nieuws

Bollengevel als kunstuiting

bouwbreed Premium

De aluminium gevels van het in aanbouw zijnde cultuurcentrum Eemhuis in Amersfoort krijgen 24.000 kleine en grote bollen. Deze uitstulpingen zijn gemaakt via het dieptrekprocédé. Met behulp van een pers wordt een aluminium tegel door een matrijs met mal getrokken en krijgt zodoende haar specifieke 3D-vorm.

De le verancier van de bolletjesgevel voor het Eemhuis, Leebo, mocht met een afwijkingstolerantie van slechts 0,5 millimeter, de gevel engineeren en monteren. De tegels en de bollen worden separaat van elkaar op de bouwplaats aangeleverd en just-in-time aangebracht. De bollen, met een straal van 220 millimeter en 45 millimeter, worden met behulp van een bajonet-sluiting aan de achterzijde op de tegels gemonteerd.

De onzichtbare bevestiging was een eis van de architect. Bovendien moesten de bollen op de kruising van vier voegen worden bevestigd. Leebo betrok het montagesysteem uit de automotive-industrie. Deze past het onder meer toe bij de montage van koplampen. “De tegels zijn doorboord met vier sleufgaten. Via vier schroeven met aparte kopjes wordt de bajonet erin gedraaid. De bouw kent het systeem nauwelijks”, stelt projectleider Jan Couwenberg van Leebo. “Wij gebruiken liever een mechanisch systeem dat we rekenkundig kunnen onderbouwen dan bijvoorbeeld een verlijming”.

Een uitdaging was het om alle bollen precies maatvast te krijgen. De aluminium tegel wordt met een drukpers, die op het uiteinde een stompe punt heeft, gecontroleerd door de matrijs getrokken. De matrijs herbergt de mal met de indruk van een halve bol, zodat de gewenste vorm tevoorschijn komt. Leebo heeft een jaar geëxperimenteerd met de trekkracht van de pers en diverse soorten aluminium, voordat het ultieme prototype werd geproduceerd.

De architect heeft het 3D-model exact uitgerekend, zodat Leebo met uiterste precisie kan werken. “De maatvoering was ontzettend belangrijk, omdat het lijnenspel op de buitengevel doorloopt naar het interieur. De afwijkingstolerantie was minimaal. Wij zijn daarbij afhankelijk van de maatvoering van de binnenspouwbladen, waaronder bijvoorbeeld hsb-wanden. Hier en daar hebben we toch bouwkundige constructies aangepast zodat alles past. De afwijkingstolerantie is zo groot als een voeg in de gevelbekleding!” Leebo is wel zo slim om een montageploeg de maat van de binnenspouwbladen op te laten nemen voordat de montage plaatsvindt. “De productie van de tegels en bollen loopt nagenoeg gelijk op de montage. Het treintje loopt nu goed, maar we hebben wel een kleine maand nodig gehad om de juiste methodiek te vinden.”

Er vond een programmawijziging plaats in het cultuurcentrum, waarin op een bvo van 15.000 vierkante meter een kunstopleiding, bibliotheek, stadsarchief en kunsthal worden ondergebracht. De bouw is met acht maanden vertraagd en oplevering is voorzien in 2013. Overigens is er tijdens de bouw niet bezuinigd op het gevelontwerp en engineering. Ondanks dat een programmawijziging van de opdrachtgever leidde tot een forse kostenoverschrijding. In 201 1 trad een wethouder af vanwege deze affaire.

Kunstopleiding

De bollen op de gevel zijn een idee van projectarchitect Neutelings Riedijk architecten. De bovenste etages moesten qua uitstraling afwijken van de bakstenen plint. Bovendien, zo zegt ontwerper Eric Thijssen, is het motief een soort kunstuiting, refererend aan de kunstopleiding die achter de gevel is gehuisvest.

Reageer op dit artikel