nieuws

Pps-gevangenis 
financieel niet rond

bouwbreed Premium

De pps-gevangenis in Zaanstad is deze zomer gegund aan Ballast Nedam en Imtech, maar financieel nog niet helemaal rond. In september volgt de financial close van het dbfmo-contract.

Beveiliging geen onderdeel van contract Zaanstad

Op hoofdlijnen is er al een overeenkomst met ING en NIBC en zijn ook institutionele beleggers betrokken. Hoe pensioenfondsen en/of verzekeraars een rol spelen is nog onduidelijk. Verhandelbare projectobligaties liggen meer voor de hand dan index-linked leningen. Eerder werd bij het project A1/A6 met succes gewerkt met projectobligaties, maar het consortium en de Rijksgebouwendienst hebben afgesproken de details pas bekend te maken nadat alle onderhandelingen zijn afgerond.

Ballast Nedam bouwde eerder het detentiecentrum in pps bij Rotterdam Airport. Daar ging de bouw gepaard met bedreigingen door protestgroepen. Iets vergelijkbaars is niet te verwachten bij Zaanstad, waar het om een ‘gewone’ gevangenis gaat. Deze nieuwe gevangenis komt op bedrijventerrein Hoogtij en vervangt in eerste instantie de locatie Bijlmerbajes, Amsterdam-Over-Amstel.

Het project werd gegund na een intensieve dialoogfase waaraan drie consortia tot aan het einde deelnamen. De gunning gebeurde op basis van emvi-criteria en prijs; de Rijksgebouwendienst maakte nog niet bekend hoe die verhouding was verdeeld. Begin juli werd het project voorlopig gegund, op 22 juli volgde een definitieve gunning probleemloos. Tot op heden belanden nog maar weinig pps-projecten in de aanbestedingsfase bij de rechter. Het enige bekende voorbeeld is dat de voorlopige gunning voor het belastingkantoor Doetinchem werd aangevochten door een van de afvallers, overigens zonder succes.

Bij de aanbesteding zijn alweer lessen ter harte genomen van eerdere dbfmo-contracten. De Algemene Rekenkamer publiceerde in mei een kritisch rapport over de pps-contracten. De belangrijkste conclusie is dat te veel aandacht uitgaat naar de bouwfase en de focus op de lange periode na oplevering van een gebouw goeddeels achterwege blijft. Na oplevering in 2016 is het consortium nog 25 jaar verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud. De trend is om ruimte in het contract te houden voor tussentijdse aanpassingen.

De Rijksgebouwendienst is al afgestapt van het langdurig uitbesteden van grote dienstenpakketten die niet direct met het gebouw te maken hebben. Bij Zaanstad zit bijvoorbeeld de beveiliging niet in het contract, in tegenstelling tot de Kromhoutkazerne, het hoofdkantoor van de Landmacht.

Afstoten

De nieuwbouw in Zaanstad is een van de laatste grote nieuwbouwprojecten voor de Rijksgebouwendienst die zich de komende jaren vooral gaat richten op het afstoten en herbestemmen van gebouwen, waaronder tientallen gevangenissen.

Er lopen overigens nog tal van bouwprojecten, zoals de Raad van State, het Defensiemuseum en RIVM.

Ook bij de gevangenissen wordt veel bezuinigd en afgestoten, maar tegelijk komt ook in Veenhuizen vervangende nieuwbouw en wordt de inrichting in Alphen aan den Rijn omgebouwd. Met afstoten en verkopen is ruim 350 miljoen euro gemoeid.

Er worden twee mensen op een cel geplaatst in combinatie met een slimme en efficiënte bedrijfsvoering, gebaseerd op schaalgrootte. De beslissing om het toezicht via elektronische enkelbanden te schrappen, heeft zeven gevangenissen van sluiting gered, maar nog altijd gaan er negentien dicht.

Het is nog niet eenvoudig een nieuwe bestemming te bedenken voor een gevangenis met dikke muren, krappe cellen en extreme beveiligingsmaatregelen. De drie koepels in Breda (312 plekken), Haarlem (393 plekken) en Arnhem (245 plekken) ogen weliswaar indrukwekkend, maar vergen veel onderhoud en zijn inefficiënt om in te werken. Toch zijn die centraal gelegen locaties in de steden relatief makkelijk te herbestemmen. In Rotterdam werd al eerder de locatie Noordwaard afgestoten en in Zwolle werd de vrouwengevangenis omgebouwd tot hotel.

De locatie Tilburg met 681 plekken is een van de grootste gevangenissen die gaat sluiten. De betonnen blokkendoos is veel minder makkelijk opnieuw te bestemmen. Momenteel huren de Belgen de locatie, maar die hebben zelf onlangs de pps-gevangenis Haren bij Brussel gegund voor 1190 gevangenen. Zodra die is opgeleverd, gaan de poorten in Tilburg dicht.

Reageer op dit artikel