nieuws

Een bouwbedrijf is al gauw verdacht

bouwbreed

Inbreuk op privacy, tijdrovende procedures en negen van de tien keer levert het natrekken van bouwbedrijven en hun relaties niets op. Het doel is het witwassen van crimineel geld in de bouw te voorkomen, maar steeds vaker wordt de aannemer onterecht door een jarendurende mangel gehaald.

Gemeenten, Rijkswaterstaat, de Rijksgebouwendienst, provincies en waterschappen mogen sinds 2003 integriteitgegevens (wet Bibob) opvragen bij aanvragen voor vergunningen, subsidies of in aanbestedingen. Zijn de gegevens verdacht, dan volgt er soms een jarenlange procedure. Door de wet Bibob toe te passen moet voorkomen worden dat miljarden euro’s in de bouw- en vastgoedbranche worden witgewassen.

Hoe vaak een bouwproject doelwit is van een criminele organisatie is jaren later na invoering van de wet Bibob (bevordering integriteitbeoordelingen door het openbaar bestuur) onduidelijk. Er zijn voorbeelden in Arnhem, Nijmegen en Limburg, maar concrete aantallen ontbreken. Schimmig blijft ook welke partijen betrapt zijn.

Deskundigen weigeren namen van projecten of ontwikkelaars te noemen. Ze hebben een geheimhoudingsplicht. Ongeveer tweehonderd keer per jaar schakelt de opdrachtgever het Landelijk Bureau Bibob (LBB) in. Die kan alle registers opentrekken van het Openbaar Ministerie, de Belastingdienst tot aan het Centraal Justitieel Incassobureau en komt uiteindelijk tot een advies.

In 2010 gingen 15 van de ruim 250 adviezen van het LBB over een bouwproject. De bouwsector stond daarmee overigens wel op een allerminst respectabel nummer vier, weet Arthur de Groot van GMW Advocaten, gespecialiseerd in de wet Bibob. “Het is een gek lijstje, waar je als bouw toch niet tussen wil staan. Maar er staan ook bonafide bedrijven op dat lijstje”, voegt hij er direct aan toe.”

Erfenis

De Groot trekt de kwaliteit van het LBB in twijfel. “Regelmatig zijn de adviezen onder de maat. Het is ook vervelend dat de hele kring om een bouwbedrijf heen wordt onderzocht. Eén rotte peer in de periferie kan jouw bedrijf in de problemen brengen.” De LBB harkt te gemakkelijk allerlei bladeren op een hoop, vervolgt de advocaat. Op papier lijkt een bedrijf dat is nagetrokken dan heel wat op zijn kerfstok te hebben, terwijl er in werkelijkheid weinig aan de hand is.

“Ik ken een kwestie waar oudere fiscale feiten een rol speelden. Het leek er bovendien op dat een verder verwijderd familielid was geliquideerd. De ondernemer zou daar een erfenis aan overgehouden hebben. Uiteindelijk bleek het om iemand te gaan met dezelfde familienaam. En de zaak met eventuele fraude was ook nog niet afgewikkeld. Op basis van een stukje in de krant kreeg de ondernemer uiteindelijk geen vergunning. Het ging om de bouw van een horecapand.”

De kans dat aannemers dit overkomt, wordt steeds groter, waarschuwt De Groot. “Zeker met de omgevingsvergunning, waarbij de aannemer een mandaat krijgt om in één keer een trits aan vergunningen aan te vragen. Bouw je een zorgcomplex of een bioscoop, dan zit daar vaak ook weer iets van horeca bij.”

Toch juicht De Groot toe dat minister Opstelten (justitie) de wet Bibob wil uitbreiden voor alle vastgoedtransacties. “We moeten wel uitkijken dat we geen spoken najagen.” Een Bibob-deskundige uit Noord-Holland die anoniem wil blijven onderschrijft dat risico. Hij zegt dat Haarlem net zoals tal van gemeenten in Limburg en Brabant plannen heeft om de aanvragers van bouwvergunningen te screenen op criminele relaties. Volgens hem moet de gemeente zich focussen op de risicobranches, zoals de horeca. “Een procedure grijpt zwaar in op de privacy en kan zomaar drie jaar duren. Je moet niet hebben dat elke bouwvergunning wordt gebibobt.”

Advocaat Evert Vos was een paar jaar geleden betrokken bij een Bibobzaak voor een “gebouwtje van niets” in Nijmegen. Zijn cliënt had een “heftig crimineel verleden” en werd daar uiteindelijk ook op afgerekend. Hoewel het omstreden pand volgens Vos nog staat, noemt hij de Bibob “een paardenmiddel voor bouwvergunningen”. “Vaak wordt willekeurig ingezet. In Nijmegen toetsen ze bijvoorbeeld alleen in ‘verdachte zones’. Wil je een huis bouwen in een luxe wijk, dan betaal je hogere leges. Dat is toch absurd.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels