nieuws

Ronald Paul komt nooit meer van die hutkoffer af

bouwbreed

Ad Tissink Een ‘niet lullen maar poetsen’-project is het uiteindelijk niet geworden, de aanleg van de Maasvlakte 2. De aanpak van Ronald Paul was niet alleen on-Rotterdams of on-Nederlands. Waarschijnlijk ging wereldwijd nog nooit een organisatie op zo’n manier met haar stakeholders om.

Nee, hij kerfde niet stiekem zijn initialen in de blokken van de harde zeewering, zoals kathedralenbouwers vroeger deden in de hanebalken onder de kap. Ook liet hij geen loden koker met overpeinzingen en visioenen achter in een diepwand voor de havenkade. Maasvlakte 2 zelf vindt Ronald Paul een meer dan voldoende monument. Voor hemzelf en iedereen die er aan heeft meegewerkt. Hij had de afgelopen 8,5 jaar de mooiste baan van Nederland, sprak hij meermalen.

Voorlopig is hij trouwens nog niet af van de Maasvlakte. In zijn nieuwe functie van operationeel directeur van het Havenbedrijf worden de nieuwe haventerreinen in de loop van volgend jaar aan hem opgeleverd. “Alles wat ik als projectdirecteur fout heb gedaan, krijg ik dan direct op mijn bordje.”

Dat wist hij uiteraard niet toen hij aan deze klus begon en het had anders nog niet uitgemaakt. Het werk stelde zijn eisen en kende een eigen dynamiek. Die begon met een flinke domper. Nadat Paul in het jaar 2004 vanuit het niets een organisatie met zestig man had opgetuigd, werd de Planologische Kernbeslissing (PKB) bij de Raad van State begin 2005 herroepen. “Daarmee werd de basis onder het project weggeslagen. Want zonder PKB konden we geen vergunning aanvragen, laat staan een aannemer of een terminal-exploitant vinden. De politiek moesten zich er opnieuw over buigen, er zouden nieuwe inspraakrondes komen, het hele circus moest opnieuw…”

Kabeljauw

Dat was een indringende les. Paul prentte zich voor eens en voor altijd in, dat Maasvlakte 2 nooit meer op inhoud onderuit mocht gaan. De projectorganisatie zou haar huiswerk beter doen dan wie ook. Het project zou niet stranden omdat het effect van de aanleg op wat dan ook, vooraf niet goed zou zijn onderzocht. “Dan maar een extra mer-studie uitvoeren. Dan maar kijken of onderwatergeluid, veroorzaakt door de sleephopperzuigers, misschien ook van invloed was op de kabeljauw en de fint. Terwijl al lang en breed was aangetoond dat bijvoorbeeld bruinvissen en zeehonden nergens last van hadden.”

Flauwekul natuurlijk, maar zo zul je het diplomaat Paul niet gauw horen zeggen. “We hebben elkaar scherp gehouden”, formuleert hij het. “Het heeft het project uiteindelijk beter gemaakt. Maar dat handjevol hoppers dat een paar keer per dag de pompen opstart valt in het niet bij de 33.000 schepen die de haven van Rotterdam jaarlijks aandoen. “

Is hij nooit tijdens een zwak moment overmand door de schoonheid van de groenknolorchis of de leefwijze van de fint? Paul gaat niet op de vraag in. “Waar het om gaat is dat derde- of vierde-orde-effecten in de publieke discussie soms veel meer aandacht kregen dan de eerste-orde-effecten. Een goed kustprofiel heeft veel grotere invloed op het leefmilieu van de fint dan dat je in de aanlegfase een paar honderd keren een pomp opstart. Hoofd- en bijzaken werden nogal eens door elkaar gehaald.”

Na het debacle bij de Raad van State besloot Paul de ambtenaren van VROM, V&W, LNV, gemeente Rotterdam, DCMR, provincie Zuid-Holland en Rijkswaterstaat die over de PKB gingen tijdelijk samen in één gebouw te laten werken met de medewerkers van zijn eigen projectorganisatie. Zodat er geen streepje licht kon ontstaan tussen de uitgangspunten. Inmiddels tien jaar oude studies die ten grondslag lagen aan de PKB werden in hoog tempo geactualiseerd en minutieus afgestemd op de documenten die het Havenbedrijf nodig had voor de vergunningaanvraag.

De projectorganisatie deed haar huiswerk grondig en Paul vertelde dat onverschrokken tegen iedereen die het maar wilde horen. Van de stichting duinbehoud tot de naturistenvereniging, van de vogelstichting tot de kitesurfers, hij ging met iedereen in dialoog. Maar liefst 176 stakeholders turfde hij op een gegeven moment. Al die groeperingen vonden iets van de aanleg van Maasvlakte 2. Paul besloot ze op een gegeven moment zover te gaan om ze allemaal inzage te geven in conceptrapporten en studies. “Wat vinden jullie ervan?”vroeg hij ze. “Waar ligt jullie belang, dan kunnen we kijken of we er samen uitkomen. Maar blijf alsjeblieft niet steken in het vage standpunt: ik ben tegen de Maasvlakte. Dan zien we elkaar voor de rechter.”

Of ’s avonds thuis in zijn leunstoel met een glas wijn niet toch eens een golf van bewondering in hem op welde voor een van zijn gewiekste en gedreven tegenstrevers? Zoals een gijzelaar zich soms identificeert met zijn gijzelnemer?

Paul geeft geen sjoeche en benadrukt hoe belangrijk het is om een standpuntendiscussie om te buigen naar een belangendiscussie. Ben je tegen de Maasvlakte, of is je belang schone lucht, of een goed leefmilieu voor de nauwe korfslak? Dat levert heel andere discussies op. “We zijn daarin uiteindelijk zover gegaan dat we convenanten met de natuurorganisaties en andere stakeholders afsloten. Wij kwamen ze tegemoet en beloofden effecten 25 jaar lang te monitoren. Maar dan verlangden we ook dat ze zich aan het plan committeerden en niet aan het eind van het liedje de vergunningaanvraag aanvochten bij de Raad van State.”

Brugman

Sluit hij thuis aan tafel ook convenanten af en buigt standpuntendiscussies om naar belangendiscussies? “Nadat de PKB eind 2006 alsnog was goedgekeurd heb ik een boek geschreven over de aanpak,” vervolgt hij onverstoorbaar. “Het is inmiddels verplichte kost voor projectmanagers binnen het Havenbedrijf en ook daarbuiten wordt het veel gebruikt. Zoals je een project stuurt op kosten en kritieke paden, stuur je het ook op omgevingsmanagement.”

Al die moeite, al dat gemasseer van de publieke opinie en het onderhandelen met al die belangengroeperingen heeft van Maasvlakte 2 volgens Paul niet een on-Rotterdams project gemaakt. Rotterdammers laten zich immers graag voorstaan op hun houding van niet lullen maar poetsen. Paul heeft juist moeten praten als brugman. “De aanpak is niet per se on-Rotterdams, of on-Nederlands. Waarschijnlijk is er geen project in de wereld waar ze zover gingen dat ze in de dialoog met de omgeving convenanten afsloten.”

En zo gaat ook dit afscheidsinterview weer over Ronald Pauls strijd met die eindeloze stoet stakeholders. Niet over de zoektocht naar een aannemer die al vier maanden voordat de laatste vergunning was verstrekt aan de slag ging. Een gok die de projectorganisatie op 4 ton per dag was komen te staan als die verkeerd was uitgepakt. Het verhaal gaat ook niet over de moeilijke zoektocht naar de l aunching customer die Paul moest zien te vinden, omdat het project anders helemaal niet was doorgegaan. Maar het interview gaat vooral niet over Pauls eigen gevoelens of persoon. Elke vraag om erachter te komen wat hij zelf ergens van vindt, ontloopt hij behendig.

Of het moet zijn dat hij zich tegen het eind van het gesprek laat ontvallen dat hij vorig jaar met een club vrienden een catamaranwedstrijd zeilde in het binnenmeer van de Maasvlakte. Want catamaranvaren is zijn passie. Zijn dat dan toch die initialen van de bouwmeester in de hanenbalken? Hij lacht even, maar verzekert dat het om een klein evenement ging. “Toen er even een gaatje viel in de planning en er geen hoppers op het werk waren, hebben we onze kans gegrepen. Het was een fantastische ervaring, al deden er maar vijftien boten mee. Er bestaan niet eens foto’s van.”

Geen ingelijste prent dus van Ronald Paul die stoer in de trapeze hangt in zijn nieuwe werkkamer op de vijftiende verdieping van het World Port Centre. In de vensterbank staat evenmin een schaalmodel van reuzenkraan Blockbuster, zelfs geen potje zand van Maasvlakte 2. Niets, behalve die aluminium koffer waarin die 6200 pagina’s omvattende MER-studies zijn samengebracht. Die hutkoffer die hij zo vaak publiekelijk vervloekte, omdat die volgens Paul symbool staat voor hoever we in Nederland zijn doorgeschoten in regelzucht. “Ik garandeer niet dat ik hem de rest van mijn carrière meezeul, maar ik kon er nog geen afscheid van nemen.” n

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels