nieuws

projectGerenoveerd Gemaal Gewande stuk energiezuiniger

bouwbreed

Om de inwoners rondom ’s-Hertogenbosch de komende dertig jaar droge voeten te kunnen garanderen, onderging Gemaal Gewande een snelle en ingrijpende renovatie. Door een flexibeler inzet van capaciteit werkt de installatie nu aanzienlijk energiezuiniger.

Het aan de Krommenhoek in Gewande gelegen gemaal staat als een complex watersysteem te boek. Projectleider Antoine van Geffen van waterschap Aa en Maas maakt de vergelijking met ‘knooppunt Deil’. Op dit punt komen vier weteringen bij elkaar waarbij de Rode Wetering met een sifon onder de Hertogswetering door gaat. Daarbij heb je te maken met een fors hoogteverschil van 2 meter. Dat vereist naast een fijn afgesteld netwerk van stuwen en watergangen, een goede afstemming en adequaat beheer.”

Om het gebied tussen Oss en Den Bosch – circa 30.000 hectare – de komende dertig jaar droog te houden besloot het waterschap vanwege de steeds hogere Maasstanden zijn grootste gemaal ingrijpend te moderniseren. De werkzaamheden gingen in maart vorig jaar van start. Vorige maand werd het gemoderniseerde gemaal officieel in gebruik gesteld.

Nabij het uit 1979 daterende complex werden twee weteringen uitgebaggerd, de krooshekken 10 meter naar voren geplaatst en opstelplaatsen gerealiseerd om maaisel en drijfvuil beter op te vangen. Met damwanden is over een lengte van 120 meter beschoeiing aangebracht.

Ook de sterk verouderde elektrische installatie werd vervangen. Het gemaal telt drie pompen, elk met een capaciteit van 10 kubieke meter per seconde, twee vrije lozingskleppen en twee automatische krooshekken. De pompen zijn aangepast zodat ze sneller draaien en het water hoger kunnen oppompen. “De renovatie is een grote verbeteringsslag. De huidige installatie heeft weliswaar dezelfde capaciteit, alleen is de maximale opvoerhoogte gewijzigd van 2,40 naar 3,50 meter. Hierdoor kunnen we de maximale afvoercapaciteit van 30 kubieke meter per seconde ook bij een hogere Maasstand garanderen.”

Dat vereist wel meer pompvermogen. De drie nieuwe verticale pompen zijn nu elk voorzien van een elektromotor met een vermogen van 560 in plaats van 320 kilowatt. “In feite hebben we de zaak wat opgevoerd.”

Het oude gemaal bleek voor deze ingreep constructief “robuust” genoeg te zijn. “De betonnen behuizing van de pompen maken onderdeel uit van het gebouw zelf. De constructie was overbemeten waardoor we de gewenste verbeteringen konden aanbrengen. Deze renovatie is het toppunt van duurzaamheid.”

Energiezuinig

Het waterschap werkte de plannen uit in samenwerking met ingenieursbureau Tauw. Projectmanager Gerard Pragt: “We hebben gestreefd naar optimalisatie van het pompontwerp. Dit gemaal is voorzien van een automatiseringsinstallatie die ook bij zuiveringsinstallaties wordt toegepast. De besturingstechnische installaties zijn nu in één systeem geïntegreerd dat niet alleen flexibeler en is uit te breiden, maar ook minder onderhoud vergt.”

Om de medewerkers voor het beheer vanaf de inbedrijfname opgeleid te hebben, is gebruikgemaakt van een elektronische leeromgeving. Van Geffen: “De inzet van de nieuwste mediatechnieken is een heel effectieve methode gebleken om kennis over te dragen.”

Met de nieuwe elektrische installatie kunnen de pompen met variabele snelheden draaien. Door een flexibeler inzet van de capaciteit is het gemaal aanzienlijk energiezuiniger. De projectleider schat dat de pompen daardoor 15 tot 20 procent energetisch gunstiger draaien.

Tijdens de werkzaamheden moesten te allen tijden twee pompen in bedrijf kunnen worden gesteld. Daarvoor zijn tijdelijke energievoorzieningen aangelegd. “Door niet te kiezen voor een noodpompinstallatie hebben we tonnen weten te besparen.”

De nieuwe pompinstallatie was nog maar ternauwernood geïnstalleerd toen het Maas- en polderpeil begon te stijgen. “Gedurende de uitvoering werden we geconfronteerd twee hoogwaterperiodes, waardoor de pompen op volle toeren moesten draaien. Het gemaal verwerkte toen maximaal 24 kuub per seconde.”

Het werk vergt van een aannemer vooral de nodige flexibiliteit meent Van Geffen. “De meeste werkzaamheden vinden plaats tussen maart en oktober. Daarbij hebben we dit project versneld –binnen slechts een jaar – uitgevoerd. Zo’n project kenmerkt zich door een krappe planning en vraagt een 100 procent capaciteitsinzet en een grote betrokkenheid en synergie binnen een team.”

De snelle renovatie van Gemaal Gewande is een blauwdruk voor de andere gemalen van het waterschap. De komende 5 jaar zijn nog drie gemalen toe aan renovatie. Ook die worden voorzien van de nieuwste pomptechniek.

Projectgegevens

Opdrachtgever: Waterschap Aa en Maas, Den Bosch

Aannemer: Van Boekel, Zeeland

Ontwerp: Tauw, Deventer

Elektrische installaties: HvL, Eindhoven

Pompinstallatie: Bosman, Piershil

Projectkosten: 8,6 miljoen euro

Start bouw: maart 2010

Oplevering: februari 2011

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels