nieuws

‘Voorschrijven BIM dwingt markt tot elkaar te komen’

bouwbreed

Bouwers en installateurs die mee willen blijven doen, ontkomen er niet aan om volgens het Bouw Informatie Model, BIM, te gaan werken. Dat is de rotsvaste overtuiging van Aart van Gelder, voormalig topman van technisch dienstverlener Imtech Nederland en vertegenwoordiger van de installatiebranche in de Bouw Informatie Raad (BIR).

“De weg moet gebaand,” zegt hij gedreven. Het congres ‘Excelleren met BIM’ van Uneto-VNI vandaag in Utrecht ziet hij als een keerpunt, een startpunt waarop keiharde afspraken moeten worden gemaakt. Niet alleen de vertegenwoordigers van alle bouwpartijen zijn er, maar ook opdrachtgevers, softwareleveranciers, kennisinstituten en het onderwijs. “Het is geen achteroverleuncongres, maar we gaan na een plenair gedeelte daadwerkelijk met BIM aan de slag in workshops.”

BIM komt in de ogen van Van Gelder nog onvoldoende van de grond. De dagvoorzitter van het congres is niet echt te spreken over de samenwerking tussen de brancheorganisaties de afgelopen jaren als het gaat om de invoering van BIM. Er moet structureel overleg komen tussen Bouwend Nederland, de architectenbond BNA, Uneto-VNI en NLIngenieurs, meent hij.

De bouw móet bewegen nu de grote opdrachtgevers Rijksgebouwendienst en Rijkswaterstaat hebben aangekondigd het werken met BIM nog dit jaar voor te gaan schrijven. Maar Van Gelder ziet dat beslist niet als een straf voor de sector. “Dat dwingt de markt om tot elkaar te komen.”

Of BIM het model is dat van het nog steeds verkokerde bouwproces een geöliede machine kan maken, is voor hem geen vraag meer. “BIM betekent een eenduidig bouwproces, veel minder faalkosten en uiteindelijk een betere kwaliteit van het eindproduct.”

Binnen de sector is het elektronisch afsprakenstelsel nog lang geen gemeengoed, althans niet in zijn volle omvang. “Als je installateurs ernaar vraagt, zeggen ze wel dat ze bimmen, maar meestal gaat het dan om een onderdeel ervan. Dan tekenen ze bijvoorbeeld in 3D. Of ze maken een onderhoudsplan. Maar echt bimmen houdt veel meer in. Bimmen betekent samenwerken. Het is emotie en het is mensenwerk. Techniek zal niet het probleem zijn.”

Van Gelder (“ik heb iets met BIM”) wil graag het misverstand uit de wereld hebben dat het alleen een pakket software is. “Dat is een onderdeel ervan. BIM is vooral een nieuwe manier van samenwerken en van kijken naar je vak. In het bouwproces worden alle partijen gelijkwaardig aan elkaar. Die gelijkwaardigheid houdt ook in dat andere partijen iets van jouw werk gaan vinden. Dat is moeilijk, maar je kunt niet meer zeggen: je mag je er niet mee bemoeien.”

“Kijk nou eens hoe we onze tunnels bouwen. De technische installaties op zich zijn goed, maar het gaat mis doordat de installateur te laat wordt ingeschakeld. Dan gaat het fout met de integratie van de systemen,” geeft hij een voorbeeld van het belang van BIM in het bouwproces.

Maar ook duurzaam bouwen, “speerpunt van de installatiesector”, kan in zijn ogen niet zonder BIM.

Uitsluiting

Betekent het voorschrijven van BIM niet uitsluiting van veel, vooral kleinere bedrijven van opdrachten? Dat vindt Van Gelder moeilijk in te schatten. Hij wijst erop dat de grote bouwpartijen en architecten inmiddels met BIM werken. “Die zoeken de installateur op die al meedoet. Maar er zijn inderdaad veel kleinere bedrijven die de kat uit de boom kijken. “De middelgrote bedrijven zie je wel meegaan, maar de kleinere realiseren zich nog niet wat BIM hen kan opleveren.”

De bedrijven krijgen volgens de BIM-promotor wel de tijd om mee te gaan. Hij maakt het onderscheid tussen ‘little BIM’ en ‘big BIM’. De kleine variant houdt in dat je begint met één of twee onderdelen, bijvoorbeeld 3D-tekenen. Big BIM is op dit moment het domein van een groep koplopers. Zij staan aan het begin van de implementatie van het systeem in hun bedrijfsproces.

Cruciaal is volgens Van Gelder dat je een start maakt. Dat betekent voor grote bedrijven een forse investering in software, geeft hij toe. “Maar bestaande systemen kunnen gewoon worden toegepast. Maar je ontkomt er niet aan te investeren, daarna begint geleidelijk de weg omhoog. BIM gaat je geld opleveren. Misschien geen gouden bergen, maar laat het dan zilveren zijn.”

Wie met little BIM begint, moet toewerken naar big BIM, als een stip op de horizon die je wilt bereiken. Hij tekent een staatje met kolommen en tekent een lijn van linksonder naar rechtsboven, de stip op de horizon. “Je moet volharden in je uiteindelijke doel en het lef hebben om vol te houden,” geeft hij de bedrijven mee, sprekend uit ervaring in de koplopersgroep. “Die koplopers krijgen uiteindelijk gelijk. Vergeet niet dat we in de bouw momenteel 6 miljard euro verliezen aan faalkosten.” Bovendien hoeven de installateurs het niet alleen te doen. Van Gelder wijst erop dat bijvoorbeeld binnen Uneto-VNI een BIM-expertgroep wordt opgericht.

Niet klaar

De bouw geeft dus dit jaar vol gas met BIM als het aan Van Gelder ligt. Tegelijkertijd beaamt hij dat het afsprakenstelsel nog niet af is. Zo werkt het systeem met drie objectenbibliotheken waarin alle bouwproducten moeten worden opgenomen. Voor de installatiebranche is dat ETIM, het Europees Technisch Informatie Model. De Stabu beheert de elektronische artikelclassificatie voor de B&U en het CROW voor de infrasector. “Maar van deze bibliotheken is er niet één af. En bovendien praten ze weinig met elkaar en dat is noodzakelijk als je één taal wilt spreken. Dat moet veel meer regie krijgen. Daarom is het van belang dat we nu echt afspraken gaan maken. De Bouw Informatie Raad kan de regierol op zich nemen.”

Verder is het nog een probleem dat de grote leveranciers van software niet allemaal werken met open standaarden. Dat is een voorwaarde voor het slagen van BIM in de hele bouwkolom, vindt Van Gelder. Het moet volgens hem niet zo ingewikkeld zijn om dit te ondervangen.

Is het dan wel het goede moment om BIM te gaan voorschrijven? Van Gelder denkt van wel en roept de bedrijven op geen beren op de weg te zien. “Het is het kip- en het eiverhaal. Je kunt best starten terwijl het systeem nog in ontwikkeling is. We zijn allemaal bezig en gaan het met elkaar verbinden dit jaar. Het is een hele beweging.”

Elektronisch afsprakenstelsel

De invoering van het elektronisch afsprakenstelsel BIM in de bouw komt nog onvoldoende van de grond, vindt Aart van Gelder. Maar dit jaar komt volgens hem de kentering in het stroperige proces. “De techniek is niet het probleem.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels