nieuws

achtergrond‘Staat Pampus is allerminst hopeloos’

bouwbreed

Het bezoekerscentrum op Forteiland Pampus krijgt gestalte. Het verrijst binnen de resten van het uit de negentiende eeuw stammende verdedigingswerk en is bedacht door restauratiearchitect Hans Heine. De bouwmeester, die ook wordt genoemd als ontwerper van het masterplan voor het verdedigingswerk, wil het oorspronkelijke karakter van het fort bewaren.

In zijn studio in Tiel buigt Heine zich over een bouwtekening van Forteiland Pampus. Als beoogd ontwerper van het masterplan dat de blauwdruk moet vormen voor alle andere plannen voor de fortificatie kent hij het complex als zijn broekzak. “Het is eigenlijk een grote ruïne”, zegt hij. Hij kijkt naar het ontwerp dat dateert uit de late negentiende eeuw. “Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben de Duitsers met gebruik van explosieven twee stalen koepels verwijderd. Dat heeft de nodige scheurvorming veroorzaakt in het betonnen dak en er ontstonden grote openingen op de plaats waar de koepels stonden.”

Niet alleen kregen regen en wind vrij spel, legt hij uit, schaarste aan materialen zorgden voor de verdere onttakeling van het fort. “Tijdens de hongerwinter werd het hout er uit gesloopt, na de Tweede Wereldoorlog volgde het tegelwerk. Vervolgens werd er jaren lang niet naar omgekeken.”

Daarin is inmiddels verandering gekomen. Twee jaar geleden besloot de provincie Noord-Holland subsidie te geven voor het in stand houden van de Stelling van Amsterdam, waarvan Pampus deel uitmaakt. Sindsdien staat het verdedigingswerk weer volop in de belangstelling. Te meer daar de stelling sinds 1996 prijkt op de Werelderfgoedlijst van Unesco.

Pampus is nu dan ook volop in ontwikkeling. Zo leggen bouwvakkers van aannemer Konst en Van Polen de laatste hand aan de bouw van een bezoekerscentrum, dat is gesitueerd in een deel van het fort. Om de ontvangstruimte in te richten zijn trappen, bordessen en stalen vloeren aangebracht, zo blijkt uit informatie van de in het Noord-Hollandse Westwoud gevestigde aannemer. Ook zijn houten vloeren, ramen en deuren vernieuwd en verschillende herstelwerkzaamheden uitgevoerd.

Ondanks de ruïneuze staat van het gebouwencomplex, leverde dat geen onoverkomelijke problemen op. Er is dan ook allerminst sprake van een hopeloze situatie, vindt Heine. Hij spreekt uit ervaring. Als restauratiearchitect was hij zowel betrokken bij het herstel van de verdedigingswerken Wierickerschans en Voordorp. En ook die waren er aanvankelijk niet best aan toe.

“Toegegeven, Pampus voldoet niet aan de eisen van het huidige bouwbesluit”, legt hij uit. “Wil je het toegankelijk maken voor rolstoelers, bijvoorbeeld, dan zal het drastisch moeten worden aangepast. Er zal dan onder meer een lift moeten komen. En dat is niet alleen erg duur, het zou ook het bijzondere karakter van het bouwwerk aantasten.”

Maar ook als het als ruïne blijft gehandhaafd, kunnen er mooie dingen mee worden gedaan. “Pampus leent zich natuurlijk prima voor toeristisch bezoek. Denk verder ook aan activiteiten voor bedrijven, zoals teambuilding, en het is een uitstekende plek voor watersport. Belangrijk is dan wel dat mensen er nog eens terugkomen en dat stelt zowel eisen aan de inrichting als aan de activiteiten die er worden gehouden. ”

Heine heeft zijn ideeën daarover nog niet op papier gezet. “Ik ben weliswaar benaderd om een masterplan te maken voor het eiland, maar de opdracht moet nog worden verstrekt. Daarna ga ik de situatie in kaart brengen en op basis daarvan een ontwerp samenstellen. Ik verwacht dat daarover rond de zomer een definitief besluit wordt genomen.”

Remy Konst die namens aannemer Konst en Van Polen het woord voert, is tevreden over wat er tot nog toe is bereikt. “Logistiek was het een enorme uitdaging omdat er niets op het eiland is”, vertelt hij. “Het vergde veel voorbereiding. Maar uiteindelijk hebben we alle materieel en materiaal in een keer aangevoerd met de boot. En zo hebben we het ook weer afgevoerd. Personeel moet dagelijks met de boot vervoerd worden. Omdat de boot een maximum capaciteit van 14 personen heeft, moet hier in de planning rekening mee gehouden worden.” Voor de verdere opknapbeurt van Pampus kan de aan- en afvoer van mensen en materialen een probleem zijn, meent Heine. “Het is een flinke kostenpost voor de stichting die het eiland beheert en dat drukt op de begroting voor de restauratie.” Vooralsnog is dat een zorg voor later. Eerst moet het masterplan worden ontwikkeld. “En daarover hoop ik dus binnenkort uitsluitsel te krijgen. Daarna wordt definitief duidelijk wat er verder met het forteiland gaat gebeuren.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels