nieuws

door het oog van PIETER DE HAAN‘Verwarring werkt aandachtverhogend’

bouwbreed

Het inrichten van de openbare ruimte volgens shared space is vooral populair in Noord-Nederland. Maar het principe van gelijkwaardig gebruik van de openbare weg door auto’s en andere verkeersdeelnemers vindt veel navolging in het buitenland. “In Nederland willen we toch het liefst regeltjes maken,” zegt Pieter de Haan, coördinator van het shared space-kenniscentrum van de NHL Hogeschool.

Het was een paar jaar geleden groot nieuws toen de gemeenten Haren en Drachten delen van het centrum inrichtten volgens hetshared space-principe. De traditionele scheiding tussen het gemotoriseerd verkeer en de andere weggebruikers werd opgeheven. Verkeersborden verdwenen uit het straatbeeld, belijning en stoepranden werden verwijderd. Volgens het idee van de geestelijk vader van shared space, de in 2008 overleden Friese verkeerskundige Hans Monderman, moet de automobilist zich een gast of zelfs indringer voelen in het gebied. Verwarring bij de bestuurder over de inrichting van de ruimte moet de waakzaamheid verhogen. De Haan: “Hij moet denken: ‘Ik ben een hufter als ik hier hard ga rijden’.”

De afgelopen twee jaar heeft De Haan onderzoek gedaan naar de beleving van shared space door het ondervragen van duizenden gebruikers van de ruimte. Daaruit blijkt de ingesloten contradictie van shared space: de reële, objectieve veiligheid neemt toe, maar mensen ervaren de gebieden wel als onveilig. “Het probleem is nu nog dat we te weinig gegeven hebben over ongevallen in de shared space-gebieden om daar statistisch gestaafde uitspraken over te doen. Maar de algemene gedachte is toch dat het aantal incidenten is teruggelopen. Vooral de plekken waar relatief hard wordt gereden geven dat gevoel. We kijken nu naar manieren om die snelheid nog verder terug te dringen.”

Helemaal onlogisch is dat gevoel van onveiligheid niet. “Soms kan een shared space-gebied even schrikken zijn. Bomen, lantaarnpalen of ander straatmeubilair staan plotseling voor het gevoel midden op de rijbaan. Heel verwarrend, maar dat is de bedoeling. Shared space is ook een sociale maatregel. Het gaat uit van het idee dat mensen hun eigen verantwoordelijkheid hebben in het verkeer. Door ze te sturen met borden, regels en lichten, ontneem je ze in feite die verantwoordelijkheid. Verkeersborden regelen het verkeer niet, maar de aansprakelijkheid.”

De Haan heeft inmiddels verkeerskundigen en andere experts uit tientallen andere landen op bezoek gehad. “In Engeland is erg veel interesse in dit principe, maar ook in andere delen van Europa. Alleen in Nederland is de interesse relatief laag. Wij willen dingen het liefst geregeld zien.”

Shared space is nog lang niet uitontwikkeld, denkt De Haan. Volgens hem zijn er nog meer gegevens nodig om beter te kunnen zeggen welke maatregelen waar werken. “Daarvoor ontbreken nog modellen en statistische gegevens. Maar hoe meer gebieden op deze manier worden ingericht, hoe sneller we die hebben.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels