nieuws

‘Waarom moet overheid huis keuren?’

bouwbreed Premium

Het Nederlandse bouwtoezicht moet op de schop. Harry Nieman en Wico Ankersmit maakten een revolutionair plan. “Het is een beetje Italiaans, Duits en Belgisch, maar sommige bouwers houden het liever bij het oude.”

Namens de Actieagenda Bouw maakten Wico Ankersmit, directeur van de Vereniging van Bouw en Woning Toezicht Nederland, en ingenieur Harry Nieman een opzet voor een ander systeem van bouwtoezicht. Een die afwijkt van het duale systeem zoals in Den Haag nu wordt voorgesteld, waarbij aannemers hun plannen kunnen laten toetsen door zowel marktpartijen als gemeenten.

Ankersmit: “Een duaal stelsel zal er altijd zijn in een overgangsperiode. Je kunt morgen niet bouw- en woningtoezichthouders bedanken voor hun diensten en zeggen: we gaan het vanaf nu anders doen. Maar het systeem zoals het nu is voorgesteld zal niet werken.”

“Het leidt tot perverse prikkels. De gemeente zal gaan concurreren met marktpartijen”, weet Harry Nieman, die zich al jaren beweegt tussen Binnenlandse Zaken en de bouwpraktijk.

Ankersmit: “En de markt wil geld verdienen. Dus wat krijg je: marktpartijen doen alleen de makkelijke projecten in een weiland zonder risico’s, en de overheid mag een reconstructie doen van vier grachtenpandjes in Amsterdam waarvan je niet weet of de fundering pap of goed is. Het duale voorstel klinkt mooi, omdat je iedereen tevreden houdt en aannemers kunnen kiezen tussen Albert Heijn en de Lidl, maar het zal niet werken.”

Waarom moet het bouwtoezicht anders?

Ankersmit: “De bouw is te versnipperd. Gekscherend wordt het Uniform Aanbestedingsdocument het Uniform Uitsluitingsreglement genoemd, waarin verantwoordelijkheden worden afgeschoven. Als jij een huis koopt is het toch belachelijk dat de overheid het eerst moet goedkeuren? De schaarste aan kunde en kennis over complexe bouw zal de gemeentelijke afdelingen bwt ook opbreken.”

Nieman: “Het huidige stelsel sluit niet meer aan bij de manier waarop we nu projecten voorbereiden. Wat vergund is, wordt niet gebouwd. Tijdens de ontwerpfase en het bouwproces wijzigt er nog van alles. Bij moderne contracten past dit niet. Het leidt ook tot schijnzekerheid.”

In 2008 riep Sybilla Dekker al dat de markt meer verantwoordelijkheid moet dragen. Waarom duurt het zo lang?

Nieman: “Er bleven twijfels over de kwaliteit. Bouwers roepen wel dat ze op eigen benen kunnen staan, maar de ene kan het en de andere niet. “

Ankersmit: “In een zaal met tachtig aannemers zei ik: Zo gaat het in Frankrijk, zo is het in Duitsland en zo is het in Nederland. Wat wilt u? Laat het maar zoals het is, wordt dan hardop geroepen. ‘Dan kunnen we tegen onze klanten zeggen. Zo mag ik niet bouwen van de gemeente.’ Aannemers verschuilen zich graag achter de overheid.”

Wat houdt jullie voorstel in?

Nieman: “De gemeente bepaalt waar je mag bouwen. Vervolgens meldt een aanvrager voor welk kwaliteitssysteem hij kiest. Zonder toestemming van de controlerende marktpartij mag hij niet bouwen. Een aannemer kan kiezen voor een gecertificeerd processysteem, een systeem met erkende aannemers, architecten en constructeurs of voor een systeem met gecertificeerde concepten. Vervolgens is er verplicht overleg met het bevoegd gezag zoals de brandweer. Aan het eind van de rit moet de ingeschakelde toezichthouder aan de gemeente melden dat het bouwwerk aan het Bouwbesluit voldoet. Daarna kan het gebouw pas in gebruik worden genomen.”

Ankersmit: “Een onafhankelijke inspectiedienst houdt de marktpartijen in de gaten. Als een soort apk-systeem. Ook de verzekeraar krijgt in dit verhaal een grotere rol. In elk geval moet één iemand hoofdelijk aansprakelijk zijn voor een onderdeel of voor het hele gebouw. Bij de Grolsch Veste was na onderzoek nog onduidelijk wie waarvoor nu echt aansprakelijk was.”

Waarom gaat dit werken?

Nieman: “Het nieuwe systeem maakt helder wie waarvoor verantwoordelijk is. Je kunt niet achter iedere metselaar een inspecteur zetten, maar het besef dat je straks je baan of licentie kwijt kunt raken zal uiteindelijk leiden tot minder fouten.”

Ankersmit: “Maar de politiek moet er wel een risicodoel bij stellen. Wij accepteren jaarlijks tien instortingen of iets dergelijks. Anders ben ik bang dat het systeem na de eerste de beste instorting weer ter discussie wordt gesteld. Risico’s zullen er altijd zijn. Het gaat er om welk risico we accepteren.”

Reageer op dit artikel