nieuws

‘De bouwsector heeft behoefte aan een vernieuwer met gezag’

bouwbreed Premium

De bouw heeft een vernieuwer met gezag nodig, vindt PvdA’er Jacques Monasch. En ontwikkelaars die denken dat het oude feestje terugkomt, slaan de plank mis. Een interview in Sneek waar het ijs dooit.

Ontmoet je Jacques Monasch in zijn woonplaats Sneek, dan tref je een opvallend aimabel man. En praat hij trots over zijn rol als plaatselijke talkshowhost wanneer de boten uit het water zijn.

Hoor je de gepolijste PvdA’er debatteren in de Tweede Kamer, dan komt de welbespraakte, voormalige Russische kunstverkoper veel afstandelijker over.

Over de bouw maakt Monasch zich grote zorgen. Daarom spant hij zich in voor een maatregel die de sector de komende twee jaar helpt doorkomen. Iets beloven kan hij niet; geld is het grote probleem.

Is dat zo? En de VVD dan? In nieuwe woningbouwsubsidies weigeren Rutte en Blok te geloven. “Ik ben het op dat punt niet met ze eens.” Om te vervolgen: “Tegen ondernemers in de bouw zeg ik altijd: jullie willen dat ik iets doe, maar de meesten stemden op een andere partij die ook in het kabinet zit. Gelukkig is werkgeversorganisatie VNO-NCW eindelijk wakker geworden. Die keek te weinig naar de binnenlandse economie die bij de bouw begint.”

De Rotterdammer zag werelddelen. Als kind woonde hij in Drachten, Ethiopië en Tanzania. Later studeerde hij politieke economie in Engeland en verbleef hij een poos in Moskou. “Ik wil nog een keer in New York wonen, maar mijn twee kinderen willen absoluut niet weg uit Sneek”, zegt hij in de Walrus, een bruin café in Sneek met goed eten.

Arena

De kosmopoliet, “maar niet in de snobistische zin van het woord”, vindt het best zo. De cocktail van rust in Friesland en de driedaagse carrousel in Den Haag smaakt hem uitstekend. “De adrenaline, het idee van een theater, geleefd worden, het verschil kunnen maken, geeft veel voldoening”, aldus een ontspannen Monasch op maandag.

Kamerlid zijn is een eretitel, zegt de PvdA’er. En drie dagen topsport bedrijven. “Als je voor je gevoel een debat goed hebt gedaan en je in je eentje terugkomt in de marmeren gang dan voelt dat alsof je uit de Arena terugloopt naar de kleedkamer. Maar op donderdag heb ik wel zoiets van: en nu wegwezen hier.”

De zeilliefhebber gaat zijn derde jaar in als woordvoerder wonen van de PvdA. Vanuit de oppositie vuurde hij raketten af van ongecensureerde bezwaren tegen het kabinet en partijen als Bouwend Nederland die muurtjes bleven bouwen rond de hypotheekrenteaftrek. Er moet een Nationaal Woonakkoord komen, bleef hij herhalen.

Als lid van een regeringspartij verandert hij van koers. Het Nationaal Woonakkoord maakte plaats voor een bliksemsnelle hervorming van de woningmarkt. Binnen enkele dagen waren de PvdA en de VVD het eens. Monasch maakte de grove schets voor een acceptabel compromis.

“Vergeet niet dat er jarenlang een taboe rustte op de hypotheekrenteaftrek. Toen dat er door de verkiezingsuitslag af was, was het ook meteen doorhalen. We hadden twee jaar verloren. Die halen we nu in.”

Niet dat zijn oude noodkreet tot niets leidde. Makelaars, woningeigenaren, corporaties en huurders kwamen vlak voor de zomer van 2012 met het plan Wonen 4.0.

Fiscale jackpot

Monasch spreekt er met waardering over, maar is even meedogenloos.

“Als ik was ingehuurd als campagnestrateeg had ik verschillende dingen anders gedaan. Zo werd het plan veel te laat aangeboden. Bijna in verkiezingstijd. Ze wilden bovendien de hypotheekrenteaftrek volledig afschaffen, terwijl duidelijk was dat de VVD met een grote zekerheid in het kabinet zou komen. Tekenen bij het kruisje was nog zo’n fout. Je moet nooit tegen de politiek zeggen: dit is het, er is geen variatie mogelijk. Dan is het gesprek dood.”

Omdat Wonen 4.0 ook te duur was, kwam Rutte II zelf met een woonpassage. Eentje die een brug moet slaan tussen huurder en koper en die het evenwicht op de woningmarkt herstelt. Monasch is tevreden. “Dit komt een eind in de richting van wat alle partijen wilden: de huurmarkt moest opengebroken worden, de hypotheekrente als fiscale jackpot aangepakt. We hebben een enorme stap gemaakt.”

Deskundigen denken daar anders over. Waarom moet je een hypotheek helemaal aflossen? Vijftig procent is zat. Monasch reageert zakelijk: “Als staatssecretaris Weekers in november had gezegd dat het kan, dan was het gedaan. Maar de belastingdienst voerde op dat het uitvoeringstechnisch niet mogelijk was. Bovendien kwam Vereniging Eigen Huis om de dag met een ander voorstel. Toen hadden we zoiets: we gaan niet nog een jaar lang dit soort discussies doen. Juist de woningmarkt heeft rust en duidelijkheid nodig. We moesten een korte klap uitdelen.”

Monasch “verstaat” de kritiek op het nieuwe woonbeleid. “Maar een deel gaat voorbij aan het feit dat het nooit meer wordt zoals vroeger. Te veel ontwikkelaars denken nog steeds dat het oude feestje met grote uitleglocaties zich gaat herhalen. We hebben nooit op voorraad gebouwd zoals Ierland, maar boden wel massale blokken aan en zeiden: en daar kunt u gaan wonen. Die aanpak komt niet meer terug. We gaan veel kritischer kijken naar het hele bouwproces.”

Kapitaliseren

Pensioenfondsen kunnen een bijdrage leveren aan de hypotheekmarkt, denkt Monasch. Minister Blok laat dat nu uitzoeken.

Inhoudelijk is Monasch onbetwist sterk. Stel hem een kritische vraag en hij reageert met plausibele tegenargumenten. Soms hapert de spraakmachine en zegt hij hmm of valt er een stilte die overigens nooit lang aanhoudt. “Een woning als oudedagsvoorziening? Hmm. Dat wordt de nieuwe discussie. Het vermogen van een eigen huis zit in steen. Een afgelost huis scheelt je maandlasten tussen de 600 en 1500 euro. Probeer dat eens in je pensioen te verwerken. De vraag is hoe je dat kapitaal dat in stenen zit activeren of kapitaliseren. Ik zie burgers voor me die afgeloste huis verkopen om het vervolgens te huren. Corporaties van eigenhuisbezitters gaan er komen.”

Monasch gunt de bouwsector het allerbeste. De Aannemersfederatie vindt hij een prachtige club. De relatie met Bouwend Nederland kan beter. Wie Elco Brinkman moet opvolgen? “Een vernieuwer met gezag. Met alleen gezag om de status quo te handhaven ga je het niet meer redden. Een vernieuwer zonder gezag redt het niet in de bouwwereld die van nature conservatief is. Hoewel, Wientjes van VNO-NCW moest zijn gezag ook opbouwen. In het begin zei men: Wie? Wientjes?”

En wie is Monasch? “Ik hoop dat men vindt dat ik een goed inlevingsvermogen heb. Mijn doel? Ik wil aan het eind van de periode tegen mensen kunnen zeggen: het is ruig geweest, maar wij brachten veranderingen op de woningmarkt waar andere kabinetten hard voor wegliepen.”

CV Jacques Monasch

Jacques Monasch (51) woonde in Afrika, studeerde bestuurskunde in Groningen en in Engeland. Na zijn studie adviseerde hij het ANC in Zuid-Afrika en vervulde hij politieke functies in tal van Oost-Europese landen. Hij ondersteunde verschillende verkiezingscampagnes van de PvdA. Sinds 2010 is Monasch woordvoerder wonen van de PvdA-fractie in de Kamer.

Reageer op dit artikel