nieuws

Prestatie-inkoop ook voor kleine projecten

bouwbreed

Ingrid Koenen Opdrachtgevers durven weer te vertrouwen op expertise uit de markt. Kennismanager Kees Tazelaar van het kenniscentrum voor aanbesteden Pianoo bespeurt een voorzichtige trend richting kleine projecten op basis van best value procurement (BVP) oftewel prestatie-inkoop.

“Opdrachtgevers zoeken een betrouwbare bouwpartner die een bepaalde klus goed en gedegen kan uitvoeren. Ze kijken daarbij niet op een paar euro extra. Expertise betaalt zich namelijk dubbel en dwars terug in de vorm van minder meerwerk en gedoe”, schetst Tazelaar de basis van prestatie-inkoop. Daarbij is het uitgangspunt om letterlijk waar voor je geld te krijgen door de beste bouwpartij bij een project te zoeken. Het gebruik van dominante informatie maakt het gemakkelijker om de juiste partij te selecteren dan bij traditionele aanbestedingsmethodieken.

Tazelaar heeft ervaren dat de bouwfraude-affaire van tien jaar geleden een ijstijd heeft veroorzaakt in de verhoudingen tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. “Gelukkig zie je een kentering, groeien partijen weer dichter naar elkaar toe en durven ze meer samen te werken. Je hebt wel een basis nodig waarin je elkaar vertrouwt en risico’s bespreekbaar maakt”, ervaart de projectmanager.

Tazelaar beschouwt best value procurement als een welkome aanvulling in de toolbox van het inkopen. “Het is trending topic, net als bestuurlijk aanbesteden in de zorg. Zeer nuttig overigens voor opdrachten waarbij kwaliteit telt en nog niet alles duidelijk is en waarschijnlijk een blijvertje. Veel opdrachtgevers hikken nog wel aan tegen deze andere manier van inkopen en kiezen alsnog voor een vertrouwde en beproefde methode.”

Het is overigens niet waar dat best value procurement strijdig is met de Europese aanbestedingsregels. Eigenlijk past de methode binnen elk soort contract. “Alleen aan het meewegen van de prestaties uit het verleden zitten nog wat haken en ogen.” Het past performance-filter wordt om die reden niet toegepast in overheidsaanbestedingen.

Inmiddels zijn al enkele tientallen projecten in Nederland gegund op basis van best value procurement. Voor zover bekend is daarbij tot op heden geen enkele gunning om die reden aangevochten. Het Radboudziekenhuis had tien jaar geleden de primeur, maar het succes lijkt onstuitbaar sinds de Spoedwetprojecten van Rijkswaterstaat, waarbij voor ruim 2 miljard euro aannemers werden gezocht voor het wegwerken van de knelpunten in de snelwegen.

Twee A4’tjes met risico’s en twee A4’tjes met kansen speelden toen een cruciale rol bij de gunning. Het belangrijkste onderdeel vormen de interviews met sleutelpersonen van een project. De dienst gebruikt de aanbestedingsmethode inmiddels veel vaker, onder meer voor de spuicapaciteit in de Afsluitdijk en het verbreden van de Nederrijn.

Nu lijkt het fenomeen zich uit te waaieren. Vooral waterschappen hanteren deze nieuwe methodologie. Inmiddels staat de teller daar op vijftien aanbestedingen. Zo is waterschap Veluwe op zoek naar optimalisatie van de sliblijn Apeldoorn en zocht Noorderzijlvest op basis van best value procurement een partij die uit de voeten kan met vispassages in drie zeegemalen. Amsterdam vond volgens de methode geschikte partijen voor het onderhoud van ramen en deuren in het stadhuis en het Muziektheater, terwijl de gemeente Groningen het gebruikte bij bodemadviesdiensten en een raamovereenkomst voor rioolrenovaties. Het bestuur van de Regio Utrecht paste prestatie-inkoop toe bij het onderhoud van sneltrams en het plaatsen van hekwerken en leuningen op de tramhaltes. Ook spoorbeheerder ProRail gebruikt de methode bij detail engineering Cister en Spoorgeometrie van emplacementen.

Daarnaast blijken ook bouwbedrijven belangstelling te tonen voor hun eigen inkooppraktijk. BAM selecteerde stratenmakers via de filosofie en Dura kocht veiligheidsmateriaal en gereedschappen in. Bij Era Contour werd een raamcontract gesloten voor houten kozijnen.

Alles bij elkaar is het nog altijd een fractie van het totaal aantal bouwopdrachten, maar veel opdrachtgevers volgen de trend en vinden het een aantrekkelijke gedachte om projecten binnen tijd en budget op te leveren.

Grondlegger prof. Dean Kashiwaghi claimt zelfs dat 98 procent van de duizend opdrachten volgens best value procurement binnen tijd, budget en naar tevredenheid van de opdrachtgever is uitgevoerd. Zijn stelling is dat de methode toepasbaar is voor elk projecttype en elke aanbestedingsprocedure. Opvallend is dat de Nederlandse praktijkvoorbeelden niet alleen werken laten zien, maar ook de meest uiteenlopende diensten. De hoogleraar van de Arizona State University houdt op 27 september een masterclassin Nieuwegein om zijn filosofie uiteen te zetten en kansen en bedreigingen toe te lichten.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels