nieuws

Tijdwinst bij geïntegreerde contractvormen mythe

bouwbreed

Een reden om te kiezen voor een geïntegreerde contractvorm in plaats van voor het ‘ouderwetse’ traditionele bestek, is dat men denkt dat er tijdwinst te behalen is. De standvastigheid waarmee dit wordt beweerd, suggereert zelfs een bepaalde wetmatigheid. Maar is dit een gerechtvaardigd? In veel gevallen is tijdswinst bij geïntegreerde contracten een mythe.

Jeroen Mathyssen en Gijs Kuijf

De Bilt – Een reden om te kiezen voor een geïntegreerde contractvorm in plaats van voor het ‘ouderwetse’ traditionele bestek, is dat men denkt dat er tijdwinst te behalen is. De standvastigheid waarmee dit wordt beweerd, suggereert zelfs een bepaalde wetmatigheid. Maar is dit wel een gerechtvaardigd? In veel gevallen is tijdswinst bij geïntegreerde contracten een mythe.

Sinds midden jaren ’90 zijn geïntegreerde contracten in opmars. Ontwerp en realisatie liggen in één hand, dus kunnen de tijdschema’s van de ontwerp- en realisatiefase elkaar overlappen en kan de uitvoering beginnen voordat het gehele ontwerp uitgedetailleerd is. Dit moet toch tijd opleveren?

Voor een traditioneel project worden achtereenvolgend een VO, DO, een bestek opgesteld en tenslotte wordt het werk conform bestek uitgevoerd. Voor een geïntegreerd contract geldt dat in de ontwerpfase het bestek, met zijn gedetailleerde complete resultaatverplichtingen en hoeveelhedenstaat overgeslagen wordt. Vanuit een DO, soms via een UO, wordt direct met de realisatie aangevangen en kan er tijd worden gewonnen is de redenering. Tijdsvoordeel bij geïntegreerde contract kan ook ontstaan omdat de opdrachtnemer een grotere ontwerp- en uitvoeringsvrijheid heeft en daarmee dus ruimte om iets heel ingenieus te verzinnen waardoor het werk in een kortere tijd uitgevoerd kan worden.

Echter, tijdswinst ontstaat alleen als in het geïntegreerd contract hier de juiste voorwaarden voor worden geschept. Alleen het van toepassing verklaren van de UAV-gc is niet genoeg.

Bij een geïntegreerd contract worden de wensen en eisen van de opdrachtgever op een hoger abstractieniveau, functioneel omschreven, wat een vak apart is. Zaken die bij een traditioneel bestek vastliggen, kennen bij een geïntegreerd contract flexibiliteit, zoals de mate van ontwerpvrijheid, de risicoverdeling tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Bij dergelijke keuzes moet ook de consequenties inzichtelijk zijn. Dit proces kost tijd.

Omdat geïntegreerde contracten meer vrijheid en flexibiliteit bevatten, hebben inschrijvers meer tijd nodig om zich in het contract te verdiepen en de opgave uit te werken. Ook vanwege diezelfde vrijheden wordt bij de aanbesteding van geïntegreerde contracten vaker gegund op basis van de Economisch Meest Voordelige Inschrijving. Voor het opstellen van een inschrijving waar naast de prijs een plan van aanpak, ontwerp, berekening, hinderplanning, etc. gevraagd wordt, moet een aanbestedende dienst meer tijd gunnen aan inschrijvers. Zelf moet de aanbestedende dienst ook haar tijd nemen voor een zorgvuldige beoordeling.

Langere opstart

Na gunning heeft de opdrachtnemer tijd nodig om op te starten. Bij een geïntegreerd contract is deze periode langer dan bij een traditionele overeenkomst. De organisatie van de opdrachtnemer, en soms ook van de opdrachtgever, moet vaak nog vastgelegd worden. De diversiteit van werkzaamheden is groter, waardoor er bij de opstart meer onderaannemers en onderadviseurs zijn betrokken. De opdrachtnemer is verantwoordelijk voor de kwaliteitsborging en moet zorgen dat alle management- en kwaliteitsplannen door de opdrachtgever geaccepteerd zijn voordat ze technisch inhoudelijk aan de slag kunnen met ontwerpwerkzaamheden.

In de praktijk blijkt dat opdrachtnemende partijen vervolgens moeite hebben om het ontwerptraject te doorlopen vanwege de vrijheid in de vraagspecificaties en de onervarenheid van aannemers met deze fase in een project. Ook is er bij een geïntegreerd contract lang niet altijd sprake van een overlap van het ontwerp- en uitvoeringstraject. Opdrachtgevers willen graag het hele uitvoeringsontwerp hebben geaccepteerd voordat de opdrachtnemer mag starten met de uitvoering.

Tijdswinst een mythe

Het behalen van tijdswinst bij een geïntegreerd contract kan alleen als het project de volgende drie kenmerken bevat:

1 Zowel opdrachtgever als opdrachtnemer zijn ervaren op het gebied van geïntegreerde contracten;

2. Een gefaseerde uitvoering is mogelijk waarbij een deelontwerp gemaakt kan worden voor het deel dat ook fysiek in uitvoering kan, voordat het ontwerp van het hele project gemaakt moet zijn;

3. De vrijheden in het contract kunnen benut worden voor een slim ontwerp en uitvoeringswijze.

Tijdswinst enkel en alleen door het gebruik van geïntegreerde contractvormen is een mythe. De voorbereiding van een geïntegreerd contract is beduidend complexer. De aanbestedingsperiode en het begin van de realisatieperiode hebben meer tijd nodig door het ingewikkelder aanbestedingsproces en de intensievere opstart van het project.

Conclusie: kies bewust voor een geïntegreerde contractvorm, om de juiste redenen.

De auteurs zijn adviseur moderne contractvormen en contractmanager bij Grontmij.

Sinds midden jaren negentig zijn geïntegreerde contracten in opmars. Ontwerp en realisatie liggen in één hand, dus kunnen de tijdschema’s van de ontwerp- en realisatiefase elkaar overlappen en kan de uitvoering beginnen voordat het gehele ontwerp uitgedetailleerd is. Dit moet toch tijd opleveren?

Voor een traditioneel project worden achtereenvolgens een voorlopig ontwerp (vo), een definitief ontwerp (do) en een bestek opgesteld en tenslotte wordt het werk conform bestek uitgevoerd.

Voor een geïntegreerd contract geldt dat in de ontwerpfase het bestek, met zijn gedetailleerde complete resultaatverplichtingen en hoeveelhedenstaat, wordt overgeslagen. Vanuit een do, soms via een uo, wordt direct met de realisatie aangevangen en kan tijd worden gewonnen, luidt de redenering. Tijdsvoordeel bij geïntegreerde contracten kan ook ontstaan omdat de opdrachtnemer een grotere ontwerp- en uitvoeringsvrijheid heeft en daarmee dus de ruimte om iets heel ingenieus te verzinnen, waardoor het werk in een kortere tijd kan worden uitgevoerd.

Echter, tijdwinst ontstaat alleen als in het geïntegreerd contract hiervoor de juiste voorwaarden worden geschapen. Alleen het van toepassing verklaren van de UAV-gc is niet genoeg.

Bij een geïntegreerd contract worden de wensen en eisen van de opdrachtgever op een hoger abstractieniveau functioneel omschreven, wat een vak apart is. Zaken die bij een traditioneel bestek vastliggen, kennen bij een geïntegreerd contract flexibiliteit, zoals de mate van ontwerpvrijheid, de risicoverdeling tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Bij dergelijke keuzes moeten ook de consequenties inzichtelijk zijn. Dit proces kost tijd.

Emvi

Omdat geïntegreerde contracten meer vrijheid en flexibiliteit bevatten, hebben inschrijvers ook meer tijd nodig om zich in het contract te verdiepen en de opgave uit te werken.

Ook vanwege diezelfde vrijheden wordt bij de aanbesteding van geïntegreerde contracten vaker gegund op basis van de economisch meest voordelige inschrijving (emvi). Voor het opstellen van een inschrijving waar behalve de prijs ook een plan van aanpak, een ontwerp, berekening, hinderplanning, etc. gevraagd wordt, moet een aanbestedende dienst meer tijd gunnen aan inschrijvers. Zelf moet de aanbestedende dienst ook haar tijd nemen voor een zorgvuldige beoordeling.

Langere opstart

Na gunning heeft de opdrachtnemer tijd nodig om op te starten. Bij een geïntegreerd contract is deze periode langer dan bij een traditionele overeenkomst.

De organisatie van de opdrachtnemer, en soms ook van de opdrachtgever, moet vaak nog worden vastgelegd. De diversiteit van werkzaamheden is groter, waardoor er bij de opstart meer onderaannemers en onderadviseurs zijn betrokken. De opdrachtnemer is verantwoordelijk voor de kwaliteitsborging en moet zorgen dat alle management- en kwaliteitsplannen door de opdrachtgever geaccepteerd zijn voordat ze technisch inhoudelijk aan de slag kunnen met ontwerpwerkzaamheden.

In de praktijk blijkt dat opdrachtnemende partijen vervolgens moeite hebben om het ontwerptraject te doorlopen vanwege de vrijheid in de vraagspecificaties en de onervarenheid van aannemers met deze fase in een project.

Ook is er bij een geïntegreerd contract lang niet altijd sprake van een overlap van het ontwerp- en uitvoeringstraject. Opdrachtgevers willen graag het hele uitvoeringsontwerp hebben geaccepteerd voordat de opdrachtnemer mag beginnen met de uitvoering.

Voorwaarden

Het behalen van tijdswinst bij een geïntegreerd contract kan alleen als het project de volgende drie kenmerken bevat:

• Zowel opdrachtgever als opdrachtnemer is ervaren op het gebied van geïntegreerde contracten;

• Een gefaseerde uitvoering is mogelijk waarbij een deelont- werp gemaakt kan worden voor het deel dat ook fysiek in uitvoering kan, voordat het ontwerp van het hele project moet zijn gemaakt;

• De vrijheden in het contract kunnen worden benut voor een slim ontwerp en uitvoerings- wijze.

Tijdwinst enkel en alleen door het gebruik van geïntegreerde contractvormen is een mythe. De voorbereiding van een geïntegreerd contract is beduidend complexer. De aanbestedingsperiode en het begin van de realisatieperiode hebben meer tijd nodig door het ingewikkelder aanbestedingsproces en de intensievere opstart van het project.

De conclusie luidt: kies bewust voor een geïntegreerde contractvorm, om de juiste redenen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels