nieuws

Spoortunnelplan ProRail zet klok terug

bouwbreed

Het plan van ProRail om vijf standaard onderdoorgangen te ontwikkelen en die vervolgens in grote getale met d&c-contracten uit te besteden zal de kosten niet halveren. Volgens Hennes de Ridder kan dat alleen als je aannemers de standaarden in concurrentie laat ontwikkelen, zoals op andere (volwassen) markten altijd gebeurt.

Dat spoortunnels zeker de helft goedkoper kunnen is waar. De titel boven het door ProRail gelanceerde plan klopt als een bus en geldt zelfs voor alle soorten bouwwerken. Maar dat het met het uitbesteden van door opdrachtgevers ontwikkelde standaardoplossingen zou kunnen worden bewerkstelligd, is natuurlijk onzin. Men spreekt over 2600 onderdoorgangen, waarmee naar eigen zeggen een bedrag is gemoeid van ongeveer 13 miljard euro!

Heel anders

Gestreefd lijkt te worden naar een ‘Ikea-gids’ met vijf standaardtunneltjes waaruit de gemeenten dan kunnen kiezen. Dat klinkt goed. Je weet bij Ikea dat het dan goed is; gecertificeerd, snel leverbaar is, makkelijk in elkaar te zetten is en zeer voordelig. Je weet ook dat er volgend jaar een nieuwe gids is met nog betere en goedkopere spullen. De Ikea-gids van ProRail ziet er, als ik het goed begrijp, heel anders uit. Niet alleen staat de gids voor een lange reeks van jaren vast, maar de standaardoplossingen dienen ook nog ontworpen en uitgevoerd te worden door zogenaamde d&c- aannemers. Hier zit iets geks. Een standaardoplossing hoeft toch niet meer ontworpen te worden, laat staan te worden uitgevoerd? Standaarddingen worden toch gewoon op bestelling geproduceerd in de fabriek en op locatie in elkaar gezet?

Zo dus niet bij ProRail. Wat hier gaat gebeuren is nog erger dan de oude RAW-bestekken, waarin alles is voorgeschreven. ProRail gaat nota bene samen met de aannemers (hoe gek zijn die eigenlijk?) standaardtunneltjes ontwerpen. Dat zal wel iets met materiaalkeuzes te maken hebben en type tegeltjes. Die tunneltjes worden vervolgens per stuk in een d&c-competitie gezet, waarbij er kennelijk vanwege de lokale omstandigheden toch maatwerk moet worden ontworpen. Hierin is geen standaard te ontdekken. Degene die d&c voor de laagste prijs wil doen, wint het contract. In die prijs zit natuurlijk wel de disproportionele transactiekosten en de enorme kosten voor de kwaliteitscontrole door middel van systems engineeringdie per tunnel gemaakt moeten worden. De vraag rijst dan welke aannemers al die tunneltjes gaan bouwen.

Goedkoop en goed

Hoe krijg je die tunneltjes dan wel goedkoop en goed? Gewoon door de aannemers de strijd om de standaard te laten voeren. ProRail stelt een flinke som geld ter beschikking om, met deze fantastische markt van tunneltjes, de aannemers nu eindelijk eens van dat idiote eenmalige d&c af te brengen en over te gaan op R&D. De tunneltjes worden dan als een systeem ontwikkeld met een parametrisch ontwerp, waarvan de structuur op korte termijn vast ligt en de objecten (binnen de gegeven structuur) alle vormen kunnen aannemen, zodat het uiteindelijke bouwwerk dus uniek zal zijn. Dan heb je als aannemer (of liever: leverancier) de momentane standaard te pakken die op de lange termijn uiteraard verandert door de technologische vooruitgang. Met die vaste structuur en variabele elementen kunnen de gestandaardiseerde en industrieel vervaardigde tunneltjes op elke locatie in elkaar worden gezet, volledig aangepast aan de lokale omstandigheden. Elk tunneltje weer beter dan de voorgaande, omdat geleerd wordt. Uiteraard gegarandeerd tegen een voordelige prijs en indien gewenst tegen lage inspanningen aanpasbaar omdat de tunneltjes parametrisch, industrieel en demontabel zijn. Deze tunneltjes zitten dus niet in een 5D-BIM maar in een nd-parametrisch kennismodel dat als geheel beproefd is en door een door ProRail geaccrediteerde certificeerder is goedgekeurd. Dan pas praten we over een professionele standaard. Dus geen geld meer weggooien met tienduizend dure tenders en 2600 keer een SE boekhouding. In plaats daarvan gewoon digitaal vergelijken en kopen. Ja, en of we het leuk vinden of niet, dit is wel het living building concept, zoals aan de TU Delft is ontwikkeld. Ons onderzoek naar parametrisch integraal ontwerpen in het kader van evolutionair bouwen is in volle gang. Bedrijven zijn er ook al mee bezig.

Bezwaar

Toen ik het las dacht ik: laat ze maar, succes ermee. Maar zo werkt het niet. Nog niet eens als professional maar meer als belastingbetaler maak ik bezwaar tegen de voorgestelde gang van zaken. ProRail en de gemeenten zijn publieke organen en zijn gehouden aan de Europese regelgeving en algemeen aanvaarde beginselen van rechtmatigheid en doelmatigheid. Aannemers laten meedoen in het bepalen van de standaard en ze vervolgens met andere aannemers in een d&c competitie op dezelfde standaard te zetten lijkt daarmee op gespannen voet te staan. En dan hebben we het nog niet eens over het negeren van het verlangen van vooral de jongeren bij de aannemers om eindelijk eens op te houden met al die tenders en over te gaan op R&D. Word vervolgd!

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels