nieuws

Perronkap in Arnhem gebouwd in negen weken in plaats van een jaar

bouwbreed

– Hoe bouw je een lastig stationsontwerp van Ben van Berkel in negen weken, als daar eigenlijk een jaar bouwtijd voor staat? Voor die onmogelijke opgave stond BAM U-bouw in Arnhem. ‘Lean’ bouwen is het toverwoord, waarbij planning en logistiek slim aan elkaar zijn gekoppeld en dag en nacht is door-gewerkt.

“Met traditioneel werken zou elke planning onhaalbaar zijn geweest”, was meteen de conclusie van hoofduitvoerder Erik Willemsen en planner Ben Nagengast van BAM U-bouw Arnhem toen ze de klus beoordeelden. Een prachtig ontwerp. “Maar geen paal staat recht, alles in de staalconstructie en het glas is gebogen.” Extra complicaties waren de dienstregeling van de NS die gewoon moest doorgaan, de beperkte werkruimte (20 vierkante meter per werknemer) en de aanvoer per trein van materiaal en materieel. “De combinatie hijsen en reizigers gaat niet samen, maar toch moest er veel werk verzet op nog geen paar meter van een bovenleiding met 1500 volt.”

Met een list is het toch gelukt. De oplossing lag niet zozeer in slimme bouwtechniek, maar vooral in een slim proces. In eerste instantie werkte alleen BAM U-bouw in de zomer 2010 met de nieuwe aanpak. Die bleek zo goed te werken dat bij de tweede buitendienststelling van vijf weken afgelopen zomer het hele project lean is opgezet. Absolute recordprestatie is de bouw van 140 meter kapconstructie in 16 dagen. De mannen zouden het zo weer zo aanpakken en herhalen hun tactiek nu bij een lopende aanbesteding. Wat is het geheim? “Eerst zijn alle medewerkers op cursus geweest om kennis te maken met lean bouwen. Essentieel is om gebruik te maken van alle kennis en ervaring van de werkvloer en respect te kweken tussen de verschillende bouwdisciplines. Verantwoording en motivatie moet tussen de oren zitten in de bouwput. Het is in de bouw namelijk volstrekt normaal dat de kabellegger en wandenbouwer op een paar meter afstand langs elkaar heen werken en hun communicatie zich beperkt tot ‘goedemorgen’. Aanspreekpunt is de uitvoerder, maar met elkaar overleggen is iets wat weinig gebeurt”, schetst Willemsen. Als hoofduitvoerder is hij gewend meteen te worden besprongen door tien onderaannemers die instructies willen, zodra hij zijn neus laat zien. “En meestal duik je dan eerst even de bouwkeet in voor een minuutje rust.” Dat moest bij dit project dus anders.

Herkenbare kleuren

In eerste instantie is in blokken van 8 uur de planning opgezet volgens een stripboekvorm. “In jip-en-janneke-bouwtaal en vijf herkenbare kleuren voor de vijf disciplines, dus met co-makers en onderaannemers die naast elkaar zouden werken”, licht Nagengast toe. BAM kreeg groen, sloper Van Dalen geel en installateur Spie paars. “De 10.000 planregels zijn omgezet in blokken van acht uur.”

Die planningen zijn bij Arpa in Veldhoven allemaal naast elkaar op de muur gehangen waarbij voor iedereen zichtbaar was, wie, waar wat moest doen. Daar zijn alle 80 onderaannemers en uitvoerders bij elkaar geweest om de knelpunten voor hun deel van de klus aan te wijzen en hun werkplek op de plattegrond te markeren. Iedereen kon raakvlakken of onmogelijke combinaties met post-it aangeven.

De planning van perron 2 is de eerste dag aangepakt en perron 1 op de tweede dag. “Ongelofelijk, hoe snel duidelijk werd waar de lastige punten zaten. De momenten dat slopers de staalconstructeur in de weg zaten of installateurs in de clinch zouden komen met de montageploeg van de beplating of de 40-tons kraan.” Meteen zijn ook alle grijze gebieden in kaart gebracht én verdeeld. “Normaal hou je altijd de raakvlakken over en mijdt iedereen die stukken in eerste instantie. Daar was nu geen tijd voor.” Bijkomend voordeel van de lean-sessie was dat alle betrokken mensen kennis met elkaar maakten en met elkaar in gesprek raakten. “Ter plekke moesten knelpunten worden opgelost en de planning aangepast. Het werkt om problemen en dilemma’s bespreekbaar te maken en direct met elkaar te overleggen om een paar uur naar links of rechts te schuiven. Als uitvoerder moet je niet meer direct aansturen, maar meer als een manager afstand bewaren en mensen op hun eigen verantwoording aanspreken”, heeft de hoofduitvoerder ervaren.

Op een traditionele bouwplaats ontstaan die knelpunten pas op de bouwplaats en zijn een belangrijke basis voor faalkosten. “Voor toeleveranciers was het wennen om maar kleine en afgepaste hoeveelheden spullen aan te leveren. Het kost iets meer om een paar keer vaker te rijden, maar die kosten vallen in het niet bij de kosten van het steeds verplaatsen van spullen op de bouwplaats die in de weg liggen”, weet de planexpert.

Enthousiast

Uiteindelijk werden alle uitkomsten verwerkt in werkblokken van twee uur. Waarbij alle vijf disciplines zichzelf in een eigen kleur terugvinden in de planning én op de werkvloer. Elke ochtend werd de planning in de bouwkeet opgehangen en tussen 9 en 10 doorgesproken met alle aanwezigen. Voor grotere knelpunten werd in het uur meteen daarna een oplossing gezocht, waarbij de aannemer ook kon rekenen op de medewerking van ProRail en de gemeente.

De uitvoerder beschikte over een iPad met de meest actuele planning. Een instrument dat BAM U-bouw vaker en breder wil inzetten. “De mensen van ict zijn enthousiast om te helpen bij de ontwikkeling van de software en de kosten van zo’n gedetailleerde uitdraai loopt ook in de honderden euro’s.”

Ondanks de grondige voorbereiding verliep in de praktijk de uitvoering nog steeds niet volledig volgens planning. “Meteen de eerste dag regende het pijpenstelen toen de sloper aan de gang moest. Snijbranden in de regen leidt tot heel veel vonken, maar niet tot het gewenste resultaat.”

Maar ook daar was over nagedacht: ondanks de grondige voorbereiding en strakke planning waren nog steeds diverse terugvalopties en buffers ingebouwd. De praktijk was dat de buffer van 4 uur in de nachtelijke uren is gebruikt om de achterstand in te halen.

Ook uitgelopen heiwerkzaamheden en een onverwachte grondsanering werden lean opgelost. Het resultaat is een mooi station dat binnen tijd en budget is opgeleverd. Het hele stationsgebied moet eind 2013 klaar zijn. ■

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels