nieuws

Veiligheid vraagt om zelfkritiek

bouwbreed

De constructieve veiligheid in Nederland neemt eerder af dan toe. Oorzaak is de voortschrijdende versnippering van het ontwerp- en bouwproces. De oplossing is eenvoudiger dan het lijkt. Maar dan moeten alle partijen wel eerst naar zichzelf durven kijken. En precies dááraan schort het, ook bij constructeurs, vindt Johan Galjaard, voorzitter van VNconstructeurs.

Constructieve veiligheid staat vooral in de belangstelling als het gruwelijk misgaat, zoals in Maastricht, Enschede en Leeuwarden. Dit soort calamiteiten vergroot het noodzakelijke besef dat veiligheid niet vanzelfsprekend is. Maar tegelijkertijd wordt er vooral ingezoomd op de specifieke in plaats van de structurele oorzaken. Instortingen zijn namelijk het zichtbare symptoom van een ziekte die de bouwwereld al jaren teistert.

De oorzaak van de afnemende veiligheid is de versnippering van het ontwerp- en bouwproces. Taken die vroeger in één hand lagen, worden steeds meer opgeknipt en verdeeld over meerdere partijen. Op zich is dat niet slecht. Maar dan moet er wél voldoende tijd, geld en aandacht zijn voor de integratie van al die onderdelen; iemand moet de puzzelstukjes bij elkaar brengen en het overzicht bewaren. Dat gebeurt nu vaak onvoldoende.

Integratierol

Eindverantwoordelijk voor de veiligheid bij nieuwbouwprojecten is de opdrachtgever, bij bestaande gebouwen is dat de eigenaar. Hun belangrijkste taak is om ervoor te zorgen dat die integratierol op een goede manier wordt ingevuld. Maar dat laat onverlet dat ook alle óverige partijen in het ontwerp- en bouwproces hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat aspect wordt onderbelicht in de discussie. Te snel wordt gewezen naar ‘de ander’.

Te makkelijk worden problemen geweten aan een gebrekkige opdracht, onvoldoende tijd en te weinig budget. Maar op enig moment kun je je daar als professional niet meer achter verschuilen. En dat moment, dáár gaat het om. Dat zou de kern van de discussie over constructieve veiligheid moeten zijn. Professionals moeten opdrachten durven weigeren, aan de bel trekken als het mis dreigt te gaan en hard met de vuist op tafel durven slaan. Dat geldt uiteraard óók voor constructeurs.

Bijna iedere constructeur vindt het eigen imago slecht, zo bleek dit jaar nog uit een peiling. Dat zegt veel over het beeld dat ‘we’ van onszelf en onze branche hebben. Het goede nieuws: ook de oplossing ligt dus in onze handen. Precies daarom is een jaar geleden de Vereniging Nederlandse Constructeurs opgericht. Als een beroepsgroep serieus genomen wil worden, zullen de beoefenaren van dat beroep in de eerste plaats zichzelf serieus moeten nemen en goed georganiseerd moeten zijn.

Openheid is daarbij van groot belang, en een voorwaarde voor constructieve veiligheid. Ook constructeurs maken fouten. En als dat zo is, moet daar transparant en oprecht over worden bericht. Natuurlijk, niemand loopt graag te koop met zijn onvolkomenheden. En toch is dat nodig. Het hoort bij een professionele branche die het zelfvertrouwen heeft om ook kritisch naar het eigen functioneren te kijken. Nooit mag een ‘onvoldoende’ opdracht, te weinig geld of tijd de reden zijn.

Trends

Het twee jaar geleden opgezette ABC-meldpunt, dat constructieve ontwerp- en bouwfouten registreert, is nog geen succes. In de laatste zeven maanden van 2010 zijn slechts 24 meldingen gedaan. In vergelijking met het aantal bouwprojecten is dat slechts een fractie van de fouten die voor melding in aanmerking komen. Juist zo’n meldpunt is belangrijk om trends in de gemaakte fouten te ontdekken en daarvan te leren, als opdrachtgever, architect, constructeur, aannemer en leverancier.

In een proces met veel partijen, scherpe prijzen en sterke economische tegenwind, lijkt het slim om het eigen puzzelstukje zo snel mogelijk over de schutting te gooien, en om alleen te doen wat is afgesproken en geen millimeter meer. Dat is precies het recept voor potentiële calamiteiten. Als we allemaal, als branche- en beroepsverenigingen én als individuele bedrijven, eerst de hand in eigen boezem steken, zal de constructieve veiligheid toenemen en daarmee ook het vertrouwen in de bouwsector als geheel.

Voorzitter van de Vereniging Nederlandse Constructeurs.

Galjaard is vandaag een van de sprekers tijdens het symposium ‘Veilige constructies in de bouw: fictie of realiteit?’

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels