nieuws

Brein moet situaties snel herkennen

bouwbreed

Voor de ontwikkeling van een conceptwoning voor mensen met dementie verdiepte Vitaal ZorgVast zich in het menselijk brein. Hiervoor zocht de BAM-dochter samenwerking met onder meer de Vrije Universiteit.

Wie voor mensen met dementie goede huisvesting wil bouwen, moet zich verdiepen in de werking van het amygdala. Dit amandelvormige onderdeel van de hersenen speelt een belangrijke rol bij de oriëntatie omdat hierin beelden worden opgeslagen. Bijvoorbeeld hoe een woonkamer, stoel of huis er uitziet. Op die manier kan het brein situaties snel herkennen.

Werken hersenen goed, dan wordt voor de bepaling van het gedrag de beeldherkenning van het amygdala aangevuld met analyses van het brein. Zo kunnen wij ons gedrag afstemmen op situaties die niet door het amygdala worden herkend.

Bij alzheimerpatiënten functioneren grote delen van de hersenen niet goed meer. Hun waarnemingen blijven hierdoor op het niveau van het amygdala hangen. Patiënten met dementie herkennen een moderne stoel daarom niet als een stoel; deze komt immers niet overeen met het beeld dat zij er als kind van hebben opgeslagen. Veiligheidshalve gaan zij daarom naast de stoel op de grond zitten.

“Denk bij de inrichting van het gebouw aan een woning uit de jaren vijftig, want die herkennen mensen met dementie”, legt Anneke van der Plaats van het Breincollectief uit. “Maak je bijvoorbeeld een modern toilet, dan hebben ze overal hulp. Maar laat je zo’n toilet er oud uitzien, dan wordt de ruimte door het amygdala als toilet herkend en doen de patiënten alles zelf.”

Het Breincollectief, een groep dementiespecialisten, is samen met de Vrije Universiteit een van de kennispartners die door VitaalZorgVast in een co-creatiegroep bij elkaar zijn gebracht. Naast medische kennis is in de groep met vastgoedbelegger Syntrus Achmea en het architectenbureau BFAS ook respectievelijk financiële expertise en ontwerpkennis vertegenwoordigd.

Het woonconcept voor alzheimerpatiënten, dat door de bedenkers ‘Mijn Buurtschap’ is genoemd, ziet er uit als een blok woningen. Hierdoor zijn de gebouwen makkelijk her te gebruiken, bijvoorbeeld als eengezinswoningen.

“In de huidige huisvesting voor mensen met dementie (grote en anonieme moeilijk her te bestemmen instellingsgebouwen uit de jaren zestig en zeventig, red.) zijn mensen een nummer in een grote doos. In ons concept heeft iedere bewoner een eigen voordeur die direct op de straat uitkomt”, legt Gijsbert Buijs van Vitaal ZorgVast uit.

Vertrouwd

Doel van de opzet is om mensen zich thuis te laten voelen in het gebouw door het zoveel mogelijk op een normale woning te laten lijken. Bovendien staan de gebouwen bij voorkeur midden in de woonwijk. Bewoners hoeven hierdoor hun vertrouwde omgeving, vrienden en familie niet achter te laten.

Binnen wordt de imitatie van een normale woning voortgezet door de ruimtes voor dagactiviteiten op de begane grond in te tekenen en op de bovenverdieping de slaapruimtes en het sanitair te maken. De bewoners kunnen zelf via de trap, die naast de lift is ingetekend, naar beneden en naar boven lopen.

De terugkeer van de trap in de huisvesting voor mensen met dementie kan als een ware revolutie worden beschouwd. Om het de veelal oude bewoners van dergelijke huisvesting gemakkelijker te maken bevinden woon- en slaapvoorzieningen in de huidige gebouwen zich vaak op dezelfde verdieping.

Buijs: “Die trap is een idee van de VU. Door mensen iedere dag de trap op en af te laten lopen krijgen ze meer lichaamsbeweging. En dat prikkelt de hersenen. Dementen blijven hierdoor langer actief.”

Nu het concept er ligt, wil Vitaal ZorgVast het bij zorgpartijen aan gaan bieden. Hierbij krijgt de BAM-dochter de medewerking van het zorgfonds van Syntrus Achmea dat als financier kan optreden en het King Lear Program, een bedrijf dat zich heeft toegelegd op het beheer van verpleeg- en verzorgingstehuizen.

Buijs is er van overtuigd dat het concept aan zal slaan. “Mijn Buurtschap valt binnen de AWBZ-normen waardoor het relatief makkelijk is te financieren. Bovendien zijn de ontwikkelkosten laag omdat we die over verschillende projecten verspreiden.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels