen), een risico- en kansendossier en een pre-awardfase. De prijs speelt in de beoordeling een beperkte rol.

De kern van BVP is de stelling dat de markt meer expertise bezit dan de opdrachtgever. De selectie is daarom gericht op het vinden van de beste expert voor het project. Die krijgt vervolgens ook het stuur in handen. In het boek van Scenter wordt daarvoor de analogie van de berggids gebruikt. Als je een bergtop wilt beklimmen, ga je een berggids ook niet uitleggen wat voor materiaal hij mee moet nemen of hoe de route naar de top eruit ziet. Integendeel, de gids is ervaren, kent de route en hij neemt vanzelfsprekend de leiding. BVP als selectiemethode is dan ook ingericht om de beste gids te vinden.

Tot zover is het helder, de gids wordt zorgvuldig en met gezond verstand geselecteerd. Maar hoe zitten de verhoudingen als we op pad gaan? Een echte berggids dient een uitgebreide opleiding te volgen en aan hoge eisen te voldoen. Zo’n gids heeft dus alle papieren, maar geeft geen garantie dat de top wordt gehaald. Hij zal zijn uiterste best doen, maar er zijn factoren die buiten zijn invloed liggen, zoals het weer. Als het weer te slecht wordt, kan hij besluiten om te keren voordat de top bereikt is. De klant zal hem moeten volgen, hoe jammer dat ook is. Praktijkvoorbeelden, zoals de beklimming van de Mount Everest, maken duidelijk dat dit zeer regelmatig voorkomt, met name bij hoge en moeilijke bergen. En de jurisprudentie uit het bergsportrecht maakt duidelijk dat de klant ook zijn eigen verantwoordelijkheid heeft. Als de klant een waardeloze lichamelijke conditie heeft, kan de gids besluiten om voortijdig weer af te dalen. De gids neemt daarin zijn verantwoordelijkheid als leider van het team. Jurisprudentie laat zien dat het meest ervaren en best opgeleide teamlid (meestal de gids) ook de meeste verantwoordelijkheid draagt, maar wel binnen zijn eigen scope.

De vergelijking met BVP klopt nog steeds. Wie de expert selecteert heeft daarmee niet de keiharde garantie dat het project een succes wordt. Er zijn factoren die de gids niet kan beïnvloeden. Hij is wel in staat om vooraf een inschatting te maken van de gevolgen. En als de hele groep een paar dagen op de berg in een tentje opgesloten zit, vanwege slecht weer, moet de klant die extra dagen wel betalen. Het is immers zijn wens om de berg te beklimmen.

BVP als middel voor projectmanagement blinkt uit in eenvoud. Via weekrapportages wordt verslag gedaan aan de opdrachtgever. Maar daarmee is niet helemaal duidelijk hoe de verhouding tussen opdrachtgever en opdrachtnemer is geregeld. Bij bouwprojecten komt die verhouding tot uiting in de contractvorm. De juiste keuze daarvan is mede bepalend voor het succes van het project. Die keuze wordt bepaald door de aard van de opdrachtgever, het project, de markt en de omgevingsfactoren. En het maakt een groot verschil of er wordt gewerkt op basis van een traditionele of een geïntegreerde contractvorm. Op dit punt gaat de vergelijking met de berggids niet langer op. Er is niet veel te kiezen als je met een gids een berg beklimt, hij is de baas en neemt de leiding. Dat impliceert dat de keuze voor BVP ook een keuze voor een geïntegreerde contractvorm is.

Onder de verzamelnaam ‘geïntegreerde contracten’ komen echter meerdere soorten voor, zoals e&c en dbm. Met name de toevoeging van een taak in de uitvoeringsfase (zoals het onderhoud) maakt een groot verschil. Die nuance is bij BVP (nog) niet terug te vinden. Om BVP ook als projectmanagementbenadering tot een volwaardige methode te ontwikkelen, is dat wel noodzakelijk.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels