nieuws

‘Bouwer van toekomst doet meer dan bouwen’

bouwbreed

PPS Netwerk (van de markt) en PPS Support (van de overheid) werken sinds gisteren officieel samen. Cobouw vierde het ‘feestje’ mee en sprak met betrokkenen. Over ‘project bonds’ en ‘off-budget’. “De markt moet anders naar een bouwwerk kijken.”

Samen een gebouw ontwikkelen. Of een snelweg. Weg met het klassieke contract waarbij alle risico’s bij de opdrachtgever liggen en de bouwer draait wat de geldschieter vraagt. Het ‘kindje’ pps werd 15 jaar geleden geboren op het ministerie van Financien. Nu begint het langzaam volwassen te worden.

“Het was een hobby van oud-minister Gerrit Zalm”, haalt Willem Vermeend, tegenwoordig voorzitter van PPS Netwerk op. “We dachten dat het weer een succesformule zou worden. Maar nee.”

Wouter Raab, directeur bij het ministerie van Financien knikt. “Financien heeft er vaker aan gedacht om het bijltje erbij neer te gooien. Het laaghangende fruit (lees projecten die zich uitstekend lenen voor pps) bleek hoger te hangen.”

Raab is inmiddels een stuk opgewekter. Het is niet voor niets dat Nederland vandaag de dag internationaal gezien wordt als een “top-pps-land”. Hij blijft evenwel realistisch. “Pps is een gevestigde praktijk, maar het succes drijft nog te veel op een paar smalle peilers. Bij het Rijk is pps al een hele goede standaard. Nu moeten we de stap zetten naar decentrale overheden waar volgens mij nog een behoorlijk potentieel aanwezig is. Aan ons de taak om gemeenten en provincies te helpen. De belangstelling is er, maar schaal en kennis zijn nog dingen die aandacht vragen.”

Gewoon

PPS Netwerk en PPS Support doen er alles aan om de gewone man, ambtenaar of bouwer aan het pps’en te krijgen. Sinds gisteren werken de twee partijen officieel samen.

Jan Hendrik Dronkers (DG Rijkswaterstaat) noemt het een “natuurlijk moment.” Hij wil het misverstand wegnemen dat het op grote projecten na stokt met pps. “Nee, ook niet bij decentrale overheden.” Als voorbeeld noemt Dronkers het miljardenproject Ruimte voor de Rivier. “Daar nemen we waterschappen mee in onze nieuwe contracten om ze te laten zien hoe het werkt. En als je een kleine schaal hebt is het gewoon lastig om op een nieuwe trend in te spelen. Pps is niet een stuk papier dat je even anders doet. Daar hebben we ons in het begin misschien op verkeken, maar de kansen liggen er nu gewoon. De projecten die wij met dbfm hebben gedaan zijn binnen budget en tijd opgeleverd en soms nog sneller. Dat smaakt toch naar meer?”

Contracten

Alex Vermeulen, waarnemend directeur van de Rijksgebouwendienst’, put uit eigen ervaring. “Wat er nog nodig is? Bij de Rijksgebouwendienst werken we met verschillende varianten van pps, toch zijn we er nog lang niet. Het is toch iets dat door de hele organisatie moet vloeien. In de bouwwereld geldt dat ook.”

Kritisch kijkt Vermeulen uit naar de eerste ervaring met vooral de onderhoudscomponent in pps-contracten. “We hebben een aantal contracten op de rails gezet, maar nu gaat het om de fase uitvoering. Daar valt nog veel op te ontwikkelen. Aan onze kant: hoe ga je daar toezicht op houden, maar ook aan de marktkant.”

Pps is volgens Vermeulen meer dan bouwen alleen. “Als bouwer zul je anders naar een bouwwerk moeten kijken daar begint het bij. Niet als product maar als dienst of service. Ik zou het voor de openheid in de bouwsector ook goed vinden als er andere toetreders op de markt komen, maar dat is nog een droom.”

Vermeulen noemt als voorbeeld de aanbesteding van het Nationaal militair museum. “Slechts een pagina van het aanbestedingsdocument ging over de bouw. De rest over het concept. Heijmans haalde die opdracht binnen.”

Pps is risico’s delen. Pps is samenwerken. Is geld besparen. Dat wisten we al. Maar pps is in de toekomst vooral meerwaarde creeeren. “Integraal is het toverwoord”, vult Vermeend aan. “Kijk naar de energievoorziening en de ICT. Nieuwe gebouwen moeten gewoon supersnel internet hebben. Over twintig jaar moeten bouwwwerken in feite voorzieningen zijn die twintig tot dertig jaar meegaan. En alles is geregeld. Nee, daar hoef je als aannemer je fantasie niet voor te gebruiken. Het is gewoon de keiharde werkelijkheid. Denk je niet integraal, dan doe je straks niet meer mee. Dat gaat zo snel op dit moment. In Frankrijk bouwen ze al energieplus.”

De ambitie is aandoenlijk. Maar hoe zit het met de financiering? “Het ministerie van Financien blijft zoeken naar nieuwe constructies”, zegt directeur Raab. “Je moet altijd goed kijken naar de mogelijkheden die de financiële markten bieden. Dat doen wij ook. Zo pasten we in 2008 naar aanleiding van de crisis de contractvoorwaarden iets aan zodat een bieding ook in hapklare brokjes kon worden aangeboden. We kijken nu bijvoorbeeld ook hoe we institutionele beleggers en pensioenfondsen bij pps kunnen betrekken met project bonds . Dat zijn obligaties die door een consortium worden uitgegeven. Institutionele beleggers kunnen daar op inspringen.”

Offbudgetruc

Laten zien hoe het werkt. Meer voorbeeldprojecten. Maar wat doe je aan het probleem van schaalgrootte waar kleine gemeenten mee worstelen? Geen probleem, zegt Vermeend. Hij noemt een voorbeeld van vijf wethouders die samen een plan ontwikkelen voor de lokale energieopwekking.

“Daar kun je publiek en privaat prachtig laten samenwerken.”

Het enthousiasme op het hoofdkantoor van Rijkswaterstaat aan de Koningskade in Den Haag over pps werkt bijna aanstekelijk. Maar het verlangen om iedereen aan het pps’en te krijgen bestaat al langer. Kleeft er er misschien een te negatief imago aan pps? Raab: “Als die negatieve gevoelens er al zijn dan komen die uit Belgie en het Verenigde Koninkrijk. Daar werd pps onder dwang ingevoerd om op die manier dure infraprojecten van het budget af te halen. In Engeland zei men letterlijk: als je niet pps’t, dan krijg je geen geld. Met als gevolg dat er geen draagvlak was. Men zag dat als een off-budgettruc.”

De heren aan de tafel zijn het eens met elkaar. Pps is de toekomst en pps moet normaal worden. Of zoals Dronkers het verwoordt: “Pps is een kans om je werk slimmer te doen. En samen maatschappelijk nuttige dingen te doen.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels