nieuws

Vooroordeel overwinnend octrooi houdt stand

bouwbreed

In hoger beroep heeft BRS een langlopende strijd over het koud buigen van glas alsnog gewonnen. De producent van staal- en glasconstructies kan nog een paar jaar profijt trekken uit het bijzondere octrooi op een techniek die vooroordelen overwon.

Het koud buigen van gelaagd glas is in 1996 bedacht door ir. László Vákár van Movares. Hij paste het voor het eerst toe op een perronoverkapping van station ’s-Hertogenbosch. Vákár ging daarmee in tegen het heersende idee dat koud gebogen glas na verloop van tijd zou delamineren. Dat een enkele glasplaat zonder verhitting te buigen was, was al wel bekend, maar gelaagd glas leek een heel ander verhaal.

Vákár formuleerde volgens eigen zeggen de voorwaarden waaronder gelaagd glas niet zou delamineren. Daarvoor was het onder andere belangrijk een goede folie tussen de afzonderlijke glasplaten toe te passen. Dan vloeien de spanningen na het buigen snel weg. Verder komen er weinig speciale technieken aan te pas, terwijl de voordelen legio zijn. Er kunnen vlakke platen naar de bouwplaats worden vervoerd en met veel dunnere glasplaten worden grote sterkten bereikt. Het octrooi werd daarna in een samenwerkingsverband met BRS uit Moerkapelle geëxploiteerd. BRS paste de techniek in verschillende projecten toe. Het meest in het oog springt wel de nieuwe overkapping van het busstation IJsei achter het Amsterdamse Centraal Station.

Brakel Atmos maakte ook gebruik van de techniek. De firma voorzag station Breukelen van een kap met koud gebogen glas. De firma droeg daarvoor netjes een vergoeding van 25 euro per vierkante meter af aan het samenwerkingsverband van Movares en BRS. Een paar jaar later bij de bouw van station Leidschenveen weigerde het bedrijf echter een licentievergoeding te betalen. Daarop spande BRS een rechtszaak aan die het bedrijf verloor. Volgens Vákár vanwege een argument dat de rechter zelf inbracht, namelijk dat Glaverbel het koud buigen van glas zou hebben uitgevonden. Tegen de techniek van Glaverbel zetten Vákár en BRS zich in hun octrooi juist nadrukkelijk af.

Nieuwheid

Het nieuwe van de vondst van Vákár was voor alle Europese landen door de octrooiinstanties geaccepteerd. Glaverbel buigt weliswaar de platen koud in een mal, maar plaatst de combinatie daarna in een oven waar zij bij een lage temperatuur van zo’n 140 graden Celsius wordt afgebakken. Daarbij bereikt het de verwekingstemperatuur van de pvb-folie, maar bij lange na niet die van glas. Die ligt nog zo’n 500 graden hoger. “Duidelijk iets heel anders dan wij deden”, aldus Vákár. “Wij buigen het glas op de bouwplaats bij omgevingstemperatuur. Op geen enkel moment voegen wij warmte toe, maar de rechter van de zaak in eerste aanleg zag het verschil niet.”

Het gerechtshof in Den Haag heeft dat nu rechtgezet. De proceskosten van BRS voor beide zaken, ruim 160.000 euro, komen voor rekening van Brakel Atmos. Daar bovenop moet de firma uit Uden alsnog de licentievergoeding betalen aan BRS en Movares. Volgens directeur Peter Thun van BRS bedraagt die vergoeding overigens maar een fractie van de proceskosten. Op een prijs van 400 tot 700 euro per vierkante meter voor een gevel is de vergoeding van 25 euro per vierkante meter volgens hem geen onoverkomelijk bezwaar. “Temeer niet omdat er met de techniek flink bespaard kan worden op de staalconstructie. Het koud gebogen glas en staal werken constructief samen, zodat een slankere constructie volstaat.”

Foeteren

Glasspecialisten als Mick Eekhout en Rob Nijsse hebben meermalen openbaar gefoeterd op het octrooi. Ze vonden het onterecht dat Movares en BRS een algemeen principe octrooieren en daarmee een toepassing monopoliseren. Meer dan een vooroordeel zou er niet zijn bestreden met het octrooi. Thun vindt dat onzin. “Er is geen sprake van een monopolie. Iedereen mag het toepassen. Alle octrooien overwinnen vooroordelen. Dingen die eerst niet lijken te kunnen, zijn door een bepaalde vondst plotseling wel mogelijk. Dat degene die dat bedenkt, aantoont dat het werkt en ook nog eens investeert in proefopstellingen en rekenmethoden daar een vergoeding voor wil, lijkt me niet onredelijk. Dat daardoor concurrentievoordeel zou ontstaan is ook onzin. Wij rekenen zelf ook de 25 euro vergoeding door in de prijs. En wij hebben vrijwel alle aanbestedingen van koud gebogen glasconstructies de laatste jaren gewonnen.”

Movares en BRS beschikken over nog een paar afgeleide octrooien, waaronder dat op koud gebogen glas met ingelamineerde zonnecellen. Dat is toegepast in station Utrecht. Op koud gebogen isolatieglas en de nieuwste innovatie, koudgebogen tripleglas, rust volgens geen apart octrooi.

Het hoofdoctrooi loopt over een paar jaar af en dan is het gedaan met de inkomsten en het beperkte concurrentievoordeel. Thun: “Het is onzin om te stellen dat we de vooruitgang van de techniek belemmeren met het octrooi. In tegendeel. We helpen het juist vooruit door nieuwe toepassingen te blijven bedenken zoals koud gebogen triple glas. Vijf jaar procederen was vooral zonde van alle moeite en energie en het heeft ook nog eens onnodig veel geld gekost.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels