nieuws

interview taco van hoek‘Pensioenfonds, omarm de hypotheekmarkt’

bouwbreed Premium

Het Economisch Instituut voor de Bouw kan geen reden vinden waarom de pensioenfondsen nauwelijks oog hebben voor de hypotheekmarkt. De rentes zijn hoger dan bij staatsleningen en de risico’s vrijwel nihil.

“Geld steken in de hypotheken met NHG-garantie is bijna hetzelfde als het afsluiten van een staatslening”, zegt Taco van Hoek, directeur van het EIB. “Je hebt onderpand, dekking van de bank en ook nog eens de nationale hypotheekgarantie met rugdekking van de overheid. Beter kun je het niet krijgen.”

Het EIB valt op dat tijdens de crisis de hypotheekrente in Nederland zich ongunstig heeft ontwikkeld ten opzichte van het buitenland. Het verschil met Duitsland is al meer dan een procentpunt. De pensioenfondsen hebben dus alle reden om toe te happen. Van Hoek: “Op het eerste gezicht zou je zeggen dat het verschil duidt op overwinsten. Het gedrag van de banken spoort daar echter niet mee. Gevestigde partijen trekken zich zelfs terug. Een verklaring kan zijn dat de banken hun prioriteit leggen bij de liquiditeit op korte termijn.”

De directeur van het EIB constateert dat het internationaal sterk verschillende renteniveau afhankelijk is van vraag en aanbod van kapitaal op de nationale markten. In Nederland wordt de verhouding tussen leenbedrag en zekerheden (loan to value) zwaar gewaardeerd. Te zwaar, wat Van Hoek betreft.

Spaargeld

In een land als Duitsland wordt bij de eerste woning minimaal 20 procent spaargeld ingebracht, waardoor banken meer zekerheid hebben. In Denemarken financieren de institutionele beleggers vrijwel de gehele hypotheekmarkt.

Het EIB heeft ondanks diepgravend spitwerk bij diverse instanties geen bevredigend antwoord kunnen vinden op de vraag waarom de pensioenfondsen zich wat de hypotheken betreft zo op de vlakte houden. Gezien de belangen van de deelnemers aan het pensioenfonds, zou actief optreden meer voor de hand liggen.

Van Hoek: “De opmerkelijke opstelling lijkt er mee te maken te hebben dat de pensioenfondsen niet meer zo gericht zijn op de hypotheken. Misschien is er iets mis met de financiële infrastructuur. Je praat over grote bedragen. Een half procent lagere rente scheelt op de langere termijn 3 miljard euro aan rentekosten.”

De directeur van het EIB zou het verstandig vinden als de betrokken partijen met elkaar om tafel gaan. “Misschien kunnen de Nederlandse Bank en het ministerie van Financiën iets doen om de belemmeringen voor pensioenfondsen op de hypotheekmarkt weg te nemen en een initiatief nemen om de banken en pensioenfondsen bij elkaar te brengen. Het is toch vreemd dat we in ons land praten over een gebrek aan kapitaal om hypotheken te verstrekken. We hebben 800 miljard euro in kas voor de pensioenen. Ons land heeft een spaaroverschot van 50 miljard euro. Vraag en aanbod komen nu niet bij elkaar.”

Het EIB heeft op 9 februari een diepgravend rapport gepresenteerd over hypotheken voor de woningmarkt. Het instituut zoomt in op de beschikbaarheid (met name voor starters), de ontwikkeling van de rente en de samenhang met de aftrek van de belastingen. “De hypotheekrenteaftrek kampt met een slecht imago. Het al dan niet bestaan van de aftrek heeft weinig van doen met de hervorming van de woningmarkt. Degenen die vertellen dat afschaffing van de aftrek goed is voor de woningmarkt hoor je nooit zeggen wat dan precies gebeuren gaat.”

Transitieprobleem

Van Hoek waarschuwt voor een groot transitieprobleem bij het aanpakken van de renteaftrek. “Met een afschaffing in kleine stapjes, voorkom je geen harde landing. De woningprijzen zullen met een schok dalen. Vraageffecten zijn op deze wijze niet te spreiden. Het is best mogelijk om tot enige beperking te komen maar dan moet je wel een slimme manier hanteren om schokken op de woningmarkt te voorkomen.”

Reageer op dit artikel