nieuws

‘Verplicht gemeenten tot visie ruimtelijke kwaliteit’

bouwbreed

Wethouders mogen in de nabije toekomst zelf bepalen of ze bouwplannen onafhankelijk op schoonheid willen laten toetsen. Flip ten Cate, directeur van de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit vreest voor excessen. 


Minister Schultz brengt vandaag een bezoek aan Zaanstad. De bewindspersoon van Infrastructuur en Milieu worstelt met de vraag hoe ze de ruimtelijke kwaliteit in een meer regelvrije wereld toch kan borgen. De wethouder van Zaanstad zat met hetzelfde dilemma. Eigenlijk wilde hij de welstandscommissie afschaffen. “Gelukkig” komt de bestuurder daar op terug. Hij ontdekte namelijk dat er in zijn gemeente 127 nota’s gaan over kwaliteit, bouwen en ruimte. Daar wil hij vanaf. Maar die soms zo verfoeide, irritante welstandscommissie, die is juist heel bruikbaar.

Het verhaal in Zaanstad staat niet op zich. Overal staat de welstandscommissie ter discussie. In toenemende mate wijzen gemeenten bovendien welstandsvrije zones aan. “Ik noem ze liever welstandsloze zones”, zegt Ten Cate. Hij ligt er niet wakker van dat zijn achterban weer eens ter discussie staat. “Begin jaren tachtig was dat ook al zo, begin jaren negentig en nu weer.” Wellicht geen reden voor paniek.

De positie van de welstandscommissie staat wel degelijk onder druk. Het voortbestaan van regionale ondersteunende diensten wordt bedreigd en met de nieuwe Omgevingswet in aantocht krijgen gemeenten nog meer vrijheid. Toch spreekt Ten Cate over een interessante toekomst. “Ik pleit ook helemaal niet voor het behoud van alle welstandscommissies. Maar er moet wel duidelijkheid komen.” De landelijke VVD zet zich al langer in voor minder ‘welstandsbemoeienis’. Op lokaal niveau is dat gek genoeg juist anders, constateert Ten Cate: “Vooral VVD-wethouders zien in dat ruimtelijke kwaliteit van groot belang is voor onder meer waardebehoud van vastgoed.”

Ten Cate kan zich ook vinden in de denkrichting van Schultz en haar Omgevingswet. Juicht toe dat de regie over de ruimte weer nadrukkelijk bij wethouders komt te liggen. Er is wel een maar. Ten Cate vindt dat Schultz gemeenten moet verplichten een visie op te stellen over de ruimtelijke kwaliteit. “Nu heeft hooguit 10 procent een dergelijke nota.” Ook de kwaliteit van wethouders moet omhoog: “Nu wordt er veel op ze gemopperd. De wethouder moet er weer toe doen. Moet weer iets te zeggen krijgen. In plaats van uitvoerder en bewaker zijn van nota’s.” Elk stadje andere regels. Het is het angstscenario voor ontwikkelaars en bouwers. “Ik begrijp de zorgen niet. Elk gebied vraagt om andere spelregels. Elke wijk, soms elke straat. Het gaat erom dat je die eisen op een betere manier ontsluit. Met de digitale mogelijkheden van nu kan dat ook prima.”

Of Ten Cate zijn zin krijgt is nog maar zeer de vraag. Geld is het grote probleem. Schultz hakt binnenkort knopen door. De directeur van de federatie die zich nu ruim vijftig jaar inzet voor de schoonheid van dorp, stad en land is ervan overtuigd dat de welstandscommissie ook de komende decennia een rol van betekenis speelt. Niemand zit volgens hem te wachten op praktijken zoals in Boekel, het walhalla voor vergunningvrij bouwen. “In een net ontwikkelde villawijk staat daar ook een woonwagen. Met allemaal dezelfde kleur dakpannen en tuinkaboutertjes op het kunstgras voor de deur. Ook dat is welstandsloos.” Nederland telt ongeveer 130 welstandscommissies. Sommige bedienen meerdere gemeenten. “Slechts vijf gemeenten” schaften hun commissie af sinds het in 2002 mogelijk is.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels