nieuws

‘Als juristen aan tafel schuiven, ben je te laat voor bemiddeling’

bouwbreed

Conflictbemiddeling is een stuk sneller en goedkoper dan een rechtszaak. De bouw maakt bijna nooit gebruik van mediation om geschillen te beslechten, maar de Vereniging Bouwmediators wil daar verandering in brengen.

Tijdens de uitvoering van een bouwproject zijn er altijd punten van wrijving, wrevel en discussie. Wie dan zijn gelijk wil halen, stapt naar de arbiter of rechter, maar de stap ervoor is onafhankelijke bemiddeling.

Van de 3000 bouwaanbestedingen in Nederland belanden er ongeveer 300 per jaar bij de kortgedingrechter, is de schatting van prof. Chris Jansen. Maar de meeste conflicten ontstaan in de periode daarna, weten Harry van Splunder en Leo Bosch van de Vereniging Bouwmediators.

Via Bouwend Nederland proberen de bemiddelaars sinds vorige maand een tweejarige pilot op te zetten met vijftig geschillen. Er heeft zich nog geen verongelijkte partij gemeld, maar dat wijten de heren vooral aan de onbekendheid van het fenomeen. Op dit moment wordt mediation zelden ingezet. Idealiter hopen ze dat bemiddeling ooit onderdeel wordt van bouwcontracten, als tussenstap voordat de gang naar de rechter wordt ingezet.

Beide heren werkten decennia in de bouw en weten uit eigen ervaring dat de meerwerk-, aansprakelijkheids- en interpretatieverschillen dagelijks tot conflicten leiden. Uitkomsten die overigens worden gestaafd door een a-selecte steekproef van de vereniging onder dertig partijen. Bosch werkte jarenlang als projectontwikkelaar en Van Splunder werkte lang bij Volker (Stevin) Wessels en Strukton en is nu ook nog arbiter is bij de Raad van Arbitrage. Hun grijze haren beschouwen ze inmiddels als een voordeel.

Bestuurslid Van Splunder en voorzitter Bosch pleiten voor bemiddeling in plaats van een gang naar de rechter. “Als je advocaten buiten de deur weet te houden, zijn de kosten een stuk lager en is de kans op een snelle werkbare oplossing een stuk groter. Wie zijn gelijk wil halen, kan alsnog naar de rechter of raad van arbitrage.” Een bindende uitspraak duurt echter meestal maanden en kost gemiddeld 15.000 euro. Het circuit van bouwadvocaten levert een eigen wereld op met veel juridische termen die weinig meer met de bouwpraktijk hebben te maken.

De stap richting arbitrage is dan ook voor veel partijen een stap te ver. Veel partijen slikken hun verlies omdat zij de werkrelatie niet willen beschadigen, maar houden daar wel een onbevredigend gevoel aan over. Van Splunder ziet veel geëmotioneerde directeuren-eigenaren van bouwbedrijven tegenover zich. Zij voelen het onrecht vaak direct in hun eigen portemonnee. “Emotie is een slechte raadgever, maar het kan geen kwaad de vraag te stellen hoe je over een conflict denkt als je de schade uit eigen zak moet betalen.”

Een onafhankelijke bemiddelaar kan veel leed, ergernis en misverstanden voorkomen. Daarbij is het ook mogelijk om een bindend advies te vragen, want veel partijen hebben juist behoefte aan het oordeel van een derde. Bij simpele zaken kost zoiets een dagdeel, bij ingewikkelde materie zijn meestal twee dagen nodig. De opzet is dat beide partijen de kosten voor bemiddeling delen en die komen ongeveer uit op de helft van de kosten van een arbitragezaak.

De vereniging heeft daarvoor afgelopen maanden wel een professionaliseringsslag gemaakt en afscheid genomen van de helft van mediators, die mediation onvoldoende professioneel wilden of konden oppakken. Het aantal leden werd daardoor meteen gehalveerd tot ruim 25. En ook de term mediation vinden de heren veel te soft klinken voor de stoere bouwsector waar vechtcontracten en prijsduiken de boventoon voeren. “We profileren ons als bemiddelaars die een luisterend oor bieden en vervolgens proactief een oplossing helpen zoeken. En ja, die is meestal grijs in een zwart-wit conflict, maar in principe altijd werkbaar voor beide partijen.”

De aard en omvang van een contract zeggen volgens beide heren weinig over de conflictgevoeligheid, al zet de crisis veel conflicten wel sneller op scherp. “Als het contract is getekend, draaien de rollen om. Dan krijgt de bouwer een machtspositie, zeker als een project onder tijdsdruk of politieke belangstelling staat. De opdrachtgever is het vaak dan niet eens met een bepaalde keus van de aannemer en dreigt met een betalingsstop en voor je het weet sta je bij de rechter”, schetst Van Splunder. “Eigenlijk zijn alle geschillen op te lossen door in een vroeg stadium problemen bespreekbaar te maken, maar de praktijk leert dat die fase vaak passeert zonder toenadering en de relatie dan snel verslechtert en escaleert. Op het moment dat juristen aan tafel schuiven, ben je te laat voor bemiddeling.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels