nieuws

‘Iedereen met de voeten op aarde zetten’

bouwbreed

Onafhankelijk kostenadviseur Frits ten Cate vindt dat gemeenten en andere (semi-)overheden nog een wereld te winnen hebben bij het in de hand houden van de kosten van infraprojecten. Mede dankzij zijn expertise werd de Tweede Maasvlakte op kostengebied een succes, claimt hij.

Voor de grap, of nee, eigenlijk niet helemaal voor de grap, heeft hij zijn opdrachtgever Rijkswaterstaat weleens voorgesteld of hij in plaats van een regulier salaris 10 procent van alle kosten die hij op een project zou besparen, als bonus zou mogen ontvangen.

Ten Cate zegt het doodserieus in café Hotel New York, aan de Wilhelminapier in Rotterdam, op vaarafstand van de Tweede Maasvlakte waar hij al sinds 2004 als kostenadviseur naar eigen zeggen “advocaat van de duivel” speelt.

Zijn gedurfde voorstel vond echter geen gehoor. “Ze gaan er niet op in. Anders had ik al heel lang in Frankrijk kunnen wonen”, zegt Ten Cate, nog steeds zonder spoor van ironie.

Wat zijn rendement is geweest voor de Tweede Maasvlakte, het Rotterdamse havenuitbreidingsproject dat al in een vergevorderd stadium is, weet hij overigens niet precies. “Dat is een goede vraag. Vergelijk het met de bewaking van een gebouw, pas als er ingebroken wordt, weet je wat je mist.” Na enig nadenken zegt hij dat hij met zijn team toch zeker miljoenen euro’s heeft kunnen besparen. Zo heeft hij ervoor gezorgd dat een nieuwe tijdelijke weg, die nodig was om een terminal te bereiken, niet aangelegd hoefde te worden. Door het bouwplan om te gooien kon een andere bestaande verbinding gebruikt worden.

Als een van de weinige grote infrastructurele projecten is de Tweede Maasvlakte binnen budget en op tijd opgeleverd. Na het startschot in 2004 werd het havenproject elk jaar “door de financiële molen” gehaald. “De scope werd elk jaar opnieuw vastgesteld en wij maakten de bijbehorende kostenramingen er bij.”

Ten Cate stelde gevraagd of ongevraagd vragen. En nog steeds. “Ik ben vaak een pain in the arse”, zegt hij. Een kostenwaakhond. Vragen, vragen, vragen. En gewoon het boerenverstand gebruiken. Welke materialen worden gebruikt en welke uitvoeringsmethoden? Zit alles in het project, missen we nog iets? Hoe zeker is iets? Tegen een projectmedewerker: hoe bereken je dat? Wat zijn de risico’s? Zijn er nog optimalisaties te bedenken? En is het wel uitvoerbaar?

“Je moet iedereen met de voeten op de aarde zetten”, legt Ten Cate uit, die opgenomen is in het register met onafhankelijke kostendeskundigen.

Kostenspecialisten zijn volgens Ten Cate altijd een ondergeschoven kindje geweest bij infrastructuurprojecten. “Waarschijnlijk heeft het met type opdrachtgever te maken. Particulieren, zoals het Havenbedrijf, willen meer zekerheid voor hun centen.”

Bouwkostendeskundigheid in de reguliere bouw is mede daarom volgens hem veel volwassener. Voor infrastructuurprojecten zijn meestal overheden opdrachtgever. Dat loopt vaak qua kostenbeheersing niet goed af. Zie projecten als de hsl, de Betuwelijn en Noord-Zuidlijn. Financiële fiasco’s. “Bij die projecten viel niet één lijk maar een heel kerkhof.”

Kostendeskundigen op een project zetten, betaalt zich hoe dan ook uit, meent Ten Cate. Helaas wordt vaak pas aan het einde een project geconstateerd dat het project niet goed is verlopen.

Infrastructuurprojecten moet je sowieso laten toetsen, meent hij. “Dat kost maar een fractie van de totale projectkosten en het zijn overheidsgelden die beheersbaar uitgegeven moeten worden. Waarom dan niet meer zekerheid vooraf.“

Vooral bij gemeenten is nog een wereld te winnen, stelt hij. “Ze hebben gezamenlijk duizenden projecten. Ik ken de Rijksbegroting niet uit mijn hoofd, maar als je uitgaat van besparingen van 10 procent op het infrabudget dan kunnen ze waarschijnlijk miljarden euro’s besparen.’’ Geluk bij een ongeluk is volgens hem dat de aandacht bij gemeenten voor kosten bij infraprojecten als gevolg van de crisis stijgt.

Verdient een kostendeskundige zich eigenlijk altijd terug? “Dat is afhankelijk van het project. Het kan zijn dat je misschien wel 10 procent bespaart. Maar 0 procent kan ook en misschien zijn de kosten voor het project wel te laag ingeschat. Maar dan heb je in ieder geval wel meer zekerheid dat het met het project gewoon goed zit.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels