nieuws

‘Industriewijk met dodenakker’

bouwbreed

Ondernemingen zoals de Nederlandse Basalt Maatschappij (NBM) en Nedam hadden er een uitvalsbasis. De Stichting Vakopleiding Bouwbedrijf, het huidige Fundeon, hield er kantoor. Het industriegebied rond de Haagse Binckhorstlaan heeft een rijke historie. Kunsthistoricus Koos Havelaar bracht die geschiedenis in kaart in zijn boek ‘De Binckhorst, bedrijventerrein in beweging. Voorgeschiedenis en ontwikkeling van het grootste Haagse industrieterrein’. De gemeente Den Haag gaf het uit.

Dinsdagochtend 15 januari. Op de Binckhorstlaan modderen tientallen auto’s lawaaierig door een dik pak sneeuw. Pal achter de brede verkeersweg, op kerkhof Sint Barbara, is van die drukte niets te merken. Daar heerst serene stilte. Door de witte deken zien de rouwkapel, de zerken en de wandelpaden er uit als het decor van een bizarre kerstkaart. Havelaar poseert er geduldig voor de fotograaf die doelbewust deze plek koos om een plaatje te schieten. Want wie verwacht er nu een dodenakker in het midden van een industriegebied? De aanleg van Sint Barbara was dan ook onderwerp van felle discussie, legt Havelaar uit.

Het dispuut begon in 1916. Toen rees het plan om achter de Binckhorstlaan een begraafplaats te vestigen omdat een ander Haags kerkhof overvol dreigde te raken.

Een jaar later werd het terrein van de huidige dodenakker aangekocht. Al snel rees de vraag of het wel een geschikte plek was. In het gebied stonden havens op stapel en werd ruimte gereserveerd voor industrie.

De directeur van de dienst Gemeentewerken, ir. P. Bakker Schut, vroeg zich hardop af: “Het kan toch niet in het belang der begraafplaats zijn deze te behouden op dit punt, wanneer de havenaanleg tot stand komt. De ligging tusschen havens, industrieterreinen, petroleum- en opslaghavens enz. kan bezwaarlijk worden beschouwd als de aangewezenen voor een begraafplaats.” Zulke argumenten ten spijt werd de discussie beslecht in het voordeel van Sint Barbara, dat in 1920 werd ingewijd en sindsdien stand houdt.

Voor de verdere ontwikkeling van het gebied was het omstreden kerkhof van weinig belang, vertelt Havelaar terwijl hij over de Sint Barbaraweg naar de Binckhorstlaan loopt. In rap tempo verrezen er gashouders, opende sigarettenfabriek Laurens zijn deuren en er vestigden zich verschillende ondernemers, veelal in karakteristieke bedrijfspanden.

Havelaar steekt de Binckhorstlaan over en blijft staan bij een modern ogend pand. “Dit is in 1970 gebouwd op initiatief van de Stichting Vakopleiding Bouwbedrijf”, vertelt hij. Een poort leidt naar het oudste deel van het industrieterrein, namelijk kasteel Binckhorst. De geschiedenis van het gebouw gaat terug tot de elfde eeuw. “Van het oorspronkelijke kasteel is weinig over”, zegt Havelaar. “Het werd talloze malen gedeeltelijk gesloopt en dan weer opgebouwd totdat het zijn huidige aanzien kreeg.

Hier hield de SVB kantoor vanaf 1958 tot ongeveer 1990. Het was een uitgelezen plek voor een organisatie die zich bezighoudt met het onderwijs voor de bouwsector, legt Havelaar uit. In het Binckhorstgebied zijn uiteenlopende bouwondernemingen gevestigd. Bijvoorbeeld Nedam en de betoncentrale van de Nederlandse Basalt Maatschappij (NBM) op loopafstand van kasteel Binckhorst. Het bedrijf vestigde zich er rond 1950 en breidde gestaag uit. NBM ging op in het BAM-concern dat hier nog steeds beton produceert.

Veroudering

Ondanks de aanhoudende bedrijvigheid verouderde het industriegebied in rap tempo. In de laatste decennia van de twintigste eeuw werden daarom plannen gelanceerd voor modernisering. Dat leidde tot de bouw van onder meer kantorencomplex de Haagse Arc op de hoek van de Regulusweg en de Maanweg. Het gebouw herbergde aanvankelijk PTT Telecom. Inmiddels is het beroemd omdat het in gebruik is bij het Internationale Strafhof. Ander plannen om de Binckhorst op de knappen werden vanwege de recessie in de ijskast gezet. Havelaar is er niet rouwig om. “Die plannen betekenden dat het merendeel van de fraaie bedrijfspanden in het gebied gesloopt zouden worden. Nu krijgen ze een nieuwe bestemming. De authenticiteit van de Binckhorst blijft zo gedeeltelijk behouden.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels