nieuws

Kenmerkend beton en staal blijven gehandhaafd

bouwbreed

Bouwbedrijf Hazenberg neemt met zusterbedrijf Aannemingsbedrijf Nico de Bont de gebouwen van de Bossche machinefabriek Grasso onderhanden. Het eerste bedrijf renoveert, het tweede restaureert. Tijdens de bouw blijven de hallen in gebruik voor de machinebouw. Mei volgend jaar moet het werk gereed zijn.

Grasso is een van de oudste machinefabrieken van Nederland, zegt projectleider Gerko Koenen van Hazenberg. Het oudste deel bestaat al ruim 150 jaar, het hoofdgebouw is in 1913 gebouwd naar een ontwerp van de Tilburgse architect Frans de Beer. In 1997 neemt de gemeente het gebouw over om het vervolgens terug te verhuren aan Grasso. Bij die gelegenheid wordt het complex een gemeentelijk monument en sinds 2001 is het een rijksmonument. Tijdens de restauratie worden minder geslaagde pogingen schade te herstellen, weggewerkt.

Aannemers Hazenberg en Nico de Bont zijn begin dit jaar aan de slag gegaan. Het werk omvat onder meer het herstellen en restaureren van nagenoeg alle daken en gevels. De laatste zijn flink begroeid met wingerd. “Die is voor het overgrote deel verwijderd”, zegt Koenen. “Maar de wortels zijn blijven zitten. Dus er bestaat kans dat de wingerd terugkomt.” Van een deel van de gevel zijn de muurbekroningen en muurafdekkers voorzien van een nieuwe verflaag, gebaseerd op ter plaatse gevonden verfresten. “Daaruit blijkt dat geel indertijd populair was.”

Niet alles van het complex blijft behouden in de oorspronkelijke vorm. Bepaalde delen blijven bewaard, onder meer karakteristieke stalen vakwerken in de gevel en een bovenloopkraan inclusief baan. Deze constructie stamt uit het begin van de vorige eeuw en is nog helemaal in tact, zegt Koenen, “al wordt die niet meer gebruikt.”

Kathedraal

Karakteristiek zijn ook de inslagen van kogels en granaten. Die herinneren aan het eind van de Tweede Wereldoorlog toen het complex zwaar onder vuur kwam te liggen. Met dat oorlogsverleden in gedachten heeft de Explosieven Opruimingsdienst op de locatie gezocht naar eventuele niet-ontplofte munitie en bommen. Die zekerheid was nodig om uitgravingen te kunnen maken voor een nieuwe vloer met verzwaarde stroken en poeren.

Ook de stalen ramen aan de voorkant van het complex zijn kenmerkend, vindt Koenen. “Ze geven het aanzien van een kathedraal.”

Tot nog toe is ruim 70 procent van de stalen ramen hersteld. In de gevels wordt de schade gerepareerd die roestende stalen vakwerken hebben aangericht. Beschadigde betonnen delen worden aangestort of aangewerkt. In één gevel is volgens Koenen in de loop der tijd een ‘levensgrote scheur’ ontstaan. “Deze wordt nu volledig ingeboet met nieuwe stenen.”

Isolatie

De daken zijn voor een deel al eerder hersteld. Bij die gelegenheid is ook isolatie aangebracht. “Bij deze ronde worden de plekken die destijds zijn overgeslagen alsnog geïsoleerd.” Van de oorspronkelijke dakbedekking is niets meer over. In de jaren zestig van de vorige eeuw zijn de daken op sommige plaatsen lichtdoorlatend gemaakt met polycarbonaat. “Dat was toen een nieuw materiaal en nog niet zo bestand tegen ultraviolet licht.” Mede daardoor ziet het er volgens Koenen uit alsof het in vuur heeft gelegen. “Helemaal geblakerd.” Deze week rondt Hazenberg boven de voorste hal de montage af van de eerste lichtstraat uit modern polycarbonaat.

In de hallen blijft een deel van de oude verlichting behouden. De armaturen worden geschikt gemaakt voor moderne en vooral energiezuinige verlichting.

Projectgegevens

Opdrachtgever:gemeente Den BoschAannemer renovatie:Bouwbedrijf Hazenberg, VughtAannemer restauratie:Aannemingsbedrijf Nico de Bont, VughtBegin:begin 2012Oplevering:mei 2013

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels