nieuws

Publieke en private actoranalyse

bouwbreed

Om inzicht te krijgen in belangen, motieven en bijdragen van spelers en stakeholders bij gebiedsontwikkeling is het nuttig in een vroegtijdig stadium een publieke én een private actoranalyse uit te voeren. Daardoor wordt duidelijk wie shareholders zijn en wie stakeholders, welke belangen, opvattingen en strategische relaties er bestaan.

Inzicht in individuele motieven van deelnemende partijen is essentieel bij gebiedsontwikkeling. Motieven bepalen immers gedrag en doelstellingen. Binnen een samenwerking moeten doelen in elkaars verlengde liggen. Daarnaast moeten partijen elkaar nodig hebben. Soms blijkt dat de echte doelstellingen mijlen ver uit elkaar liggen of juist dichterbij dan vooraf bedacht. Wanneer creatief wordt gehandeld en ook wordt gekeken naar het takenpakket en verantwoordelijkheden van partijen, blijken er toch vaak meer overeenkomsten te zijn dan in eerste instantie gedacht. Er kan nu gekeken worden hoe en in welke mate partijen participeren of zouden willen participeren.

Confrontatie

Een actoranalyse resulteert uiteindelijk ook in een confrontatie van de samenwerkingsvisie en de mogelijke samenwerkingsvormen. Mogelijke samenwerkingsvormen zijn afgestemd op doelstellingen en belangen van partijen aan de ene kant en het risicoprofiel van dezelfde partijen aan de andere kant. Te vaak nog wordt eerst een samenwerkingsconstructie bedacht, zonder kennis of inzicht van de partijen en hun risicoprofiel. Samenwerking tussen publieke partijen vergt een andere organisatie dan tussen publieke en private partijen. Publieke en private partijen hebben niet dezelfde fiscale positie en niet hetzelfde risicoprofiel. Als partijen zich hiervan onvoldoende rekenschap geven, bestaat het risico dat de samenwerkingsconstructie te ingewikkeld wordt.

Een publieke actoranalyse brengt de politieke, maatschappelijke en bestuurlijke context van een project in kaart. Door het voeren van individuele gesprekken en plenaire workshops kan de procesmanager boven tafel krijgen hoe publieke partijen staan ten opzichte van een gebiedsontwikkelingsproject. In de samenwerking tussen de publieke partijen wordt vervolgens ook besproken en geanalyseerd welke publieke partij welke doelstellingen heeft en welke inzet en welke risico’s zij op welk moment kan en wil lopen. Bij een gebiedsontwikkeling nemen publieke partijen verschillende rollen en posities in. Afhankelijk van hun belangen, taken en verantwoordelijkheden zullen publieke partijen daarin willen participeren. Daarbij speelt voortdurend de vraag: wie neemt de regie? Van nature lag de rol van regievoerder bij gemeenten voor het stedelijk gebied en bij het Rijk voor de landelijke projecten. Met de introductie van de nota Ruimte is dit veranderd. Voor het landelijk gebied zijn nu provincies verantwoordelijk. Integrale gebiedsontwikkeling vraagt een meer actieve rol van de regisseurs omdat het gaat om de samenhang tussen functies. Vanwege de complexiteit en de integrale opgave en posities van marktpartijen is het wenselijk ook deze partijen bij de planvorming te betrekken voordat tot planologische vastlegging wordt overgegaan. Bij de start van een gebiedsontwikkeling moet een overheid zich de vraag stellen hoeveel speelruimte zij heeft in de keuze van een samenwerkingspartner. Als private partijen veel (strategische) grondposities hebben is een selectie eigenlijk niet aan de orde. Toch is het over het algemeen toch wenselijk te kijken in hoeverre, mogelijk in samenwerking met marktpartijen, een selectie kan worden georganiseerd.

Goede strategie

De private arena is daarmee op te delen in twee groepen: partijen zonder en partijen met een grond en/of opstalpositie. De praktijk leert dat binnen een gebiedsontwikkeling zowel marktpartijen mét als marktpartijen zónder positie aanwezig zijn. Kennis van beide groepen partijen is relevant bij het bepalen van een goede strategie voor het project. Bij gebiedsontwikkeling spelen marktpartijen veelal een rol als bijvoorbeeld belanghebbende, projectontwikkelaar, aannemer of grondeigenaar.

Bij gebiedsontwikkeling werken publieke partijen en marktpartijen veelvuldig samen. Daarom is het goed om inzicht te hebben in het verschil in fasering tussen de markt en de overheid. Dat tussen, door en voor de verschillende partijen op een professionele manier gecommuniceerd zal moeten worden is al even duidelijk.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels