nieuws

Kwijtgescholden miljoen druppel op gloeiende plaat

bouwbreed Premium

Gemeenten zagen in de afgelopen maanden 1,6 miljoen euro aan leges in de rechtszaal verdampen. Het klinkt veel, maar dat bedrag kan veel hoger zijn.

Class action. In Amerika is het een veel toegepaste methode om een hardnekkig probleem met meerdere slachtoffers in een keer te bestrijden in de rechtszaal. Langzaam waait het juridische wapen tegen de ‘almachtige’ overheid of industrie ook naar Europa over. Jan Fokkema, directeur van de Neprom (vereniging van ontwikkelaars) noemt het fenomeen class action als manier om de hoge, slecht onderbouwde bouwleges aan te pakken. Honderden burgers en bouwbedrijven zijn daar volgens hem de dupe van. Samen optrekken is het alternatief voor de speldenprikjes die nu aan gemeenten worden uitgedeeld. Je gelijk halen bij de rechter kan wel maar duurt doorgaans lang, blijkt uit de jurisprudentie.

Ter illustratie: de 1,6 miljoen euro aan leges die dit jaar is vernietigd in de rechtszaal betreft slechts een handvol juridische kwesties tegen een handvol gemeenten. Nieuwe cijfers van minister Spies bevestigen het vermoeden van bouwers en corporaties dat vrijwel alle gemeenten vage bouwleges hanteren. Spies schakelde Deloitte in. Het accountantsbureau oordeelt vernietigend. Geen enkele gemeente kan goed duidelijk maken waarop de hoogte van leges is gebaseerd. Helemaal verrassend is dat beeld niet.

Ontwikkelaars, bouwbedrijven en eigenhuisbezitter klagen al langer over de manier waarop gemeenten omgaan met leges. Het gaat niet om klein bier. “Bij grote projecten hebben we het over tonnen”, verheldert Fokkema. Hij steekt de hand ook in eigen boezem. “We hebben het zelf zo ver laten komen. Al die jaren hebben we die hoge leges – soms met gemopper – gewoon betaald.”

In crisistijd liggen de verhoudingen anders. Moeten dubbeltjes omgedraaid. “Ontwikkelaars ontsloegen de afgelopen vijf jaar meer dan de helft van hun mensen. Bij gemeenten zie ik dat niet terug. Helaas werken zij zelden bedrijfsmatig.” Minister Spies is een stuk optimistischer. Zij geeft gemeenten het voordeel van de twijfel en heeft hoge verwachtingen van de eendaagse cursussen die de VNG gaat geven: hoe leer ik transparant begroten. Fokkema maar ook Deloitte gelooft niet in vrijheid blijheid. De laatste pleit voor een verplichte kostenonderbouwing in begrotingen van gemeenten. Spies wil daar niet aan en schrijft dat gemeenten daar nog niet klaar voor zijn.

“Een flauwe smoes”, vindt Fokkema. “Iedereen kan zijn uren bijhouden. Dit vergt gewoon een andere mentaliteit.” De directeur van Neprom gaat de komende maanden in gesprek met gemeenten en toezichthouders. “Zij schieten zichzelf in de voet met te hoge leges; ook zij hebben behoefte aan investeringen in hun stad. Dit is echt een groot, gezamenlijk probleem. Gemeenten moeten er nu serieus werk van moeten maken.” Of dat gebeurt blijkt de komende maanden. Zo niet dat speelt Fokkema zijn nieuwste troefkaart uit: class action.

“In Nederland hebben we het over de wet collectieve afwikkeling massaschade”, vult advocaat Lilian Smale via twitter aan. “In Nederland is dat een paar keer gebruikt. Bij legiolease, woekerpolissen en tegen Shell.” De directeur van Neprom speelt het spel liever anders. “Het kan toch niet zo zijn dat wij een collectieve rechtszaak moeten aanspannen? Zo ver moeten we het niet willen laten komen.” SP’er Paulus Jansen is teleurgesteld over het onderzoek van Spies en noemt het een fopspeen, omdat gemeenten zelf de antwoorden mochten invullen.

Fokkema besluit. “Misschien is het een slecht onderzoek. Maar zelfs dan zijn de resultaten vernietigend. Dat zegt toch genoeg?”

Reageer op dit artikel