nieuws

‘Meeste schade door ontbreken stukken’

bouwbreed Premium

Een project dat binnen tijd en budget wordt opgeleverd, haalt de krant. Vertragingen in de bouw zijn eerder regel dan uitzondering, maar wie draait op voor de extra kosten en hoe bereken je zo’n schade? Jurist Arno Jacobs bracht de mogelijkheden in kaart.

De meeste vertraging ontstaat doordat de opdrachtgever te laat of met de verkeerde gegevens op de proppen komt, concludeert de advocaat op basis van studie van 500 geschillen van de afgelopen vijf jaar.

Per jaar belanden ongeveer honderd zaken waarin vertragingsschade een rol speelt bij de Raad van Arbitrage. Arno Jacobs van Rozemond Advocaten specialiseerde zich in het fenomeen bouwvertraging en schreef er een praktijkboek over. Het boek biedt een stappenplan waarbij relatief eenvoudig is na te gaan hoe groot je kansen zijn bij een arbitragezaak. Veel voorkomende verstoringen zijn vorstverlet, onvoorziene omstandigheden, nieuwe ontwikkelingen, andere wetgeving en extra eisen.

Vertraging komt voor bij allerlei soorten projecten, zowel in de gww als in de b&u. Ook de contractvorm en opdrachtgever lijken daarop geen effect te hebben. Bouwprojecten zijn zo vaak vertraagd dat niemand daar meer van opkijkt. De Noord-Zuidlijn spant momenteel de kroon, maar ook het Rijksmuseum, de Tweede Coentunnel en de Landtunnel A2 liepen maanden vertraging op. KWS Infra en Boskalis kregen nul op het rekest bij een opgraving op het tracé van N307 en BAM kreeg geen schade vergoed toen de bouw van het onderzoekscentrum van de Universiteit Twente vertraging opliep.

“Vertraging is aan de orde van de dag en er liggen verschillende uitspraken, maar het is voor het eerst dat iemand daar analyses op loslaat en daar een rode draad in uitzet. Nederland loopt daarbij ver achterop.” Hij kwam voor zijn onderzoek uit bij collega’s in de VS die hem voorzagen van jurisprudentie aldaar. “Opvallend is dat daar rechters ervan uitgaan dat partijen hun aansprakelijkheid niet ontlopen als de omvang van schade niet helemaal duidelijk is vast te stellen. In dat geval maakt de rechter een schatting op basis van een vergelijkende meting van de productiviteit in een ‘normale’ situatie. Dat is in Nederland nog ondenkbaar, hoewel de Raad van Arbitrage dit jaar wel enkele ferme uitspraken heeft gedaan over inefficiëntie als schade. Een voorzichtige ontwikkeling die Jacobs toejuicht.

Het is Jacobs opgevallen dat de bewijslast asymmetrisch is verdeeld ten gunste van de opdrachtgever. “Die heeft een duidelijk boetebedrag in het contract staan per te laat opgeleverde dag. Standaard 60 euro per dag, maar dat kan bij complexe projecten oplopen tot duizenden euro’s. Ik heb eens 3500 euro per dag in een contract gezien. Vertragingsschade is dan een simpel rekensom metje”, zet de advocaat uiteen. “Voor opdrachtnemers is het berekenen van schade een stuk ingewikkelder. Vertraging op één punt werkt als een olievlek door op een project. Bewijs dan maar eens hoe alles samenhangt en waar precies de oorzaak ligt.” Bij een bouwstop of het opruimen van explosieven ligt het relatief eenvoudig, want dan ligt een werk stil. Het wordt ingewikkeld wanneer het gaat om inefficiency-schade waarbij ondanks de verstoringen wel enige productie kan worden gemaakt. De tegenslag treft dan niet het hele werk. “Een voorbeeld is het geval waarin bouwliften drie weken niet werken en een ploeg monteurs elke dag moet traplopen naar de tiende verdieping. Die verloren uren schelen productie en betekenen schade.”

De meeste vertraging ontstaat door het niet tijdig aanleveren van noodzakelijke stukken door de opdrachtgever. “Die zal bezwaren en een claim wegwuiven door te stellen dat die gegevens nog niet relevant waren voor het kritische tijdpad en het juridische steekspel is begonnen. Een doeltreffend hulpmiddel daarbij is het gegevensbehoefteschema, waarbij de bouwer vooraf duidelijk maakt op welk tijdstip bepaalde stukken beschikbaar moeten zijn. Overschrijding van deze data betekent niet meteen vertraging, maar maakt je positie wel een stuk sterker, want er liggen diverse uitspraken dat de opdrachtgever zich niet mag bemoeien met de werkvolgorde”, geeft de advocaat een tip. Opdrachtgevers hebben de plicht om goede omstandigheden te scheppen voor de bouwende partij. Het berekenen van de omvang van schade ligt voor bouwers weliswaar een stuk lastiger, maar dat maakt de kans van slagen in een procedure niet kleiner, is de stellige indruk van de advocaat.

Hij maakte een simpel stappenplan om de kans van slagen bij opgelopen vertraging te bepalen. De basis daarvoor zijn de richtlijnen uit de UAV die in Nederland bijna altijd van toepassing zijn bij bouwprojecten. Daarbij is het cruciaal of dreigende vertraging tijdig is aangekaart bij de opdrachtgever.

Reageer op dit artikel