nieuws

Bouw moet crisis dit jaar omarmen

bouwbreed Premium

Het gaat er dit jaar om spannen, ook in de bouw. Iedereen zal harde keuzes moeten maken – burgers, bedrijven en bestuurders. De tijd van gemakkelijke, vrijblijvende oplossingen is voorbij, zegt Remco de Boer. Winnaars worden zij die inhoud, gevoel én daadkracht weten te combineren.

Stimuleren, dat moest de overheid het afgelopen jaar doen, vonden de bouwbelangenbehartigers. Hun pleidooi nam verschillende gedaanten aan – van het afschaffen van de overdrachtsbelasting tot het verduurzamen van de bestaande voorraad. Bottomline: investeer. Oud-minister Donner vond dat de sector toch vooral ook z’n zegeningen moest tellen. En collega Verhagen voegde eraan toe dat het geld de staat niet op de rug groeit. En of dat nou de euro blijft, of toch weer de gulden wordt, om dat geld zal het ook dit jaar draaien.

Terwijl duidelijk is dat zelfs lánden vrij eenvoudig failliet kunnen gaan – en sommige dat eigenlijk al zijn – is de Nederlandse regering naarstig op zoek naar nieuwe miljardenbezuinigingen. De NVB heeft de hoge nood begrepen en verzet zich niet langer tegen aanpassing van de hypotheekrenteaftrek. De ontwikkelende bouwers willen dit jaar écht gaan meedenken. Dat deden ze natuurlijk al wel, maar vooral – zoals de meeste lobbyclubs – vanuit een polariserende grondhouding. Voor echte oplossingen moet nu het dialoogmodel van stal.

Ook dé centrale opgave voor de bouw de komende jaren – hergebruik en transformatie – vraagt om polderen. Zo is Amsterdam met 1,3 miljoen vierkante meter kantoor koploper in de leegstandslijst. Tot nu toe gebruikte de gemeente als ‘oplossing’ vooral spierballentaal: beleggers móéten afboeken, banken móéten hun verlies nemen. Maar ook overheden zullen moeten toegeven dat ze enorm hebben verdiend aan al die lege panden. Hergebruik zal pas echt van de grond komen als álle partijen de hand in eigen boezem steken. Dan pas kan de dialoog op gang komen.

Zo’n zelfde gesprek is ook nodig tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers. De relatie tussen wie werk te vergeven heeft en wie dat werk wil, zal namelijk sterker onder druk komen. Hoe moeilijker de economische situatie, hoe slechter dat huwelijk te regelen is met wetgeving. Juist nu zijn er kansen om de omslag van kwantiteit naar kwaliteit te maken. Opdrachtgevers zijn daarin leidend. Uiteindelijk heeft niemand baat bij een proces waarin zo veel mogelijk onderonderaannemers het werk voor minder dan minder doen. Dit wordt het jaar om dat te bewijzen.

Óf er uiteindelijk gebouwd kan worden, zal steeds meer worden bepaald door het vermogen om draagvlak te creëren. De weerstand tegen bouw-, infra- en energieprojecten neemt toe. Het simpelweg doordrukken ervan vergroot de al bestaande kloof tussen burgers en overheid. Politici en bestuurders moeten bezwaren serieus nemen zonder daarbij het algemeen belang uit het oog te verliezen. Zij zullen meer dan ooit de moed moeten hebben om na afweging van alle voors en tegens te beslissen in het belang van de samenleving als geheel en met oog op de toekomst.

Kortetermijndenken

Het afgelopen jaar zijn namelijk de gevolgen van kortetermijndenken pijnlijk duidelijk geworden. Banken en vastgoed zijn niet die ‘gratis-geld-machines’ die velen dachten dat ze waren. Ook het milieu presenteert vroeg of laat de rekening. Zelfs Hare Majesteit sprak zich er in haar kersttoespraak over uit. Dat geen land er wél bij vaart als mensen alleen gericht zijn op eigen gewin. Dat bij het bepalen van de waarde van alles meer moet gelden dan geld alleen. En dat aan de nood van hen die niet voor zichzelf kunnen opkomen – inclusief het milieu – niet mag worden voorbijgegaan.

De mate waarin bedrijven de komende jaren succesvol zullen zijn, zal vooral afhangen van hun vermogen om zich aan te passen aan de nieuwe omstandigheden. Oftewel de mate waarin men bereid is zijn verlies te nemen, de eigen sterktes en zwaktes onder ogen te zien en de nieuwe constellatie te omarmen als een sprankelend begin in plaats van een troosteloos einde. Wie vervolgens respect voor mens en milieu weet te combineren met inhoud, gevoel en daadkracht, zal altijd een goede boterham verdienen, ook en misschien wel vooral in 2012.

Directeur van De Boer Communicatie, adviesbureau voor techniek- en wetenschapscommunicatie te Amsterdam

Reageer op dit artikel