nieuws

‘Wethouders sturen liever met subsidie dan met onteigening’

bouwbreed

Staatssteun is de nieuwe schrik van elke wethouder. Door actuele kwesties durven ze bouwplannen helemaal niet meer financieel bij te staan terwijl dat soms wel mag.

Er was een tijd dat gemeenten onbewust staatssteun verstrekten bij gebiedsontwikkeling zonder dat er een haan naar kraaide. Die tijd is achter de rug. ‘Benadeelde’ ontwikkelaars kloppen sneller aan bij de Europese Commissie, maar ook bezwaarmakers zien mogelijkheden om bouwprojecten te vertragen via de staatssteunregels.

Wethouders zijn onzeker, vrezen senstatieverhalen en durven niet meer bij te springen als het gaat om bouwprojecten. Bevoordeelde ontwikkelaars lopen het risico dat ze elke cent van verkapte staatssteun moeten terugbetalen. Het omgekeerde is ook waar. Zo zijn er gemeenten die de staatssteunregels gebruiken om onder afspraken met ontwikkelaars uit te komen. Via de Europese Commissie hopen zij dat die contracten nietig worden verklaard.

Ondanks een groeiend aantal klachten en meldingen is een gemeente nog nooit keihard teruggefloten. Toch wil het ministerie van Binnenlandse Zaken af van alle onduidelijkheid. Het werkt aan een kader dat duidelijkheid moet bieden voor alle betrokken.

Melvin Konings (Lysias) werkt mee aan de nieuwe afspraken. Hij spreekt op persoonlijke titel. Hij vindt het een typisch Nederlands probleem omdat de ruimte in ons land schaars is. “Gemeenten verdienden jarenlang veel geld aan grond. Zij zagen de financiering van gebiedsontwikkeling niet als een vorm van subsidie, maar als beleidsruimte van de overheid. Daardoor pompten ze geld terug in plannen die niet rendabel waren. Jarenlang heeft men gedacht: een verlies dekken in de grondexploitatie is toch geen staatssteun?”

Die onbevangen houding van wethouders is weg. De “doos van Pandora” ging volgens Konings open na een kwestie met een centrumplan in de gemeente Mill en Sint Hubert. De gemeente wilde een deel van het verlies ondersteunen met een subsidie van 1,5 miljoen euro. Dat mag, oordeelde de Europese Commissie, maar na oplevering moest de gemeente wel een toets uitvoeren om na te gaan of eventuele opbrengsten van de subsidie moeten worden afgetrokken.

“Veel projecten voor gebiedsontwikkeling dreigen nu vast te lopen”, zegt Konings. “Voor veel partijen is onduidelijk wat wel en niet mag. Rechters komen er ook niet uit en lijken te vluchten in vormfouten en spreken zich niet glashelder uit over staatssteun en gebiedsontwikkeling. We moeten een nieuwe deksel op de doos maken.”

Overuren

Gemeenten lopen echter niet allemaal warm voor een speciale regeling, constateert Konings. “Er zitten misschien best wat lijken in de kast. Bovendien willen wethouders ook graag door met hun plannen en sturen ze liever met subsidies dan met onteigening.”

Allard Knook, vastgoedadvocaat bij CMS Derks Star Busmann, juicht een staatssteunregeling toe. Dagelijks draait hij overuren als het gaat om overheidssteun en bouwplannen.

“In gemeenteland en in de bouwsector is gigantisch veel behoefte aan duidelijkheid. Er zijn mogelijkheden om als gemeente bij te springen, maar de voorwaarden zijn streng en zeer onduidelijk.”

Afspraken met Europa kunnen de bouw helpen, denkt Knook. “Veel vastgoedprojecten kampen juist in crisistijd met een onrendabele top. Onder de huidige voorwaarden kun je daar als gemeente echter weinig mee, terwijl ze dat wel willen.”

Eric Janssen, advocaat bij Dirkzwager, is minder enthousiast over een afspraak tussen Nederland en de Europese Commissie. Als er al een probleem is, ligt dat bij de gemeenten zelf: “Staatssteun is de moderne korenwolf en wordt te pas en te onpas aangevoerd als argument om onder afspraken uit te komen of om bouwplannen te blokkeren. Maar als gemeenten de regels duidelijk naleven, is er niets aan de hand.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels